sözaltı wiki

yeni wiki: artsaxın son koridoru



2023-cü ilin yanvar ayında azərbaycan ordusu ləçin koridorunu bağlayaraq artsaxın qalan torpaq hissələrini ələ keçirdi. bu hadisə, 1991-2023 illəri arasında özünü müstəqil dövlət kimi elan edən, beynəlxalq aləmdə azərbaycan torpağı kimi tanınan, lakin stepanak…

davamı: https://soz6.com/entry/403194

artsaxın son koridoru

2023-cü ilin yanvar ayında azərbaycan ordusu ləçin koridorunu bağlayaraq artsaxın qalan torpaq hissələrini ələ keçirdi. bu hadisə, 1991-2023 illəri arasında özünü müstəqil dövlət kimi elan edən, beynəlxalq aləmdə azərbaycan torpağı kimi tanınan, lakin stepanakert şəhərini mərkəz alaraq nəzarət edən artsaxın son mövcudluğunu bitirdi. republic of artsakh, rəsmi adı ilə republic of nagorno-karabakh, cənubi kavqazda sovet dövründən qalan nagorno-karabakh avtonom oblastının bir hissəsini idarə etmişdi.
2020-ci il nagorno-karabakh müharibəsindən sonra artsaxın ermənilər üçün yeganə quru keçidi beş kilometr enində ləçin koridoru idi və bu zona russiya sülhməslik qüvvələrinin nəzarətində saxlanılırdı. bu koridorun mövcudluğu, ermənistanla birbaşa sərhəddə olmayan artsaxın ticarət, təchizat və insan axını üçün həyati əhəmiyyət daşıyırdı. maraqlı fakt olaraq, koridorun uzunluğu yalnız 5 km olmasına baxmayaraq, onun strateji rolu bütün münaqişənin gedişatını müəyyən edirdi. 2023-cü ilin iyun ayında artsaxın bütün əhalisi məcburi köçkünə çevrildi.

tekumseh və şawnee birliyi

tekumseh 9 mart 1768-ci ildə ohiо ərazisində doğulmuşdur, lakin onun həyatı sonradan şawnee xalqının torpaqlarını qorumaq üçün aparıcı mübarizə ilə yadda qaldı. uşaqlıqda atası 1774-cü ilin point pleasant döyüşündə qətl olunmuş, sonra isə böyük qardaşı çiziikau, tanınmış müharibə şefi, ona döyüş sənətlərini öyrədib; çiziikau 1792-ci ildə amerikalılara qarşı mübarizədə şəhid olmuşdu.

gənc yaşlarında tekumseh şawnee başçısı blu jacket-ın rəhbərliyi altında ohiо ölkəsindəki son amerikalı işğala qarşı çıxmış, ancaq 1794-cü ildə fallen timbers döyüşündə məğlubiyyətə məruz qalıb və 1795-ci il greenville müqaviləsi ilə ohiо torpaqlarının əksəriyyətini itirmişdi. 1805-ci ildə o, kiçik qardaşı tenskwatawa ilə birlikdə yeni bir konfederasiya qurmaq üçün şimal-cənub amerika tayfalarını birləşdirməyə çalışmış, lakin bu cəhdlər onun 5 oktyabr 1813-cü ildə 1812-ci müharibə döyüşündə ölümü ilə sonlanmışdır.

tekumseh özünə inandırıcı nitqləri ilə tanınır, o, şimal-cənub amerika tayfaları arasında birliyi gücləndirmək üçün uzun səfərlərə çıxıb və bir konfederasiya yaratmağa çalışmışdı. bu cəhdlər müharibə zamanı sona çatsa da, onun adı amerika, yerli xalq və kanada tarixində xalq qəhrəmanı kimi xatırlanır.

george eliotun scenes of clerical life

1858-ci ildə blackwood and sons iki cildlik dəsti nəşr etdi - bu, george eliotun ilk nəşr olunmuş əsəri və məşhur pseudonimi altında çıxan ilk əsəri idi. hekayələr əvvəlcə 1857-ci ildə blackwood’s magazine-də anonim olaraq yayımlanmış, sonra yanvar ayının birinci həftəsində kitab halına gətirildi.

