azərbaycanlıların uşaq böyütmə üsulu



facebook twitter əjdaha lazımdı   izləmə   lələ   mən   googllalink

    1. 30 yaşına gelmiş kişilerin 18 yaşında qız alıb sonra da "eşi bu yemek bişirmeyi ütüyü bacarmayacaq, yaxşısı ele bunu anamgilin evine getirim hem anamım yemeğini yeyim hem de çölde bayırda kefime baxım da" demelerini qebul eleyen ailelerin uyguladığı böyütme usulu. ne ki oğullar bele fikirleşir ele analar da, oğlum getmesin uzağa otursun dizimin dibinde ne yeyib içer sonra deyib, uşağını da özünü de bedbaxt eleyir. ömrü boyu ana atasına yük olan, öz hayatını tek başına qurup idare eleyebilmeyen uşaqlar böyüdürler.
    2. bir xiyar böyütmək üçün istifadə olunan metodlardan fərqlənməyən üsullardır. nəzərinizə çatdırım ki, xiyar burada bitgi mənasında işlədilib. istəkdən asili olaraq balqabaq ilə də əvəz oluna bilər. mən valideyn olmağa hazıram və yaxud mən valideyn olmaq istəyirəm sualını məncə fərd olaraq hər kəs özünə bir dəfə verir. bəli, bizim üçün maddi hazırlıq da çox da önəmlidir. sırf bitki kimi böyütmək üçün də maddi gəlirin kifayət qədər olmalıdır. tutaq ki, maddi gəliri olan və üstəlik orta göstəricilərə cavab verən intelektual inkişafı da olan şəxs bir valideyndir. bəs bunun psixoloji cəhətdən normaya cavab verməsi? elə bilirsiniz cahillikdən irəli gəlir? bəzən normal görünən, sosial cəhətdən normanın üstündə olan birinin uşaq ilə davranışını incələyəndə dəhşətə gəlirsən. 3-4 yaşında fərdi necə sındırdığının fərqində belə deyil. ən qorxulu məqam da budur - özünün fərqində olmaması. qeyri-adekvatlığı ilə sizi qatilə çevirəcək tiplərin özünü kənardan görməməsi də əsl faciədir. onlara görə günahkar mənəm , sizsiniz, başqa uşaqlardır, başqa uşaqların valideynləridir. amma özləri deyil. oturub danışmaq, problemi izah etmək? absurddur. böyüdəcəkləri ən yaxşı halda narkoman və alkoqoliklər, ən pis halda isə özləri kimisi olacaq.
    5. Mən azərbaycanda geniş yayılmış 1 istiqamət haqqında yazacam.
    Övladı aşırı sahiblənmə, əzizləmək adı altında gələcək həyatının poxunu çıxartmaq. Bu vəziyyət körpə doğulanda başlayır və 3-4 yaşına kimi hər şeyi hazır əldə etmə alışqanlığı yaranır. valideynlər isə hələ uşaqdı biraz böyüsün sonra öyrənər prisnipi ilə illərlə bu xəstəliyi davam etdirir. nəticədə uşaqlarda mübarizə aparmaq nəyisə əldə etmək üçün həvəs və ruh olmur. Bir ömür valideyn hərşeyini hazırlayıb verib.
    Almaniyada təhsil alan bir nəfərin danişdiğı bir hadisə:
    ‘professoumla görüşməyə evinə getmişdim və evdə divana çıxmağa çalışan 1 yaşlarında bir uşaq var idi. Orada olduğum 20 dəq ərzində divana çıxmağa cəhd edirdi amma alınmırdı, yıxılırdı durub birdə cəhd edirdi alınmayanda əsəbləşib ağlayır sonra durub yenə davam edirdi. Bunu görən mən uşağı qucağıma laraq divanın üstünə qoydum. görən professorum əsəbləşdi və mənə başa saldı ki, o uşaq indi hər dəfə divana çıxmaq istəyəndə ağlayacaq və kiminsə ona kömək etməsini gözləyəcək. indiki halda isə o bir neçə cəhddən sonra özü divana çıxmağı öyrənəcəkdi’. Almanlar uşağı doğulandan şəxs kimi formalaşması yolunda çalışırlar, ən kiçik detalı belə düşünürlər.
