systemd

linux aləmində adı çəkilən kimi forumda dava düşən init sistemi və servis meneceri. 2010-cu ildə lennart poettering yazıb, red hat arxasında durub, sonra bir-bir bütün böyük distrolar keçib: debian, ubuntu, arch, fedora, opensuse. keçməyənlər də texniki səbəbdən yox, prinsipdən keçmir (baxma: devuan) (baxma: artix linux).

söyülməyinin əsas səbəbi unix fəlsəfəsinə zidd olmasıdır. bir iş gör, onu da yaxşı gör prinsipinin yerinə systemd gəlib loqlamanı, şəbəkəni, dns-i, login sessiyalarını, boot prosesini, timer-ları öz üstünə götürüb. loqları binary formatda saxlaması ayrıca problem mövzusudur, journalctl olmadan cat ilə açıb oxuya bilmirsən.

amma düzünə qalsa mən neçə ildir arch əsaslı sistem işlədirəm və systemd ilə bir dəfə də ciddi problem yaşamamışam. systemctl status yazırsan, servisin vəziyyətini, son loqlarını, nə vaxtdan işlədiyini bir ekranda görürsən. cron-un qəliz sintaksisi əvəzinə timer yazırsan, journalctl ilə loqları vaxta, servisə, prioritetə görə süzürsən. sysvinit dövründə min sətirlik bash skriptlərinin içində itib qalanlar bunun qədrini yaxşı bilir.

init müzakirəsi linux icmasının vim ilə emacs davasından sonra ikinci ən sevimli müharibəsidir. poettering-in 2022-dən bəri microsoft-da işləməsi isə bu davaya ayrıca ironiya qatır. praktikada vəziyyət belədir ki, masaüstündə oturub işini görənlərin doxsan faizi systemd işlədir və çoxunun bundan xəbəri də yoxdur.

aur

linux-da "demək olar hər şey var" hissini istifadəçiyə verən repo. arch user repository, yəni rəsmi repoda olmayan paketlərin icma tərəfindən hazırlanmış versiyalarının saxlandığı arxiv. spotify, brave, hansısa qaranlıq github layihəsi, 2011-ci ildən bəri yenilənməyən bir alət, hamısı buradadır. ehtiyacın olan paketi başqa distroda saatlarla axtardığın halda, arch-da çox vaxt sadəcə paru -S yazıb tapırsan.
əsl məsələ odur ki, AUR paket saxlamır, PKGBUILD saxlayır. yəni hazır binar deyil, paketi necə qurmaq lazım olduğunu izah edən resept. paru və ya yay bu resepti oxuyur, mənbəni çəkir, sənin maşınında kompilyasiya edir, sonra quraşdırır. ona görə də bəzi paketlər, xüsusən böyükləri, vaxt aparır. -bin versiyaları varsa onları seç, hazır binar gəlir, kompilyasiyaya gözləmirsən.
təhlükəsizlik tərəfi ciddi söhbətdir və çoxları görməzdən gəlir. AUR-da heç bir mərkəzi yoxlama yoxdur. paketi istənilən adam yükləyə bilər, içində nə olduğunu heç kim zəmanət vermir. ona görə PKGBUILD-i oxumaq vərdiş olmalıdır, xüsusən tanımadığın bir saxlayıcıdan paket çəkəndə. paru defaultda sənə PKGBUILD-i göstərir, "Enter"-i kor-koranə basıb keçmə, bir göz gəzdir. nadir hallarda olsa da AUR-da zərərli paket tutulub.
orphan və köhnəlmiş paketlər ayrıca problemdir. saxlayıcı layihəni atırsa paket "orphaned" qalır, kimsə sahiblənənə qədər yenilənmir. bəzən də upstream dəyişir, PKGBUILD köhnəlir, kompilyasiya qırılır. AUR comment bölməsi bu məqamlarda qızıl dəyərindədir, eyni xətanı görən başqaları çox vaxt həllini ora yazır.
cachyos paru ilə default gəldiyi üçün bu mənim üçün birinci gündən işləyən sistemdir, ayrıca quraşdırma yoxdur. amma AUR-u rəsmi repo kimi davranmaq səhvdir. mən kritik şeyləri mümkün olduqca rəsmi repodan, yalnız orada olmayanları AUR-dan götürürəm. nə qədər çox AUR paketin olsa, yeniləmələrdə bir o qədər kompilyasiya və potensial qırılma riski daşıyırsan.
nəticə. AUR arch-ı arch edən şeylərdən biridir, başqa heç bir ekosistemdə bu genişlikdə icma arxivi yoxdur. amma o, qoruyucu sistemsiz gəlir. oxuyan, seçici davranan üçün nemətdir, hər şeyi gözüyumulu çəkən üçün isə sistemə açıq qapıdır.