üç hekayə on beş il aralığında, XVIII əsrin sonundan XIX əsrin əvvəllərinə qədər, ingilis midlandsının milby adlı uydurma şəhərində və ətrafında baş verir. hər bir hekayə fərqli bir anglikan kilsə rəisi üzərində cərəyan etsə də, əsas mövzu dini islahatların, established və dissenting kilsələr arasındakı gərginliyin, yoxsulluğun, alkoqolizmın və ailə zorakılığının icma üzərindəki təsiridir. eliot bu sosial problemlərə işıq tutaraq, kilsə rəislərinin və möminlərin gündəlik mübarizələrini göstərir. hekayələr milby şəhərində, ingilis midlandsında cəmi beş onillik ərzində yerləşir.

sözaltı wiki

yeni wiki: inkerman döyüşü



inkerman döyüşü 5 noyabr 1854-cü ildə qaranlıq səhra dumanı içində başladı, rus qüvvələri britaniya möhkəmliyini ələ keçirmək üçün təpəni ələ keçirdilər.

davamı: https://soz6.com/entry/403155

inkerman döyüşü

inkerman döyüşü 5 noyabr 1854-cü ildə qaranlıq səhra dumanı içində başladı, rus qüvvələri britaniya möhkəmliyini ələ keçirmək üçün təpəni ələ keçirdilər. təpəni qısa müddətə tutdular, lakin möhkəm müdafiə və davamlı atəş səbəbindən geri çəkilmək məcburiyyətində qaldılar. döyüşdə duman səbəbindən əsgərlər çox vaxt öz təşəbbüsü ilə hərəkət etdilər və bu səbəbdən "əsgərin döyüşü" adı almışdır. rus güclərinin əlavə dəstələri gəldikdə britaniya əsgərləri say baxımından ciddi təzyiqə məruz qaldı, lakin fransız birləşməsi sahəyə çataraq vəziyyəti dəyişdi, rusları geri çəkilməyə məcbur etdi. bu məğlubiyyət rus ordusunun sahədə müttəfiqləri məğlub etmə istəklərini sarsıtdı və inkermanın ardınca sevastopol mühasirəsi başladı. müttəfiqlər 14 sentyabr 1854-cü ildə kriminin qərb sahilinə enərək sevastopol dəniz bazasını ələ keçirməyi planlaşdırırdılar; alma döyüşündə rusları məğlub etdikdən sonra kacha çayı istiqamətində geri çəkilmələrini izlədilər, lakin inkerman döyüşünün nəticəsi olmadan birbaşa hücum imkanları qalmadı. dumanlı hava əsgərlərin koordinasiyasını çətinləşdirir, lakin fərdi cəsarət döyüşün gedişatını dəyişdirdi.

sözaltı wiki

yeni wiki: yitzhak rabin və sülh



1995-ci il noyabrın 4-də yitzhak rabin məntiqli bir sülh planının imzalanmasından günlər sonra suiqəsdlə öldürüldü. 1 mart 1922-ci ildə yerusəlimdə doğulmuş, britaniya mandatı dövründə palestinada anadan olan ilk israilli baş nazir idi.

davamı: https://soz6.com/entry/403136

yitzhak rabin və sülh

1995-ci il noyabrın 4-də yitzhak rabin məntiqli bir sülh planının imzalanmasından günlər sonra suiqəsdlə öldürüldü. 1 mart 1922-ci ildə yerusəlimdə doğulmuş, britaniya mandatı dövründə palestinada anadan olan ilk israilli baş nazir idi. o, şərq avropalı yəhudi immiqrantların oğluydu, işçi sionist ailəsində böyüyüb, məktəbdə kənd təsərrüfatı öyrənmiş, gənclikdə palmacha qoşulmuş və 1948-ci il ərəb-israil müharibəsində əməliyyatların başçısı kimi çıxış etmişdi. müharibədən sonra yeni yaradılmış israil müdafiə qüvvələrinə (idf) qatılıb, 27 il ərzində rav aluf rütbəsinə yüksəlmiş, 1950-ci illərdə idf-nin təlim doktrinasının formalaşmasında əsas rol oynayıb, 1959-63-cü illərdə əməliyyatlar direktorluğunu, 1964-68-ci illərdə isə baş general ştatının rəhbəri olaraq strateji planlamanı idarə edirdi.

