ukrayna

ian curtis · 2013-11-16

şərqi avropada yerləşən, paytaxtı kiyev olan dövlət. son avropa çempionatına polşa ilə birliktə ev sahibliyi eləmişdilər. türk və azəri kişi..

11. petro poroshenkonun yeni prezidenti olduğu ölkə.

12. dünyaya öz təbii gözəllikləri ad salmış, gözəlləri ilə gözoxşayan diyar.

13. şərqinin rusca, mərkəzinin qarşıq, qərbinin isə ukrayna dilində danışdığı ölkə.

14. vətəndaş müharibəsi yenidən alovlanıb,davam edir. rusiya artıq itirəcəyini itirib,iqtisadiyyat çökəcək qədər çöküb,daha şiddətlə şərq vilayətlərdə sona kimi dirəşəcək.

15. tarix təkararlanır sözünün sübutu məhz bu ölkədir. ta bineyi qədimdən bu ərazidə 2 tip insan olub. qərb və rus yönümlülər. bogdan xmelinski ayrı mazepası ayrı, 1-ci dünya müharibəsi sonra 2 hökümətləri, 2ci dünya müharibəsi zamanı qaliçiyada naist orudundakı ukraynlarılar ayrı şərqindəki ssr qızıl ordu tərkibindəkilər ayrı və nəhayət günümüz yenə 2başlılıq qərb vs rusiya. qədimdən bu yana dəyişməz qalan başqa bir məqamda budur ki, böyük güclər mübarizə aparır ukrayna diz çökür- insanlarını itirir,sənayesi məhv olur və s.

16. nə qədər dirəşsə də muharibəni uduzacaq.

17. 17-ci yüzilliyə gəlindiyində müasir ukrayna ərazisinin cənubu – qara dəniz sahilindəki torpaqlar , krım və şimalındakı torpaqlar osmanlının, digər ukrayna əraziləri isə reç-pospolitanın ( polşa – litva ittifaqı) işğalında idi. 1648-ci ildə boqdan xmelnitskibaşçılığı ilə zaparoje kazakları polşa qarşı rusiyanın da dəstəyi ilə üsyan qaldırdılar. üsyan uğurlu olur və bogdan xmelnitski başçılığı ilə tarixdəki ilk ukrayna dövləti kazak hetmanlığı qurulur. kazak hetmanlığı həm sağ sahil ukraynasını ( qərbi ukrayna ) həm də sol sahil ukraynasını ( şərqi ukrayna) əhatə edirdi. hetmanlıq 1654-cü ildə pereyslavl müqaviləsi ilə rusiyanın himayəsini qəbul edir. bu müqaviləyə polşa qarşı çıxır və 1654-cü ildə rusiyaya müharibə eıan edir. müharibə 1667-ci ildə rusiyanın qələbəsi və andrusovo barışığı ilə bitir . müqaviləyə görə dneprin sağındaki ərazilər ( qərbi ukrayna ) polşaya , dneprin solundakı ərazilər ( şərqi ukrayna) isə rusiyanın himayəsinə keçir. bununla da tarixdəki ilk ukrayna dövləti olan kazak hetmanlığı ikiyə bölünür və şərqi ukrayna , qərbi ukrayna anlayışları bu hadisədan sonra yavaş-yavaş formalaşmağa başlayır. 1665-ci ildə sağ sahil ukraynasının atamanı (gbax:petro doroşenko) bütün ukraynanın atamanı olmaq ümidilə osmanlı himayəsini qəbul etdi və sultan 4.mehmedə məktub yazdı. bundan narahat olan polşa osmanlıya müharibə elan etdi. 1672-1676-cı illəri əhatə edən müharibə polşanın məğlubiyyəti ilə nəticələndi. 1672-ci ildə bucaş, 1676-cı illərdə zuravno müaqvilsi ilə podolya ( qərbi ukrayna ) osmanlı imperiyasına tabe edildi. 1672-ci ildən 1699-cu ilə qədər podolya osmanlı tabeçiliyində qaldı.1699-cu ildə karlofca müqaviləsi ilə podolya yenidən polşa hakimiyyətinə keçdi. şərqi ukrayna isə 1764-cü ilə kimi rusiyanın tabeliyində muxtariyyat olaraq qalmışdır. 2.yekaterina 1764-cü ildə muxtariyyati ləğv edib şərqi ukraynanı birbaşa rusiyaya tabe etmişdir. qərbi ukrayna isə 1793-cü ildə polşanın bölünməsi ilə rusiyanın əlinə keçdi.beləliklə demak olar ki, bütün çəkirdək ukrayna olaraq qəbul etdiyimiz ərazi rusiya tabeçiliyinə keçmişdir. qərbi ukraynanın qərbində kiçik bir torpaq isə avstriya imperiyasına qatıldı. birinci dünya müharibəsi nə kimi bu ərazilər dəyişməmişdir. sonralar isə 1954-cü ildə krımın da ukraynaya verilməsi ilə müasir ukrayna ərazisi tamamilə formalaşdı.

ukraynanı qərb və şərq deyə ayıran məfhum 1648-1793-cü illər hadisələridir desək yanılmarıq. qərbin coğrafi olaraq avropaya daha yaxınlığı , ərazinin tez-tez fərqli dövlətlər arasında əl dəyiştirməsi , avropadakı inqilabların polşa himayəsindəki qərb torpaqlarına təsiri qərbi ukrayna insanını daha avropalı , daha millətci, daha inqilabçı etmişdir. bunda fərqli olaraq şərq isə 1654-cü ildən müasir dövrədək davamlı olaraq rus təsirinə məruz qalmışdır. şərqi ukraynalılar ruslarla özdəşləşmişlər artıq. bir də buna coğrafi yaxınlıq əlavə olundumu ruspərərstlik qaçınılmazdır.

18. Vladimir leninin adına olan küçələri john lennonun adına dəyişdirməyə başlamış ölkə. gif link

19. bundan sonra vətəndaşlarının avropaya vizasız gedə biləcəyi ölkə

20. insanlarının ilk dəfə düşbərə, qutab dadıb fikirlərini bildirdikləri ölkə.

(youtube:

)

Yalnız deyilsən!