pacman

arch-ın ən sevimli xüsusiyyəti və eyni zamanda ən təhlükəli silahı. pacman sənə tam nəzarət verir, amma o nəzarətlə nə edəcəyin tamamilə sənin işindir. apt kimi əlindən tutub "bunu eləmə, qardaş" demir, sən nə deyirsənsə onu da edir, ardından da sistemi qırmısansa o da sənin problemindir.
sintaksisi öyrəndikdən sonra geri dönüş yoxdur. -S quraşdır, -R sil, -Syu sistemi yenilə, -Ss axtar, -Qs lokalda axtar. bu hərflər ilk baxışda kabbalistik görünür, amma bir həftə işlədikdən sonra apt-get install yazmaq sənə yöndəmsiz gəlməyə başlayır. mənim üçün artıq əzələ yaddaşıdır, düşünmədən yazıram.
-Syu məsələsi ayrıca söhbətdir. partial upgrade arch-da ölümcül günahdır. -Sy edib sonra ayrıca paket quraşdırmaq sistemi tutarsız vəziyyətə salır, ona görə həmişə tam -Syu. bunu öyrənənə qədər ən azı bir dəfə sistemini qıracaqsan, demək olar ki, keçid mərasimidir.
əsl güc .pacnew və .pacsave fayllarındadır ki, çoxları bunu görməzdən gəlir. konfiq faylların yeniləndikdə pacman sənin dəyişikliklərini silmir, yan tərəfdə .pacnew qoyur, sən özün merge edirsən. pacdiff bu işdə kömək edir. bunu eləməyəni günlərlə sonra "niyə bu servis işləmir" deyə baş sındırarkən tapırsan.
AUR-a gəldikdə pacman təkbaşına bacarmır, ona görə paru və ya yay lazımdır. cachyos paru ilə gəlir, bu məni qane edir. amma unutma ki, AUR paketləri repodakı kimi yoxlanılmış deyil, PKGBUILD-i oxumaq yaxşı vərdişdir, kor-koranə quraşdırmaq pis ideyadır.
mənfi tərəf, pacman bağımlılıq həllində apt qədər "ağıllı" deyil, bəzən səni manual müdaxiləyə məcbur edir. keyring problemləri, imza xətaları, ara-sıra çıxır. amma bütün bunların müqabilində sürət və şəffaflıq alırsan, pacman nə etdiyini gizlətmir, hər şey gözünün qabağındadır.
nəticə. pacman sənə hörmət edən paket menecerdir, yəni səni axmaq saymır və qoruyucu təkər taxmır. bunun qarşılığında səndən də ağıl gözləyir. sevən üçün ən təmiz təcrübə, oxumadan -Syu edən üçün vaxt bombasıdır.

