+1 əjdaha
1. Hər kəsin yəqin ki, şəxsi bir musiqi fonotekası var. ilk dəfə sevgini dadanda, məyus olanda, kədərlənəndə, xoşbəxt olanda, ayrılıq acısı çəkəndə, yerle-yeksan olanda, xəyal quranda dinlədiyi; bəzən sümüyünə düşən, bəzən də burnunun ucunu göynədən musiqi, mahnı və melodiyalardan ibarət bir arxivdən bəhs edirəm. Hafizə və xatirə pavilyonlarımıza sirdaşlıq edən, bizi o anların əlçatmaz uzaqlığına aparan bu mahnıları duyğularımızın gizli əmanətçiləri kimi görürəm. Duyğularımızı əmanət etdiyimiz musiqilər yaşadığımız hissləri ya daha da gücləndirir, alovlandırır, ya da sakitləşdirib yatızdırır.Üstəlik, bu musiqilərin sanki gizli bir təyinatı da olur. Bəzən şüursuz şəkildə ruh halımıza uyğun mahnı seçirik, bəzən də hansı mahnının hansı duyğunun keşikçisi olacağını yenə şüursuzca müəyyən edirik — bilmirəm; bilən varsa, aydınlatsın!
Sevginin müxtəlif təzahürləri olduğu kimi, ayrılıqların, vidaların da fərqli növləri var. Oktay Kazımovun Eli Kərimlinin sözlərinə bəstələdiyi “Ne Gelmez Oldun” mahnısı Azərbaycan dilində məncə, yaxın birinin vəfatına yazılmış ən təsirli və ən yalın elegiyalardan biridir. Xüsusilə valideyn itkisi sonrası dinlənildikdə (getdikcə yoxluğunu daha dərindən hiss etdiyim, yaşanmasını heç kimə arzulamadığım, amma bunun təmənnidən o yana keçmeyeceyinin bilincinde olaraq) sözlə melodiyanın mükəmməl simbiozu mahnının elegik tonunu daha da gücləndirir.
Mahnıya müraciet eden ifaçının kimliyi və interpretasiyasından asılı olaraq yaxın bir vedadan sonra dinlerken sanki yaraya duz basmaq effekti yaradır. Flora Kərimovanın səs tembrindəki titrəyişlər insanı ürpətməyə yetir. Gənc ifaçılardan Zabitə Əliyevanın coverində də sanki bu ifadan izler daşıyır, benzer effekti onu dinlerken de yaşamaq mümkündür.
Xalq ladlarına veya Türklerin arabeskine qaçmadan, amma o ladlarda ve yeri geldiyinde arabesk üslubda da ifaları (baxma: Güllü Muradova; yaxud tarzən Zamiq Əliyevin Dan Ulduzu ansamblı ilə instrumental versiyası) olmasına reğmen əsas ağırlıq, məncə, sözlərdəki vuruculuqdadır. Mahnının sözlerinde həm bir yaxarış, bir üsyan var, həm də “ne gelmez oldun” deyərək artıq gəlməyəcək olanın gəlməməsini rasionallaşdırmaq cəhdi. Və bəlkə də ən ağırı bununla azacıq da olsa barışmağın, razılaşmağın gətirdiyi təslimiyyət hissini də ehtiva etmesi.
Eli Kərimlinin sözleriyle elə bil ölümün/ ölenin arxasından duyulan həsrətin yaratdığı aşılmaz Elizey çöllərini; illerdir başına ve şölesine yığışdığımız işığın bir daha yanmamaq üzrə sönməsini; illər keçdikcə səsini belə xatırlaya bilməyəcək olmağın önsezisini; imkansızlığın sarsıdıcı ifadəsi olan “ne gelmez oldun” kimi sadə bir ifadenin, həyatımızın yalnız onun qayıdışı ilə yerbəyer ola biləcək o köhnə nizamı bərpa etmeye yeteceyini, aylarımızın ay, günlərimizin gün olduğu o məlum vidadan əvvəlki rutin axışa dönmək istəyini sözlere tökür. Oqtay Kazımov ise bu sözlere yazdığı musiqinin yazma motivasiyasının arxasında yəqin ki, ölüm kimi ağır bir itkidən başqa bir şey ola bilməz, deyə düşünürəm. Vaxtilə Aybəniz Haşımovanın ağ gəlinlik içində cəbhədə həlak olmuş həyat yoldaşı üçün oxuduğu kimi, bu mahnı bir matəm, bir ağı, bir yas mahnısıdır. Yas ise “ne gelmez olanın” yoxluğunu “anlaşılan” etmək deyil; onunla yaşamağı öyrənməkdir. Musiqi ise bu öyrənmənin dilidir. Yoxluğu ve sessziliyi sese, yazıya nefese tökmenin üsuludur. Elə buna görə bu mahnı hər dəfə eyni yerə toxunur, acını böyütmək üçün yox, ona ad qoymaq və bir nebze de olsun onunla yaşamağı öyrənmək üçün.
(youtube: 
)
)