Sözaltı Sözlük - Azərbaycandilli Fikir Ensiklopediyası

+7 əjdaha

1. inflyasiya prosesinə təsir edən əsas amillərdən biridir. Belə izah edim, hərbi proseslərin artması dövlətin büdcəsinə təsir edir, onu daha qeyri-məhsuldar edir. Cəmiyyətə aid olan material, intellektual ehtiyatlar sərfəli şəkildə istifadə edilib cəmiyyətin tələbatına, istehsal zamanı sıradan çıxmış avadanlıqların bərpasına sərf edilməlidir. Bütün ehtiyatlar hərbi sahəyə yönələndə digər sahələr çökür, yəni əmtəə təklifi ixtisar olunur.
Bir tərəfdən hərbi xərcləri ödəmək üçün daha çox pul buraxılması, digər tərəfdən istehlak məshulları üçün təklifin azalması inflyasiyaya səbəb olur.

+5 əjdaha

2. Nasistlər hakimiyyətə gəldikdən sonra Almaniyanın işıq sürəti ilə girdiyi yol. Versal sülh müqaviləsinin şərtlərinin ağırlığını, Avropadakı dəyişən balansları və s. bəhanə edib, üstünə almanlara revanşizmi məharətlə təlqin edən nasistlər xalqa vəd verdiyi iqtisadi yüksəlişi reallaşdırmaq üçün bu yola əl atdılar.
Nəticə həqiqətən uğurlu oldu, yalnız təbii ki qısa müddətliyinə. Müharibə hazırlığı üçün günün 24 saatı tank, top və s. istehsal edən zavodlara külli miqdarda işçi lazım idi və normal olaraq nasistlər milyonlarla almana iş imkanı yaratdılar. Müharibə üçün lazım olan infrastrukturu yaratmaq məqsədilə döşənən dəmiryolları, trassalar və s. tikintiləri də işsizliyi azaltmışdı. Bütün bu həmlələr Almaniyada işsizliyi azaldır, iqtisadiyyat canlanır və nasistlər getdikcə daha çox tərəfdar yığırdılar.

Lakin bir ölkə təbii olaraq sonsuza qədər hərbi sənayeni inkişaf etdirə bilməz. Nəticə olaraq insanlar tank və ya topla qidalanmır, avtomat istehlak etmir. Bu səbəblə də iqtisadiyyatın hərbiləşdirilməsi müvəqqəti xarakter daşıyır. Yolun sonu isə bəllidir - ən yaxşı halda yalnızca iqtisadiyyatın, ən pis halda isə bütün dünyanın fəlakəti