təbiətdəki ekstremala qaçma həvəsinin cəhd-yanılma ilə tapılması. belə bir şey var ki, təbiətdəki hadisələr həmişə ən ekstremal yolla baş verir. demək olar ki, bütün hallarda minimallıq prinsipi işlədilir, bəzi istisnalarda isə maksimal yollar seçilir. nə demək istədiyimi izah edim, cisimlər potensial enerjilərinin ən kiçik olduğu yerə doğru getməyə can atırlar, enerji çox olan yerdən az olan yerə doğru gedir. işıq iki mühitdən keçəndə ən qısa yolu seçir və s. və i. bugün maraqlı sualla qarşılaşdım. deyir hər şey belə gözəldi, qəşəngdi də bəs bu cisimlər ən qısa yolun və başqa zibillərin harda olduğunu necə bilirlər? cavab çox qəribədi, və (gbax: kvant mexanikası) tərəfindən verilib, əslində cisimlər bütün yolları yoxlayırlar amma biz ancaq ekstremal yolu görürük, çünki digər ehtimallar bir-birini qarşılıqlı yox edir. düşünün, kranı açanda su həm azca sağa meyl edib aşağı düşür, həm dümdüz aşağı düşür, həm də sola meyl edib düşür. amma biz dümdüz aşağı düşdüyünü görürük, çünki o biri ehtimallar bir-birini qarşılıqlı ixtisar edir. çox qəribədi. [1]
Digər baxışlar
qatiq qaradi blet
bir kağızı 50 dəfə qatladıqda qalınlığının yerdən günəşə qədər olan məsafəni, 100 dəfə qatladıqda isə bir neçə milyard işıq ilini ötməsi. aqressiv girişdən sonra nə sərsəmlədiyimi izah edim. bu qüvvət funksiyasının nələrə qadir olduğunu göstərir. bir kağızı ikiyə qatladıqda, onun qalınlığı iki dəfə artmış olur. ikinci dəfə qatladıqda isə, qalınlığı 2 dəfə artır, 4 kağız qalınlığı olur. növbəti dəfə qatladıqda 8 kağız qalınlığı olur. 2^1=2, 2^2=4, 2^3=8 ... və s. yəni kağızı n dəfə qatlayırsınızsa onun qalınlığı 2^n dəfə artmış olur. elə möcüzə də məhz bu qüvvət funksiyasındadır. qalınlığı təxminən 0,1 mm kimi qəbul edəcəyimiz kağızda ilk 4-5 qatlayışda bir şey hiss etmirsiniz. amma 5-ci qatlayışda yarım cm olan kağız, bir növbəti qatlayışda bir cm olur. bir növbətidə 2 cm. yəni 0,1 mm olan kağızın qalınlığı 200 dəfə artır. düzdür, əslində sadəcə 2^7=128 dəfə artıb, amma arada boşluqların sayəsində 200 dəfəyə kimi artmış görünür. indi a4 vərəqi ilə, nə əziyyət çəksəniz də, 7-dən o tərəfə keçməyəcəksiniz, bəlkə 8 amma çox yox. daha çox qatlamaq üçün daha böyük kağıza ehtiyacınız var, yoxsa bir a4 kağızı ilə təbii ki, yerlə günəş arasında körpü qura bilməzsiniz. nəysə, hesab edək ki, kifayət qədər böyük kağızımız var və qatlanması bizim üçün bir problem deyil. onda 10 dəfə qatlasaq artıq 2^10=1024 alırıq ki, bu də 0,1mm-lik kağızda 10cm deməkdir. 15 dəfə qatlamaq artıq 3 m deməkdir. 20 dəfə qatlamaq 104 m. 30 dəfə qatlamaq 107 km. nəhayət 50 dəfə qatlasaq kağızın qalınlığını 10^15 dəfə artırmış oluruq ki, bu da 0,1mm kağızda 100 milyon km deməkdir. 100 qatlayışda bu 10^30 dəfə artmış qalınlıq deməkdir. 10 milyard işıq ilinə bərabərdir. yalnız müşahidə edə bildiyimiz kainat bu ölçüdədir. bəlkə də heçkimə qeyri adi gəlməyəcək. amma hesablama eləmədən 100 dəfə kağız qatlamaq mənə adi gələrdi. nə də olsa 5-6 dəfəsi üçün bir dəqiqədən az vaxt sərf edirik. indi isə yox.
