Sözaltı Sözlük - Azərbaycandilli Fikir Ensiklopediyası

+1 əjdaha

1. Ərəbcə bu "أهل حق" formada yazılır. Qərbi iran və iraqın bəzi bölgələrində mövcud olan dini qrupdur. “Əhli-həqq” sözü “haqq əhli, haqq tərəfdarı” mənasına gəlir. “Əliilahilər”, “əliallahilər”, “yarsane əhli-həqq” və “goran” da adlandırılan bu qrupun inancları ifrat şiəliklə (qülat) mazdeizm, zərdüştilik və hinduizm kimi dinlərin sintezindən ibarətdir. Əhlihəqq məzhəbinə görə, Allah müxtəlif dövrlərdə “həft tən” (yeddi şəxs) adı verilən yeddi müxtəlif şəxs şəklində təcəlli etmişdir. Bu şəxslərdən birincisi, aləmin yaradıcısı kimi qəbul olunan Xavəndeqardır. ikinci şəxs Əli ibn Əbu Talibdir. Ondan sonrakılar isə sıra ilə Şah Xoşin və məzhəbin qurucusu hesab olunan Sultan Sohakdır. Sultan Sohakdan sonrakıların kimliyi barədə məzhəb içərisində ittifaq olmasa da, ən çox qəbul olunan nöqteyi-nəzərə görə, onlar Şah Veyisqulu, Məhəmməd bəy və Şah Atəşdir. Əhli-həqq inancına görə, Tanrının təzahürləri olan bu yeddi şəxsi müxtəlif dövrlərdə fərqli formalarda təzahür edən dörd kişi (yarane çar mələk) və bir qadın mələk müşayiət etmişdir. Məsələn: Əli ibn Əbu Talibi müşayiət edən mələklər Salman Farsi, Qənbər, Həzrət Məhəmməd, Nüseyr və qadın mələk olan Fatimədir. Əhli-həqq mənsubları, həmçinin reinkarnasiyaya da inanır və buna “libasdəyişdirmə” deyirlər. islam şəriətindəki namaz əvəzinə, həftədə bir dəfə “niyaz” adı verdikləri ayini icra edirlər. Əhli-həqqin əksəriyyəti iranın Kirmanşah bölgəsində yaşayan qoranı kürdlərindən ibarətdir. Azərbaycanlılar arasında da bu məzhəbin mənsubları vardır. Məsələn: Şərqi Azərbaycan ostanının Üskü şəhristanında yerləşən və on dörd min nəfər əhalisi olan ilxıçı şəhərində yaşayanlar əhli-həqq məzhəbinə mənsubdurlar. iraqda sözügedən məzhəbin mənsublarına “kakai” deyilir.