Merkuri daha kiçik olub, düşündüyümüzdən

Merkuri Yerdən Marsa nisbətən təxminən 100 milyon mil daha yaxındır, lakin ora çatmaq daha çox vaxt aparır. Məsələn, NASA-nın MESSENGER kosmik zondu 2004-cü ildə buraxılsa da, 2011-ci ilə qədər Merkuri ətrafında orbitə daxil ola bilməmişdi. Digər tərəfdən, 2005-ci ildə buraxılan Mars Reconnaissance Orbiter isə buraxılışdan bir ildən də az müddət sonra Marsın ətrafında dövrə vururdu.

Günəşin nəhəng cazibə qüvvəsi birbaşa uçuşa mane olur — kosmik gəmi sürəti azaltmaq üçün çox sürətlə hərəkət edərdi. Buna görə də, MESSENGER sürəti azaltmaq və spiralvari şəkildə yaxınlaşmaq üçün Yer və Veneranın cazibə qüvvəsindən istifadə edərək bir neçə dəfə dövrə vurmalı oldu. Zond öz yerinə çatdıqdan sonra Günəşə ən yaxın olan planetin səthini xəritələyərək bir sıra yüksək elliptik uçuşlar həyata keçirdi.

Daha çox oxu: “8 illik səyahətdən sonra, orbit aparatları bizə Merkuriyə təzə bir nəzər salmağa imkan verəcək”

Təəssüf ki, uçuşların forması səthin bəzi sahələrinin — şimal qütbünü əhatə edən hissələrin — MESSENGER-in lazer əsaslı altimetri vasitəsilə digərlərinə nisbətən daha ətraflı rəqəmsal təsvirinin alınması ilə nəticələndi. Bunun əvəzini çıxmaq üçün planetoloqlardan ibarət bir qrup lazer məlumatlarını qlobal təsvirə əsaslanan rəqəmsal relyef modelləri ilə birləşdirərək planetin səthinin nahamarlığının daha yüksək dəqiqlikli xəritəsini hazırlaya bildilər. İndi həmin qrupun alimləri bir qədər təəccüblü bir nəticəyə gəliblər — Merkuri əvvəllər düşünüləndən daha çox kiçilir.

Merkuri çox istidir, lakin erkən dövrlərində digər qayalı materialların davamlı bombardmanı onu daha da qızdırırdı. Soyuduqca səthi çatladı və qırışdı, bu da qabıqda “qısalma strukturları” yaratdı. Bu qırışlar nə qədər kiçilmənin baş verdiyini izah edir ki, bu da planetin tərkibi və təkamülü haqqında mühüm ipucları verə bilər.

Bu fenomeni araşdıran yeni tədqiqatın müəllifi, Almaniya Aerokosmik Mərkəzindən Qaku Nişiyama bir açıqlamasında bildirib: “Daha çox kiçilmə o deməkdir ki, Merkurinin daha böyük metal nüvəsi, metal nüvəyə qarışmış silisium kimi daha az yüngül elementləri və ya daha yüksək başlanğıc temperaturu ola bilər”.