+3 əjdaha
1. bədənindəki hər şey proteinlərdən ibarətdir. protein aminoturşu adlanan kiçik molekulların bir-birinə bağlanmasından yaranan uzun zəncirdir. amma bu zəncir düz xətt kimi qalmır, üçölçülü formada qatlanır. həmin formanı bilmək vacibdir çünki proteinin nə iş gördüyünü forması müəyyən edir. forma dəyişsə funksiya dəyişir. forma səhv olsa xəstəlik olur. alzheimer, parkinson, xərçəng hamısının kökündə səhv qatlanan proteinlər var20 növ aminoturşu var, bir protein minlərlə aminoturşudan ibarət ola bilər, və bu zəncir astronomik sayda fərqli formaya qatlana bilər. hansı formaya qatlanacağını aminoturşu ardıcıllığından hesablamaq 1970-ci illərdən bəri biologiyanın ən böyük həll olunmamış problemlərindən biri idi. 50 il boyunca minlərlə alim çalışdı, laboratoriyalarda bir proteinin formasını tapmaq aylar, bəzən illər çəkirdi
2020-ci ildə google deepmind-ın alphafold2 modeli bu problemi həll etdi. ai modelinə milyonlarla eksperimental yolla tapılmış protein strukturunu öyrətdilər, model pattern-ləri öyrəndi və yeni proteinlərin formasını dəqiqliklə praqnoz verməyə başladı. 2024-cü ildə alphafold-un yaradıcıları demis hassabis və john jumper kimya üzrə nobel mükafatı aldı
alphafold sayəsində dərman kəşfi, xərçəng araşdırması, antibiotik müqavimətinin başa düşülməsi, hətta plastik parçalayan fermentlərin dizaynı sürətləndi
(bax: alphafold)
(baxma: deepmind)
(bax: süni intellekt)
(bax: nobelçilər)