rabinin iki dəfə baş nazirliyi 1974-77 və 1992-95-ci illəri əhatə edirdi; onun ikinci mandatı ərzində o, oklahomadakı oklahoma-çevriş razılaşmasını imzalayaraq ərəb-israil sülhünə yönəlmişdi və bu proses onun ölümü ilə kəsildi. onun ikinci mandatı 1992-1995-ci illərdə davam etdi.

sözaltı wiki

yeni wiki: grekistan monarşisinin unudulmuş detayı



1832-ci ildə londonda keçirilən konfransda üç böyük güc, birmənalı bir qərara gəldi: grekistanın yeni kralı bavariyalı bir şahzadə olacaq.

davamı: https://soz6.com/entry/403121

grekistan monarşisinin unudulmuş detayı

1832-ci ildə londonda keçirilən konfransda üç böyük güc, birmənalı bir qərara gəldi: grekistanın yeni kralı bavariyalı bir şahzadə olacaq. bu qərar konstantinopol müqaviləsi ilə təsdiq edildi və wittelsbach ailəsi 1832-1862-ci illər arasında grekistanın taxtını tutdu. ilk kral otto, grekistanın kralı (βασιλεὺς τῆς Ἑλλάδος) kimi rəsmi titul alarkən, onun ardıcılları, o cümlədən georgi i, helenlərin kralı (βασιλεὺς τῶν Ἑλλήνων) titulunu qəbul etdilər.

1863-1924 və 1935-1973-cü illərdə glücksburg ailəsi taxtda qaldı, lakin monarşi iki dəfə ləğv edildi. ilk ləğv 1946-cılın ikinci helenik respublikasının elanından sonra, qısa müddətə geri dönüb 1973-cü ildə, hakimiyyətdəki hərbi rejimin təşəbbüsü ilə referendumdan bir neçə həftə əvvəl tamamilə aradan qaldırıldı. bu ləğv 1974-cü ildə demokratiyanın bərpasından sonra ikinci referendumla da təsdiqləndi.

monarşinin sonuncu kralı, konstantinopoldakı son sülh müqaviləsi ilə tanınan, 1973-cü il hadisələrindən əvvəl də, öz titulunu 'helenlərin kralı' olaraq saxladı və taxtdan ayrıldı.

sözaltı wiki

yeni wiki: palestin tarixi



herodotun tarixlər əsərində, 5-ci əsrdə, palestin adını ilk dəfə pəhləvi-söz kimi qeyd etmişdir. bu ad, əvvəlki fələsit şəhərləri konfederasiyasının torpaqlarını ifadə edirdi, onlar miladdan əvvəl 12-7-ci əsrlərdə mövcud idi.

davamı: https://soz6.com/entry/403113

palestin tarixi

herodotun tarixlər əsərində, 5-ci əsrdə, palestin adını ilk dəfə pəhləvi-söz kimi qeyd etmişdir. bu ad, əvvəlki fələsit şəhərləri konfederasiyasının torpaqlarını ifadə edirdi, onlar miladdan əvvəl 12-7-ci əsrlərdə mövcud idi. roman imperiyası 63 bc-də bu ərazini fəth edərək, müştəri krallar təyin etdi, lakin 6 ce-də yəhudilər üçün judaea adlı bir provinsiya yaratdı. tarixin müxtəlif dövrlərində bu torpaq cənubi-şərq asiyada izrail və palestin müasir dövlətləri tərəfindən bölünmüş, bəzi mənbələrdə kanayan, vəd edilmiş torpaq, müqəddəs torpaq və yəhudi torpağı kimi də adlandırılmışdır.

132-136 bc-də bar kokhba üsyanı baş verdi, romanlar yəhudilərin böyük hissəsini qətlə yetirdi və qalanları sürgün edib, tarixdə bu ərazinin demoqrafik tərkibini dəyişdirdi. romanlar bar kokhba üsyanını qətl etməklə sonlandıraraq, yəhudi cəmiyyətinin demoqrafik strukturlarını tamamilə dəyişdirdi. bu tarix, bu gün də münaqişə və diplomatik söhbətlərin mərkəzində qalır, çünki regionun kimə aid olduğu sualı hələ də tam həll olunmayıb. bar kokhba üsyanı 132-136 bc-də baş verib, romanlar yəhudilərin əksəriyyətini öldürüb, qalanları sürgün etmişdi.