cachyos

arch əsaslı distrolar arasında "mən sənin əvəzinə optimizasiya etmişəm, otur rahat" deyən yeganə distro. başqaları sənə vanilla arch verib "buyur, zülm çək" deyirsə, cachyos x86-64-v3/v4 üçün təkrar kompilyasiya olunmuş paketlərlə gəlir. yəni binar səviyyəsində prosessorun üçün uyğunlaşdırılmış. fərqi gündəlik istifadədə dramatik deyil, amma kompilyasiya, oyun, ağır iş yükündə hiss olunur.
installer normal insan üçün düzəldilib. arch-ı manual qurmağın bir növ "xarakter imtahanı" kimi təqdim olunduğu bir mühitdə cachyos sadəcə calamares verir, sən desktopu seçirsən, 10 dəqiqəyə işləyən sistem alırsan. bunu "əsl arch deyil" deyə qınayanlar adətən eyni adamlardır ki, ayda bir dəfə pacman -Syu edib sistemi qırırlar.
amma burada vacib bir şeyi deyim. installer rahat olsa da, mən bu sistemdə terminalda yaşayıram. pacman/paru, AUR, kernel yeniləmələri, arch news triajı, sistem konfiqurasiyası, hamısı terminalda. cachyos-un gözəlliyi də odur ki, terminalı sevən adamı qarşısına GUI sədd çəkib boğmur, eyni zamanda işləri çətinləşdirmir də. sən nə qədər dərinə getmək istəyirsənsə o qədər get, sistem qarşı durmur. komand sətri mənim üçün son çarə deyil, default iş yeridir.
scheduler məsələsi onun əsl fərqidir. BORE, sched-ext, lru, hamısı default gəlir. masaüstü responsivliyi başqa distrolardan nəzərəçarpacaq dərəcədə yaxşıdır, xüsusən sistem yüklü olanda. paru default paket menecerdir, AUR birinci gündən işləyir, ayrıca quraşdırmaq lazım gəlmir.
ayrıca qeyd. bu sistemi yüngül laptopda yox, bildiyin canavar masaüstü pc-də işlədirəm. ona görə də cachyos-un optimizasiyaları boşa getmir. v3/v4 paketləri, scheduler işləri tam gücdə oturan dəmirdə real fərq verir, marketing olaraq qalmır.
gaming tərəfi ayrıca möhtəşəmdir. proton ilə demək olar hər şey işləyir, üstəlik cachyos artıq gaming üçün ayarlanmış gəlir. gamemode, lazımi kernel parametrləri, mesa/proton stack hazır vəziyyətdədir. linux-da oyun "əziyyət" dövrü çoxdan bitib, cachyos isə bunu lap rahat hala gətirir. canavar pc plus cachyos plus proton kombinasiyası ilə performans windows-dan geri qalmır, bir çox halda qabaqlayır.
mənfi tərəfi arch-dır. yəni rolling release-in bütün riskləri burada da var. arch news oxumadan kor-koranə -Syu eləmək həmişə pis ideyadır, cachyos da bunu dəyişmir. kernel tez-tez yenilənir, bəzən NVIDIA və ya digər şeylərlə uyğunsuzluq çıxa bilər. yeni başlayan üçün "arch təcrübəsi yüngülləşdirilib" o demək deyil ki, sistem özünü idarə edəcək. yenə də terminalla dost olmalısan. mənim üçün bu mənfi deyil, plyusdur.
nəticə. əgər arch istəyirsənsə amma mazoxist deyilsənsə, performans da axtarırsansa, terminalda işləməyi sevirsənsə, düzgün seçimdir. "real arch" elitizmini bir kənara qoy, canavar dəmirin üstündə proton-la oyun atan, terminalda rahat nəfəs alan, iş görən sistem qalır əldə.

məşq tezliyi

digər adı - workout frequency anlayışı biz əzələ qrupuni həftədə neçə dəfə işlətdiyinizi vurğulayır. Təbii ki bacarmırsınızsa həftədə hər əzələyə 1cə dəfə belə işləmək çox yaxşıdır amma əgər məqsədiniz maksimum inkişafdırsa, hər əzələ qrupunu həftədə minimum 2 ideal halda 3 dəfə işləmək lazımdır. hər 3 yuxudan bir eyni əzələni məşq şiddətini eyni tutmaqla işləyə bilərsiniz.

məşq şiddəti

digər adı - workout intensity dediyimiz anlayış sizin məşqdə hərəkətləri icra edərkən əzələnizi tükəniş ( əzələnin növbəti təkrarı icra edə bilməyəcəyi nöqtə ) aparmaq mənasında işlədilir. məşq tezliyi və məşq həcmindən daha önəmlidir. inkişafın əsas təməlidir. Əgər yeni proqramlara başlasanız rir( reps in reserve) 1-2 və train to failure ( tükənişə qədər işləmək) kimi ifadələr görəcəksiniz. Bu sizin məşqin nə qədər şiddətli olacağını təyin edən ideadır.

