ilham əliyev

Londondakı ağalarından Rusiya ilə münasibətləri yavaş-yavaş daha da soyuqlaşdırmaq, pisləşdirmək və ən axırda müharibə etmək əmri almış siyasətçi. Əmri verənlər Rusiyanı parçalamaq üçün zəiflətmək məqsədilə yeni bir cəbhəni Azərbaycanda açmağın uyğun olduğunu hesab edirlər çünki.

Özünün və yan-yörəsindəkilərin ailələri, oğulları rahat olsunlar deyə, son mühabirədəki kimi, bu dəfə də yalnız alt və varsa, orta təbəqədəkiləri vuruşmağa yollatmaqdan çəkinməsi üçün heç bir səbəb yoxdur. Son müharibədən bəri də vətənpərvərlik damarı olduqca şişkin Azərbaycan xalqının əksəri buna dünəndən hazır.

azik

içi nifrət və qəzəblə dolu olan mədəniyyətsiz, toksik, anormal insan topluluğudur.
Bunlar sosial şəbəkələrdə adətən yazdıqları rəylər ilə öz varlıqlarını hiss etdirirlər. Məsələn, sevgi temalı, trenddə olan azərbaycan dilindəki bir mahnının sədaları altında rəqs edən ortayaşlı bir kişinin çəkib paylaşdığı videonun altında bu tipdə şərhlər yazıblar:

"nə yaxşı gijdıllaxdı bu(gülməkdən gözündən yaş axan üz emojisi)"
"böyük adamsan utan)"
"Şirindi ama gijdıllaxdı(gülməkdən gözündən yaş axan üz emojiləri)"
"Qoca petux"
"Qoca gijdıllax"
"Şirin peysər"
"Niyə söyürsüz, ayıb deyil? yaşlı başlı gijdıllaqdı"
"Cavanların örnək aldığı “ağsaqqallar”(bezginlikdən əlini üzünə vuran insan emojiləri)"

və daha bunun kimi bir çox şərhlər və bunları bəyənən minlərlə azik var. Həddən artıq ürək bulandıran stereotipləri var bu azik topluluğunun. Fərqli bir coğrafiyada bunların tayı olan başqa topluluq varmı görəsən?

Kaş bu yazıqlar onları yetişdirmiş insanlardan şiddət və nifrət əvəzinə yetəri qədər sevgi, sayğı görə imişlər, onda çox güman ki bu duyğuları o biri insanlara necə göstərəsi olduqlarını bilərdilər.

təbii seleksiya

insanların özləri üzərindəki hər yolunu yox etdikləri seleksiyadır. Bunu belə bir örnək verərək izah edə bilərəm: əlinizdə çox iri, ortalama üstü dərəcədə ləzzətli bir pomidor var. Bu pomidorun toxumlarını əkdiniz. Bu toxumlardan çıxmış bitkinin bəzi pomidorları ortalamadan az keyfiyyətli oldu. Amma siz daha yüksək və daha aşağı keyfiyyətli meyvələr arasında seçim etmədən hamısını topladınız və hər birinin toxumlarını növbəti il torpağa əkdiniz. Eyni prosesi daha sonrakı illər də təkrarladınız. Beləliklə, yetişəcək olan bütün pomidorların ortalama keyfiyyəti diqqətəlayiq dərəcədə aşağı düşdü. Çünki ortalama və ortalama altı keyfiyyətdə olan örnəklərin hər zaman daha yayğın olmasına və onların təbii seleksiya ilə çıxdaş edilməli, sadəcə ən yaxşılarının qalıb çoxalmalı olduğuna baxmayaraq siz neqativ yöndə seleksiya etmiş oldunuz.

Tibbin inkişafı sayəsində də təbiətin insan üzərindəki "survival of the fittest" təsiri aradan qaldırıldığından bəri insan təkamülü demək olar ki, dayanıb. insanlar təbii seleksiyanı özləri üçün aradan qaldırdıqlarına görə də, genetik cəhətdən nə daha ağıllıların, nə də daha güclülərin həyatda qalıb çoxaldığı, ən çox da orta səviyyəli örnəklərinin yaşayıb çoxaldığı qəribə bir mühit yaradıblar.

yalnızlıq

Bəzi sosial media platformalarında uzun müddətli yalnızlıq kimi dərin sıxıntıları olan və bundan ciddi narahatlıq duyan çoxlu insanların yalnızlıq təcrübələri və baxış bucaqları haqqında yazdıqları şərhləri və onlara cavab olaraq yazılmış şərhləri oxuduğumda, bir-birlərinə qarşı empatiya qurduqlarını hiss etdirən, bir-birlərinə yaxşı diləklər diləyən və hər şeyin daha yaxşı olacağına dair təminat verən insanların bu duyğudaşlıqlarına tanıq oluram və bu çox xoşuma gəlir. Amma sonra kədərlənirəm. internet kimi, insanları daha öncə tarixin heç bir dilimində indiki kimi olmadığı qədər yaxınlaşdırmağa səbəb olmuş bir icadın varlığına baxmayaraq, bu qədər yoğun duyğudaşlıq içində milyonlarla itkin ruh bir-birlərini heç tanımadan, təmas edərək sonsuzluqda itirlər sanki.

Bir çox adamlar yalnız olduqlarını ifadə edirlər və çox adamlar da bu tip şərhləri bəyənirlər, cavablar yazırlar amma yenə də yalnızlar yalnız olaraq qalmağa davam edirlər. Çox oxşar düşüncə və duyğu çərçivələri olan və bundan xəbərdar olan milyonlarla insanın birlik ola bilməyib hələ də yalnızlıq çəkməsi çox maraqlı deyil mi, sizcə də? Tam əksi olsaydı, dünya çox daha gözəl bir yer olardı, buna əminəm.

Bəlkə də, durumlarından məmnun olduqları üçün bu baş vermir.

azərbaycan

2019-cu ilin ölkə xalqlarının iq ortalamaları nəticələrinə əsasən, 197 ölkənin yer aldığı siyahıda 84.81 xal ortalaması ilə 84-cü sıranı tutmuş ölkədir. Məhdud zəka kimi qəbul edilən ölçünün 76-89 xal aralığındadır.

Mənbə: link

Əvvəlki bəzi illərin nəticələri təxmini 86-87 xal arasında idi. Onsuz da, bir çox azərbaycanlıların fərqli məzmunlar üzrə sosial mediada paylaşdıqları şərhlərdən ortalama iq səviyyəsini az-çox tutmaq mümkün olduğundan xalların illər ərzində geriləməsi təəccübləndirmir. Sonu xeyirli olsun.