çox bekaram deyəsən. [2]
şay laka daymand
yəqin səmada süzən təyyarələrin arxası ilə ağ tüstü buraxdığına şahid olmusuz. bu əslində tüstü deyil. belə ki, təyyarə uçarkən qarşı tərəfdən hava daxil olur və xaric olunur. hava daxil olaraq içəridə su buxarı ilə birlikdə xaric olunur. 8-10km yüksəklikdə havanın şaxta olduğunu nəzərə alsaq başa düşərik ki, su buxarında olan damcılar su kristallarına (buza) çevrilir. və nəticə olaraq ağ rəngdə iz salır səmada [3]
pikolo
yəqin ki, siz də mənim kimi çox vaxt şokolad qutularının üstündə "yumurta, fındıq ehtiva edə bilər" deyə yazı görmüsünüz. mən bunu görəndə fikirləşirdim ki, "ala bəs öz istehsal elədikləri şeyin içində bilmirlər nə var?"
sonra öyrəndim ki, sən demə o, fındıq, yumurta və s. əvvəlki istehsal olunan başqa qidaların tərkibində olur. çox vaxt bir neçə müxtəlif qida eyni "qab"da hazırlana bilir, məsələn: şokoladı istehsal etməzdən əvvəl, eyni "qabda" tərkibində yumurta olan başqa qida istehsal olunar, sonra şokolada gələndə, qabda olan əvvəlki qidanın qalıqları şokolada qarışa bilər. ona görə bu yazı ilə istehlakçı məlumatlandırılır.
Və bu da bəzi xəstələr üçün həyati əhəmiyyət daşıyır ki, onlara yumurta fındıq falan olmaz. [4]
white rabbit
balinaların əcdadının müasir itlərə bənzəyən canavar ölçülərində Pakicetus adlı bir heyvan olması.
balina:
pakicetus:
Pakicetusların təxminən 50 milyon il öncə əsasən quruda, lakin göl kimi su hövzələrinə yaxın ərazilərdə yaşadıqları və dayaz hissələrdə ovlandıqları güman edilir. Müasir pakistan ərazisinə aid endemik bir heyvan olduqları üçün bu adı almışlar. Fizioloji olaraq bədənlərinin əsasən qaçma və tullanma kimi hərəkətlərə uyğun olduğu bilinir. Su hövzəsinə əsas uyğunlaşmış üzvləri isə dinləmə sistemi (su altında eşidə bilirdilər) və timsaha bənzər bir-birinə yaxın şəkildə yerləşmiş gözləridir. [5]
theeyeschico
Yəqin ki, hamımızın bildiyi (gbax: alla pugacheva)nın "(gbax: million alyh roz)" mahnısının əslində əslən azərbaycandan olan iranlı müğənni (gbax: googoosh)a (əsl adı - faiqə atəşin) aid olması. Belə ki, mahnı ilk dəfə 1969-cu ildə googoosh tərəfindən "melyon qole roz" adı ilə ifa edilmişdir. İşin maraqlı tərəfi odur ki, bundan 13 il sonra-1982-ci ildə mahnı fərqli bəstəkar və yazarın adı ila yayımlanıb. Əsərin əsl müəlliflərinin adı çəkilmədən. “Googoosh'un müəlliflik hüquqları harda qaldı bəs?” sualı düşündürür, təbii. İş orasındadır ki, googoosh o vaxtı müəlliflik hüquqlarının hayında olmayıb, belə ki iranda mollalar inqilab edib və googoosh'u nigahdan kənar münasibətdə olduğuna görə həbs ediblər. Bir tərəfdən də iraq müharibəsi və s. Kimi Ölkədəki ciddi problemlərin də köməyilə alla pugacheva'nın plagiatı gizli qalıb. (u: Yaxşı ki də, gizli qalıb)
Yeri gəlmişkən, mahnının lyrics'nin hekayəsini də araya sıxışdırım;
Deyilənə görə, mahnı gürcü rəssam(başqa bir mənbəyə görə, süd satan) niko pirosmani'nin fransız müğənni və rəqqasə margarita de serves'lə olan hekayəsindən ilhamlanaraq yazılıb. 1909-cu ildə margarita tiflis şəhərində səhnəyə çıxır və tamaşanı izləyən niko margaritaya vurulur. Niko ona sevdiyini desə də,(hətta onun ayağının toxunduğu daşları öpür) margarita özünün xalqa aid olan bir sənətkar olduğunu və bunun onu bir nəfərə aid olmasını mümkünsüz etdiyini deyib.(u: inanımmı, inanımmı?)
Niko isə öz sevgisini isbatlamaq üçün əsərlərinin hamısını sataraq bütün puluyla qızılgül alır və margaritanın qaldığı otelin önünə səpir. Hətta pəncərələrə, pilləkənlərə - hər yerə qızıl gül səpir. Qısası, hər yer qızılgüldən xalça ilə bəzədilir. Səs-küyə yuxudan ayılan margarita qarşısındakı mənzərədən çox təsirlənir və onun otağına yaxınlaşan niko pirosmanini qaçaraq qucaqlayır və öpür, ilk və son dəfə. Daha sonra isə öz ölkəsinə qayıdır. niko qəmli, niko kədərli...
Necə də olsa, məncə, mahnının möhtəşəmliyinə xələl gətirmir. Həm də mahnını müəllifin şəxsiyyətinə görə yox, mahnının özünə görə qiymətləndirmək lazımdır, huh?