powerlifting

squat, bench press, deadlift hərəkətlərin maksimum ağırlıqları qaldırmağa fokuslanan idman növü. ekipajlı, ekipajsız. test olunan federasiyalarda və untested federasiyalarda yarışları keçirilir.
əsas məqsəd idmançının üç hərəkətdə əldə etdiyi nəticəsinin totalının ən yüksək olmasıdır. izlənməsi dəhşətli maraqlıdır. əsas da son hərəkətin deadlift olmasına görə normal sıralamada bəzən 6-7 ci olan adamların gəlib birdən birinci olması ilə bitir. Bəzən isə squatda artıq kimsə o qədər yüksək qaldırırki rəqibləri nə etsə də onu keçə bilmir.
squat yəni oturub qalxma hərəkətində həm geniş həm dar duruşa icazə verilir. həmçinin idmançılar istəsə high-bar və ya low-bar da edə bilər. Əksərən low-bar olur.
bench press yəni sinədən sıxaraq itələmə hərəkətində əvvəllər idmançılar kürək və spinal əzələyə çox böyük qövs verərək sonradan federasiyalar bununla edilən hərəkət aralığı qısaldığı üçün buna qadağa qoydu və bench hərəkətini icra edən zaman bütün hərəkət boyunca idmançının tası mütləq benchə toxunmalıdır.
deadlift yəni yerdən ağırlığı dartma hərəkətində iki duruşun ikisinə də icazə verilir ya idmançılar ayaqlarını çox geniş açaraq sumo deadlift ya da yaxın qoyaraq conventional deadlift edirlər. müəyyən kilo kateqoriyalarına sumo deadliftdə ağırlıqlar daha yüksək olsa ən yüksək open kateqoriyada idmançıların əksəri conventional deadlift dartır.

kökəlmək istəyənlərə tövsiyələr

arıqlama yolları başlığında da gördüyüm ümumi səhvləri düzəltdikdən sonra təbii ki, kökəlmək və ya təmiz kütlə qazanmaq istəyənlər üçün də məsləhətləri də bölüşməliyəm.
burda da arıqlamaqda olduğu kimi məsələ yenə bədənimizə girib çıxıb enerji balansı ilə əlaqədardır yəni kalori boşluğu yerinə kalori əlavəsi ( caloric surplas) edilməlidir.
Yenə öz bədənimdə apardığım təcrübələri bölüşəcəm amma bundan öncə yenə bir iki şeyi dəqiqləşdirməliyik təmiz əzələ kütləsi qazanaraq böyümək və yağlanaraq kökəlmək eyni şeylər deyil. ikinci variantda ağzınıza gələn miqdarda hər şeydən çoxlu basırsınız və vola kökəldiniz amma yağ kütləsi olaraq daha çox.
məqsəd birinci olmalıdır maksimum təmiz kütlə qoyarkən minimum yağlanmaq. yağlanma qaçınılmazdır çünki siz kalori əlavəsinə girdikdə qısaca bulking etdikdə bir nə qədər əzələ qazansanız da , yağlar da depolanmalı olur.
indi isə keçək neçə cür bulking edə bilərik: dirty bulking və clean bulking .
Dirty yəni kirli bulk etdikdə nə istəsəz yeyirsiniz sadəcə yüksək proteinli qidalara üstünlük verirsiniz amma baxmırsınız çox da nə yediyinizə mcdonalds da olar kfc də olar yağlı düyü də olar. onsuz belə qidalandıqda kalorilər uçacağı üçün avtomatik inkişaf edəcəksiniz amma pis tərəfi budur ki, əlavə yağlanacaqsınız, varsa insulin rezistentliyiniz pisləşəcək və s. sağlamlıq problemləri də ola bilər və arıqlama dönəmində bu yağları atmaq da çətin olacaq.
indi isə keçək olması gərəkən clean bulking yəni təmiz metoda.
burda yenə öz bədənimdən hesablayıb deyəcəm təxmini fikir sahibi olarsınız. arıqlama dönəmim bitəndə kalorilərim hardasa 2250 kaloriyə düşmüşdü. Bulkda özümə maksimum təmiz olması və əlavə yağlanmağa aparmasın deyə 450 kalori əlavə etdim və bu da günlük 2700 kalori elədi.
Rahatlıq cəhətdən mən yüksək yağ yeməyi seçdim çünki yüksək kqrbohidrat etməyə çalışanda partlayıb çox dolurdum və yeyə bilmirdim.
günlük 100 gram yağ ilə 900 kalori doldurdum. 200 gram zülal hansı ki, 800 kalori də bu edir qalır yerdə 1000 kalori bunu da dördə bölüb 250 gram karbohidrat əldə elədim.
Bu rejimə hər gün tam əməl etdiyimi deyəmmərəm bəzi günlər zülalı aşağı salıb karb artırdığım oldu bəzi günləri yağı salıb zülal amma ortalama olaraq kaloriləri eyni saxlamağa cəhd elədim. iki ay bu təmiz rejimlə getdim və çox təmiz kütlə əldə elədim ta ki bir gün prosta dirty bulk eləməyə keçdim və iki ay da belə takıldım yenə kütlə əldə elədim amma yağlanma çoxaldı amma indi yenə təmiz bulking edirəm və özüm də görürəm ki, təmiz etmək daha yaxşıdı.
bir də bu dönəmdə çox güclənəcəksiniz ağırlıqlarınız artacaq, təkrarlar artacaq durmadan basacaqsınız. yazdıqlarım idmana həftədə minimum 3 dəfə gedən adam üçündür bu arada idmana getmədən bulk etmək sadəcə sizi yağlandıracaq.

