+5 əjdaha
1. sinir hüceyrələrini işıq vasitəsilə idarə edən neyrobioloji metod.bu metodun əsasını təşkil edən komponentlərdən birincisi opsinlərdir. Opsinlər işığa həssas zülallardır və onlar ən qədim bakteriyalardan tutmuş insan da daxil olmaqla bir çox canlılarda rast gəlinir. işıq enerjisini qəbul edib onu elektrik siqnalına çevirə bilir. Məsələn, insanda rodopsin və fotopsinlər bu prosesi həyata keçirərək görmə hissinin yaranmasına səbəb olur.
Optogenetikada isə xüsusi olaraq kanalrodopsin istifadə olunur. Bu zülal mavi işığa həssasdır. Mavi işıq ona təsir etdikdə, hüceyrə membranında kanallar açılır və müsbət yüklü ionlar hüceyrənin içinə daxil olur. Nəticədə neyron aktivləşir, yəni “oyanır” və siqnal ötürür.
ikinci mərhələdə isə bu kanalrodopsini istehsal edəcək genin müəyyən neyronlarda ifadə olunmasını təmin etmək lazımdır. Bunun üçün əvvələr də danışdığımız (bax: crispr cas9) o məşhur genetik qayçımızdan istifadə edirik. istədiyimiz genetik məkanı tapırıq, kəsib yerləşdiririk.
Son mərhələdə isə xüsusi işıq mənbəyi tətbiq olunur. Beyinə çox nazik, hətta demək olar ki, insan tükü qalınlığında optik lif yerləşdirilir. Bu lifin bir ucu lazerə, digər ucu isə beyində hədəf seçilmiş nahiyəyə bağlanır. Lazer vasitəsilə mavi işıq verildikdə həmin neyronlar aktivləşir, işıq söndürüldükdə isə fəaliyyət dayanır.
Bu metod əsasən siçanlar üzərində aparılan təcrübələrdə istifadə olunur. Lazeri yandırıb-söndürməklə hədəflənmiş neyron
qrupunu istənilən vaxt aktivləşdirə bilirlər.
nəticədə, bu Parkinson, depressiya və epilepsiya kimi xəstəlikləri daha yaxşı anlamağa və gələcəkdə onların müalicəsinə kömək edə bilər. Eyni zamanda yaddaşın, hərəkətin və ümumiyyətlə beynin necə işlədiyini daha dərindən öyrənməyə imkan verir.