(youtube: /4yEeT6Swh5s) [6]
wayne
keçmiş zamanlarda (gbax: orta asiya)-da (gbax: türk) və (gbax: monqol) tayfaları , bir-biri ilə anlaşarkən, (gbax: qımız) dolu bir tasın içərisinə hər iki tərəf barmağını kəsib öz qanlarından 1-2 damla töküb içərmişlər. bu hərəkət 2 tərəf arasında müqavilə "imzalamaq" mənasına gələrmiş. hətta "and" sözü monqolcadan götürülüb, mənası (gbax: qımız) deməkdir.
hətta(2) indiki türkiyə türkçəsində "antlaşma" sözü müqavilə sözünün ekvivalentidir.
and içmək deyərkən ulu babalarımız sözün əsl mənasında "and"-ı götürüb içirmişlər :)
larisalisa
(gbax: Michael Jackson) 1979-cu ildə "(gbax: Off The Wall)" adlı albomunu yayınlamışdır. Albom böyük uğur qazanmış, bütün hit-paradlarda 1-ci yeri tutmuş və albomdan "(gbax: Don't Stop 'til You Get Enough)" mahnısı ilə (gbax: Grammy) Mükafatlarında "Ən Yaxşı Kişi R&B Vokal Performansı" nominasiyasına namizəd qazanmışdı. Michael Jackson bu mükafatı qazanır, bəs, mükafatı michael-a necə verirlər? Digər sənətçilər canlı yayımda mükafatlandırılarkən, Michael Jackson mükafatı almağa hazırlaşarkən qəsdən reklamlara girilir və canlı yayımda michael-ı göstərmədən mükafatı verirlər. (Hətta o vaxt yayımlanan reklam da Michael Jackson reklamı idi) Onlar bunu sırf Michael Jackson-ın qara tənli olduğuna görə edirlər. Evdə ağlayan michael anasına belə deyir: "Ana, növbəti dəfə albom yaradacağam ki, onlar mənə məhəl qoya bilməyəcəklər" və 1982-ci ildə o, anasına verdiyi sözə əməl edir. Michael Jackson, həmin il musiqi tarixində ən çox satılan albom olan "(gbax: Triller)"i buraxır. 100 milyon satış həddini keçən albom bütün musiqi hit-paradlarında 1-ci yeri tutur və qırılmamış rekordlar qoymur. Bu uğurları sayəsində Grammy Komitəsinin gözardı edə bilməyəcəyi albom Grammy mükafatlarında 12 kateqoriya üzrə nominasiya alır və 8 mükafat qazanır. [8]
odysseyus
biri də sözlükdən bilməyənlər üçün:
istənilən sözü google tag-i içində yazaraq google axtarış linki vermək. məsələn:
(google: istənilməyən söz söz altı)
oha bi dəq, sözlükdən çoxlu google tag verib sözlüyü axtarıb geri qayıtsaq hara gedib çıxırıq?
zarafatsız sözlüyə dəstək vermək istəyənlər (töfhə demirik şylaylom görmsn)
google-da hər səhər oyananda 6-9 dəfə sözlüyü axtarsa öləndə şəhadətə ehtiyac qalmırmış.
(google: soz6 axtar bir ağac ək)
(google: sözaltı sözlük) - hər klikə +300 karma qazan
(google: soz6com) + 400
(google: in soz6 we trust) + 500
hətta bu da google-un bizə verdiyi (gbax: achievement):
120 min klik son bir ay, növbəti goal 150k
almadan gelmeyin.
clik here for: (google: sözaltı dəstək)
İstinadlar
- qatiq qaradi blet. «öyrənildiyində təəccübləndirən məlumatlar». Sözaltı sözlük, 09.01.2015. soz6.com
- qatiq qaradi blet. «öyrənildiyində təəccübləndirən məlumatlar». Sözaltı sözlük, 13.07.2015. soz6.com
- şay laka daymand. «öyrənildiyində təəccübləndirən məlumatlar». Sözaltı sözlük, 11.05.2017. soz6.com
- pikolo. «öyrənildiyində təəccübləndirən məlumatlar». Sözaltı sözlük, 24.10.2021. soz6.com
- white rabbit. «öyrənildiyində təəccübləndirən məlumatlar». Sözaltı sözlük, 26.01.2022. soz6.com
- theeyeschico. «öyrənildiyində təəccübləndirən məlumatlar». Sözaltı sözlük, 23.07.2022. soz6.com
- wayne. «öyrənildiyində təəccübləndirən məlumatlar». Sözaltı sözlük, 13.12.2022. soz6.com
- larisalisa. «öyrənildiyində təəccübləndirən məlumatlar». Sözaltı sözlük, 25.06.2023. soz6.com
- odysseyus. «öyrənildiyində təəccübləndirən məlumatlar». Sözaltı sözlük, 14.07.2023. soz6.com