steroid kursu

ingiliscə mənbələrdə cycle, türkçə mənbələrdə kür olaraq eşitdiyimiz ifadə. qısaca bodybuilding ilə professional məşğul olan və ya sırf daha yaxşı bədən istədiyi halda insanların elədiyi proses.
kursa başlamağın və bitirmənin çoxlu növləri var amma mən ən təhlükəsiz metodlarından danışacam.
ilk kursunuz olacaqsa öncə lazımi farmokoloji elementləri seçməliyik. ilk dəfəsi olanlar üçün məsləhət görülən kurs böyümə yəni həcm qazanma sayılır. ilk dəfə üçün ideal kombinasiya testosterone+primabolone+anavar üçlüsüdür. primabolone və anavar kursun məğzinə görə dəyişə bilər amma testosuz kurs olmur yəni olur da o şey uje kurs olmur.
bundan sonra güvəndiyiniz bir endokrinoloq tapırsınız və müəyyən qan testləri verirsiniz.
əgər nəticələrdə problem varsa kursdan öncə təmizlənib sonra başlayırsınız əgər hər şey yerindədirsə kursa başlamaq olar.
kursu planlayarkən dərmanlar üçün həftəlik dozalar seçilir. müəyyən vaxt aralığında bu kurs dəvam edir. kurs vaxtı qan testi yenə verirsiniz. əgər dəyərləriniz dəhşətli oynayıbsa kursu dayandırıb müalicə alırsınız. əgər hər şey yaxşı ilərləyirsə dəvam. kurs müddətində təbii ki dəli kimi yeməlisiniz.
kurs bitdikdə əgər istədiyimiz nəticəni almadıqsa kursu 2 həftə qədər uzada bilərik. kurs bitdiyində isə pct yəni post cycle therapy dediyimiz şey başlayır. natural səviyyələri dəyişən hormonları yerinə qaytarmağa çalışırıq.
kursda çoxlu şeylər baş verə bilər bunlardan ən baş verəcəklər
1. daşşaqlarınız varsa kiçiləcək
2. əsəbi olacaqsınız
3. həmişə ac olacaqsınız
4. libido allahu əkbər dağlarına çıxacaq
5. böyük ehtimalla daşşaqlarınız kiçilməsi və test artımına görə sikiniz varsa böyüyəcək.
6. saç töküləcək
7. aknelər olacaq əsas da kürəkdə
8. gecələr yata bilməyəcəksiniz
9. dəli kimi tərləmə
10. paranoya
11. durmayacaq

indi isə müsbətlər
1. düzgün qidalanma və yuxu olarsa babat həcm qazanacaqsınız
2. yağlanmağınız minimalda olacaq
3. artıq seks edə bilməsəniz də böyük əzələləriniz olacaq

push pull legs

ən məşhur məşq sxemlərindən biridir. ümumiyyətlə insan bədənində diqqətlə fikir versəniz bəzi əzələlər obyektləri itələmək üçün, bəziləri isə dartmaq, çəkmək üçündür.
bu məsələyə əsasən push pull legs sxeması ortaya çıxıb.
push əzələlər sinə, ön və yan çiyin, triceps(arxa qol) əzələləridir. əksər press hərəkətləri bu əzələləri hədəfləyir.
pull əzələlələr bütün kürək və biceps (qol qabağı) əzələlədir. row hərəkət versiyaları, vertikal çəkmə hərəkətləri və turniklə çox rahat hədəflənir.
legs isə bütün aşağı bədən əzələləri nəzərdə tutulur. bura götümüz də daxildir.
push pull legs sxemasının ən böyük problemi qolların inkişafında arxaya qalmasıdır. bu səbəbdən məsləhət görülürki push day edəndə sonra biceps, pull day edəndə isə triceps işlənsin. bunlar əks əzələ qrupları olduğundan çox yorulma olmadığı üçün optimal əzələ hipertrofiyası əldə etmək olacaq.