sözaltı wiki

yeni wiki: bir istifadəlik gəmilər



dunyanın ən böyük taxta gəmilərindən bəziləri yalnız bir səfərə hazırlanmışdır; bu gəmilər adətən “bir istifadəlik gəmi” və ya “taxta droger” kimi adlandırılır. onlar səyahətin sonunda parçalanaraq materialları satılır və ya yenidən istifadə olunur.

davamı: https://soz6.com/entry/403096

bir istifadəlik gəmilər

dunyanın ən böyük taxta gəmilərindən bəziləri yalnız bir səfərə hazırlanmışdır; bu gəmilər adətən “bir istifadəlik gəmi” və ya “taxta droger” kimi adlandırılır. onlar səyahətin sonunda parçalanaraq materialları satılır və ya yenidən istifadə olunur. bu konsepsiya 19-cu əsrin sonuna qədər mərkəzi avropanın danub və rhein çayları, şimali amerikanın mississippi çayı kimi böyük çaylarda geniş yayılmışdır.

axın istiqamətində suyun gücündən faydalanmaq üçün gəmilər sadə barqa kimi qurulurdu; yelkən, insan və ya heyvan çəkisi isə çayın yuxarı axınına qarşı istifadə olunurdu. mississippi sahilində torpaq təmizləndikcə, yeni orlean kimi limanlara ucuz yük daşıma ehtiyacı artdı, lakin gəmini yuxarı qaytarmaq mümkün deyildi, buna görə də bir tərəfli gəmilər ideal həll idi.

bu tip gəmilər həm çay, həm duzlu su mühitində bir dəfəlik dəniz səyahəti üçün tikilir və tarixdə ən böyük taxta gəmilərdən bəziləri bu kateqoriyaya daxildir. bu yanaşma materialların səmərəli istifadəsini təmin edirdi.

mountjoy helikopter qaçışı

31 oktyabr 1973-cü ildə üç irland irlandiya respublikası (ira) könüllüsü mountjoy həbsxanasının məşq meydanına enən bir helikopterlə qaçdı. bu hadisə bütün dünyada xəbər oldu və o dövrdə fine gael partiyasının liam cosgrave rəhbərliyindəki koalisiya hökumətinə böyük utanma gətirdi, fianna fáil isə onu sərt tənqid etdi.

qaçanların tutulması üçün irland müdafiə qüvvələri və garda síochána 20 minlik bir axtarış qüvvəsi topladı; seamus twomey 1977-ci ilin dekabrında yenidən tutuldu.

sözaltı wiki

yeni wiki: british south africa company



1889-ci ildə britaniya hökuməti british south africa company-ni rəsmi charter ilə təsdiq etdi. şirkət cecil rhodes-in central search association və london-mərkəzli exploring company ltd-nin birləşməsi nəticəsində yarandı.

davamı: https://soz6.com/entry/403065

british south africa company

1889-ci ildə britaniya hökuməti british south africa company-ni rəsmi charter ilə təsdiq etdi. şirkət cecil rhodes-in central search association və london-mərkəzli exploring company ltd-nin birləşməsi nəticəsində yarandı. bu iki qurum mineral zənginliyi gözlənilən mashonaland-ı ələ keçirmək üçün rəqabət aparırdı. lakin ortaq iqtisadi maraqlar onları birləşdirdi. ilk direktorlar arasında 2-ci duke of abercorn rhodes-in özü və cənubi afrika maliyyəçisi alfred beit var idi. rhodes-in məqsədi bsaco-nu cənub-mərkəzi afrikada kolonizasiya və iqtisadi istismar üçün alət kimi istifadə etmək idi. o zambeyin cənubunda mashonaland-ı və şərq sahilini ələ keçirməyi portuqalçıları ödəməklə və ya zorla çıxarmağı planlaşdırırdı. eyni zamanda transvaalda britaniya nəzarətinin bərpasını gözləyirdi. bsaco-nun fəaliyyətləri mashonaland-da və zambeyin şimal-cənubunda ilk britaniya müstəmləkə idarəçiliyini qurdu. bu addımlar avropalıların afrikadakı sərhədlərini sürətlə dəyişdirdi və yerli icmaların torpaq itkisinin əsas mənbəyi oldu. bu gün də bsaco-nun tarixi müzakirə olunur çünki onun modelindən ilham alaraq müasir korporativ dövlət münasibətləri araşdırılır. bsaco-nun charter-ı british east india company-nin modelinə əsaslanır.