+3 əjdaha
1. çip sənayesinə avadanlıq istehsal edən texnoloji holdinqdir.dünyada çip istehsalını mümkün edən ən kritik maşınları istehsal edən tək-tük şirkətlərdən biridir. Hətta bəzi texnologiyalarda praktiki olaraq monopoliyadır.
Nə işi görür?
ASML litografiya maşınları istehsal edir. Bu maşınlar:
silikon üzərində nanometr ölçüsündə tranzistorları “çap edir”
yəni çipin özünü deyil, çipi yaradan fabrikin ürəyini istehsal edir
Çip -> fabrikdə istehsal olunur
Fabrik -> ASML maşını olmadan işləmir
Niyə bu qədər önəmlidir?
ASML-in EUV (Extreme Ultraviolet) texnologiyası var:
5 nm, 3 nm kimi ən müasir çiplər yalnız bu texnologiya ilə mümkündür
intel, TSMC, Samsung kimi nəhənglər bu maşınlardan asılıdır
EUV maşınının bir ədədi ~150–200 milyon dollar civarındadır
Bu texnologiyanı dünyada yalnız ASML istehsal edir.
Geosiyasi tərəfi də çox önəmlidir
ABŞ və Avropa ASML texnologiyalarının Çinə satışını məhdudlaşdırır
Çünki bu texnologiya:
süni intellekt
hərbi sistemlər
superkompüterlər üçün kritikdir
Bu baxımdan ASML:
sadəcə şirkət yox, strateji güc mərkəzidir
ABŞ və Çin rəqabəti
ABŞ bu texnologiyanın çinin əlinə keçməsini istəmir. öncələr biraz səhv edib bəzi detalları verib sonradan ayılıblar ki "öz quyumuzu qazırıq"
(youtube: 
)
)