+4 əjdaha
1. Bəzi yerlərdə Az əlifbası olmayacaq yaxın zamanda həll edəcəmeukariot orqanizmlərin əksər hüceyrələrinin daimi komponentlərindən biridir.
Onun forma və ölçüsü huceyrənin qurulusundan aslidir. huceyrələrin əksəriyyəti birnüvəli olur. birnüvəlilərə ir huceyrəlilərin bir coxunu, saya əzələ huceyrələrini və basqalarini misal gostermek olar. Lakin, iki, uc, hətta yuzlerle nuveye malik olan huceyrələr də vardir. onlar çoxnüvəli adlanir.
cox nuveli huceyrelere infuzorlarda, qaraciyer, sumuk iliyi, enine zolaqli ezele, birlesdirici toxumada ve diger huceyrelerde tesaduf olunur.
nüvə.
Dəyirmi formalı olub, nuve perdesi, nuve siresi, xromatin ve nuvecikden ibaretdir.
Nuve perdesi.
xarici ve daxili memrandan ibaret olan ikimembranli qurulusa malikdir. quruluslarina gore plazmatik memrana oxsalar da, məsamələrinin iri olmasina gore fərqlənirlər. Bu sebebden nuve perdesinde yag ve karbohidratlardan basqa, zulal molekullari keçə bilir. nuve perdesi nuve mohteviyyatini sitoplazmadan ayirir. onun xarici və daxili membranlari arasinda icerisi yarimmaye ile dolu dar sahe vardir.
Nüvə şirəsi.(karioplazma ).
nuve perdesi ile ehate olunmus daxo;o hisseni dolduran yarimmaye muhitdir. burada xromatin ve nuvecikler yerlesir. nuve siresinin terkibinde muxtelif zulallar, həmcinin bir cox fermentler, sərbəst nukleotidlər, amin tursulari vardir.
Xromatin. nuvədə cisimciklər seklinde olan hisseciklerdir. huceyrenin bolunmesi zamani ondan xromosomlar emele gelir. Xromosomlar (yun. Xroma-rəng, soma bədən ) əsasən DNT ve zulallardan teskil olunmusdur. Membran qurulusuna malik deyil, Nuvenin en vacib hissesidir. DNT-nin olmasi sayəsində xromosomlar ikiləşir və xromatidlər adlanan qiz xromosomlar emele gelir. onlar irsi əlamətləri nəslə vermek qabiliyyetine malikdir bolunme zamani xromosomlar işıq mikroskopuda aydin gorunur
(Xromosomun qurulusu.
Sentromer,Dnt, nuvəcik, xromatidlər, zulal ve s.)
Xromosomlarda olan ilkin gerilme vasitesi ile onlar iki çiyinə
ve ya hisseye bolunur. ilkin gerilme hissesinde sentromer adlanan sahe olur ki, bura da bolunme veterleri birlesir. bezi xromosomlarda adeten ikincili gerilme de olur ki, burada da nüvəcik emele gelir.
nüvəcik. Membran qurulusuna malik deyil, deyirmi ve berk cisimcik olub, nuve siresine batmis sekilde yerlesir. adeten, bolunmeyen huceyrelerde olur ve bolunme zamani itir. nuvede sayi 1-den 10-a qeder olur.
Terkibi
Ribosom RNTsi (r-rnt )
zulallar.
Nuvecik xromosomlarla elaqedar olub, onun mueyyen hissesinde emele gelir ve onda ribosomun terkib hissesini teskil eden ribosom rntsi sintez olunur. bu sebebden, nuvecikde ribosomun boyuk ve kicik hissecikleri yerlesir.