    indi də Şerif’in bir tespitinə baxaq.
    ‘xüsusən diqqət edin otellərdə alman və türk ailələrə. Türk ailə açıq büfedə uşağın əvəzinə yeməyi seçər, boşqabı özü götürər, oturdar masaya, yedirər hətta yeməkdən sonra ağzını silib göndərər. Bu fəaliyyət 15, 20, 35 yaşlarında da eyni qalar, ən kiçik bir problemdə belə ailənin üstünə qaçar uşaq. Lakin 4-5 yaşında alman alar boşqabını seçər yeyeəcəyini və oturub üstünü çirkləndirsə də təkbaşına yeməyini yeyər’
    bəlkə də yanlış düşünürəm amma türk köklü xalqların ‘aile bağı, aile sevgisi’ falan dediyi şey elə burdan qaynaqlanır, müstəqil yaşaya bilməməkdən, mübarizə ruhunun olmamasından, hər yaşda ana-ata axtarışından. Bu yazdıqlarım yanlış anlaşılmasın, məsələ ailə ilə olan mənəvi münasibətdən getmir.
    6. #215083 entry ilə tam razı olmaqla birlikdə Azərbaycanlı ailələrin bunu boş-boşuna etmir. Çünki, müəyyən qədər böyüyüb, artıq öz başına nəsə etməyə çalışdığı vaxt əllərində "mən həyatımı sənə qurban vermişəm" arqumenti ilə üstünüzə gələ bilirlər. Xüsusilə də, ölkədən gedib, qayıtmaq istəməyən insanların məncə əksəriyyətinin başına bu hadisə gəlmişdir. Çünki, bizdə uşağı böyütmək bir "missiya"dır. Elə sırf buna görədir ki, Avropada cavanlar bayram günlərində ailələrin yanına həvəslə gedəndə bizimkilər getməmək üçün variant axtarır. Əslində bizim ən böyük düşmənimiz elə ailələrimizdir. Çünki, gözümüzü açandan bizi məqsədsiz, tənbəl etməkdən başqa heç nə etmirlər. Xüsusilə də ailənin tək uşağısınızsa bu daha da ekstremal vəziyyətdə olur.
    Əlavə olaraq şəhərdə nə vaxt xarici vətəndaşların uşaqlarını baxsam onlar ya özləri üçün oynayır ya da sakitcə o yan bu yana baxırlar amma bizimkilər isə vəhşi kimi bağırmaqdan başqa heç nə bilmir. Bəlkə heç kim diqqət etmir amma uşaq psixologiya mərkəzlərindəki uşaqların sayı hər gün daha da çoxalır. Bizim nəsil güc-bəla, sürünə-sürünə vəziyyətdən çıxacaq amma növbəti nəsil çox bərbad olacaq.
    7. əslində hər birimiz, yəni hər bir ailə övladı valideynləri üçün bir proyektdir. yəni necə izah edim. hamımız gələcək yönümlü bir sahəyik. valideynlərimiz bizə investisiya qoyur və gələcək illərdə bu investisiyanın özünü doğrultması üçün maksimum olaraq həyatımıza qarışırlar. bunların da hamısı, "qocalanda mənə kim baxacaq?" sualının altından çıxır. sırf bunun üçün də indidən özlərinə bir və ya bir neçə proyekt yaradır, bu proyektlərə adlar verir, misal üçün "proyekt: leon", daha sonra həmin proyektin hansı sahədə inkişaf edərək mənfəət qazanmasını təyin edirlər. bunda da sosializm dövründə qabaqcadan müəyyənləşdirilmiş iqtisadiyyat nəticəsində dövlətin illər əvvəldən hansı sahədə nə qədər yatırım qoymasının təsirinin olduğunu qeyd etmiyəcəm. inkişaf etmiş avropa və amerika ölkələrində isə uşaqların birər proyekt deyil, fərd olaraq həyatlarına davam etmələrinin bir başa kapitalizm və bazar iqtisadiyyatından asılı olduğunu heç qeyd etmiyəcəm.

    qəbul edin, hamımız bir proyektik, valideynlərimiz də proyekt olub. və beynimizi dəyişdirməsək, uşaqlarımız da proyekt olmaqdan qabağa gedə bilməyəcəklər.


sən də yaz!