★ wiki yazar
blok  başlıqlarını gizlət  postları gizlət
bütün zamanlarda yazdığı ən əjdaha entrylər:

Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102

heydər əliyev ordeni alanların sonrakı taleyi +62 əjdaha

heydər əliyev ordeni azərbaycan respublikasının ən yüksək dövlət təltifi hesab olunur.
bütün laureatlar:
28.04.2005 — ilham əliyev, azərbaycan respublikasının 4-cü prezidenti.
29.04.2005 — ihsan doğramacı, türkiyə bilkent və hacettepe universitetlərinin banisi, məşhur pediatr və mesenant.
29.01.2007 — jak şirak, fransa respublikasının prezidenti.
27.03.2007 — mstislav rostropoviç, məşhur violençel ifaçısı və dirijor .
21.05.2008 — viktor yuşenko, ukrayna prezidenti .
27.11.2008 — tahir salahov, məşhur azərbaycan və ssri rəssamı .
14.06.2009 — sabah al-ahmad al-jaber al-sabah, küveyt dövlətinin əmiri.
02.07.2009 — lech kaczyński, polşa respublikasının prezidenti.
10.08.2009 — valdis zatlers, latviya respublikasının prezidenti .
18.04.2011 — traian băsescu, rumıniya respublikasının prezidenti.
14.11.2011 — georgi parvanov, bolqarıstan respublikasının prezidenti.
11.07.2012 — imaməli rəhman, tacikistan respublikasının prezidenti.
13.09.2013 — arif məlikov, ssri xalq artisti .
11.11.2013 — abdullah gül, türkiyə respublikasının 11-ci prezidenti .
17.11.2013 — viktor yanukoviç, ukraynanın 4-cü prezidenti.

ihsan doğramacı — ordeni aldıqdan 10 ay sonra dünyasını dəyişib.
jak şirak — ordeni aldıqdan 3 ay sonra prezidentlik müddəti başa çatıb və 2005-2007-ci illərdə baş nazir postunu tutmuş dominik de vilpenlə birlikdə afrika ölkələrinin prezidentlərindən 20 milyon rüşvət aldıqları ortaya çıxıb. daha sonra korrupsiya maddəsi ilə günahkar bilinib. paris məhkəməsi keçmiş prezidenti paris meri vəzifəsində çalışarkən korrupsiyaya yol verməkdə ittiham edib. şirak "saxta iş yerləri" ilə bağlı məhkəmə işində səlahiyyətlərini aşaraq, dövlət fondundan sui-istifadə etməkdə ittiham edilib. söhbət onun "respublika naminə birləşmə" partiyasının üzvlərinə mövcud olmayan vəzifələrdə işləməyə görə pul ödənməsindən gedir. jak şiraka 2 il şərti həbs cəzası kəsilib. bu, fransa tarixində keçmiş dövlət başçısına oxunmuş ilk hökm olub.
mstislav rostropoviç — ordeni aldıqdan 11 gün sonra - aprel ayının 7-sində musiqiçi bağırsaq xərçəngi diaqnozu ilə bloxim adına onkoloji xəstəliklər institutuna yerləşdirilir. aprel ayının 27-si — ordeni aldıqdan düz 1 ay sonra dünyasını dəyişib.
viktor yuşşenko — ordeni aldıqdan sonra ilk prezident seçkilərində prezident ola-ola cəmi 5 % səs yığaraq viktor yanukoviçə məğlub olub.
lex kaçinski — ordeni aldıqdan 10 ay sonra - 10 aprel 2010-cu ildə müəmmalı şəkildə təyyarə qəzasında xanımı, ölkənin sabiq prezidenti, milli yaddaş institutunun prezidenti, bir çox generallar, polşa ordusunun pravoslav yepiskopu və briqada generalı, milli bankın rəhbəri, sabiq müdafiə naziri, polşa prezidentliyinə keçmiş namizəd, prezident katibliyinin rəhbəri, baş qərargah rəisi və nazirlər kabinetinin bəzi üzvləri ilə birlikdə dünyasını dəyişib.
traian băsescu — ordeni aldıqdan sonra səlahiyyətlərindən sui-istifadəyə görə rumıniya parlamenti tərəfindən prezidentlik səlahiyyətləri təxirə salınıb və rumıniyada prezidentə etimadsızlıqla (impiçment) bağlı referendum keçirilib. daha sonra isə parlamentdə çoxluğa malik olan sosialistlər və liberallar tərəfidən konstitusiyanı pozmaqda və hökumətin normal fəaliyyətinə mane olmaqda ittiham edilibş
viktor yanukoviç — ordeni aldıqdan 2 ay sonra ukraynada əhalinin narazılığının baş verməsi nəticəsində 22 fevral 2014-cü il tarixində rusiyaya qaçıb və parlament tərəfindən prezidentlik hüququndan məhrum edilib. ukrayna ali radası tərəfindən viktor yanukoviç barəsində 4 cinayət işi başlanıb. yanukoviç vəzifə səlahiyyətlərini aşma, dövlət əmlakını mənimsəmə, hakimiyyəti qeyri konstitusiya yolu ilə ələ keçirmə və rostov donda keçirilmiş mətbuat konfransında inzibati binaları zəbt etmək kimi çağırışlar etməkdə ittiham olunur.

Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102

mpemba effekti +40 əjdaha

1963-cü ildə tanzaniyada ilk baxışdan sadə görünən, ancaq elmi cəhətdən heç bir izahı olmayan bir hadisə baş verir. lisey şagirdləri isti su ilə şəkəri bir-birinə qarışdıraraq soyuducuya qoyur və beləliklə, dondurma alırdılar. bir gün belə təcrübələrdən birində erasto mpemba adlı lisey şagirdi hazırladığı isti süd və şəkər qarışığını soyutmağa macal tapmamış tələsik soyuducuya qoyur. az sonra dondurmaları soyuducudan çıxaranda mpembanın gözü kəlləsinə çıxır. çünki onun isti şəkildə soyuducuya qoyduğu süd və şəkər qarışığı digər şagirdlərin soyuq şəkildə soyuducuya qoyduqları süd və şəkər qarışıqlarından daha tez donmuşdu. üstəlik, bu süd və şəkər qarışığının dadı da digər süd və şəkər qarışıqlarından fərqlənirdi. bundan heyrətə gələn mpemba "təcrübəsini" bir neçə dəfə də təkrarlayır və hər dəfə də eyni nəticəni alır. nəhayət, mpemba hadisəni müəlliminə danışır. ancaq müəllim təbii olaraq buna etiraz edir və belə bir şeyin mümkün olmadığını bildirir. nəticədə, mpemba susmağa məcbur olur.
eyni il mpemba tanqa adlı şəhərdə dondurma hazırlayıb satan dostu ilə qarşılaşır. dostu da dondurmanı tez hazırlamaq üçün isti süd şəkər qarışığını soyuducuya isti şəkildə qoyduğunu deyir.
yenidən məktəbə qayıdan mpemba bir müddət su və su ilə bağlı biliklərlə tanış olur. hətta sir isaac newtonun su ilə bağlı açıqlamaları belə mpembanı qane etmir. çünki newtonun məsələ ilə bağlı açıqlamaları reallıqla tərsmütənasib idi. mpemba newton kimi bir alimin nə üçün belə bir səhvə yol verdiyini heç cür başa düşmür. bu hadisə mpembanı o qədər təsirləndirmişdi ki, bir dəfə o, bu barədə fizika müəllimindən də soruşur. fizika müəllimi isə mpembanın xəyalpərəst olduğunu düşünür.
1969-ci ildə tanınmış fizik, professor denis osbornun liseyi ziyarəti mpembanın əzablarına son qoyur. belə ki, mpemba isti suyun adi sudan daha tez donması barədə təcrübələrini osborna da danışır. osborn əvvəlcə hər şeyi dərindən ölçüb-biçən mpembanın sözlərinə inanmır. ancaq onun təkidlərindən sonra osborn assistentlərinə laboratoriyada təcrübə aparmaq barədə göstəriş verir. assistentlər də təcrübə nəticəsində isti suyun adi sudan daha tez donduğunu görürlər. ancaq osborn: "istədiyimiz nəticəni alana qədər təcrübəni təkrar edəcəyik",- deyir. təkrar aparılan təcrübələr də eyni nəticəni verir. artıq mpemba da, osbornda hadisədən tam əmin olurlar.
şəhərə qayıdan professor, mpembanı da özü ilə aparır və onu istedadlı bir şagird kimi öz himayəsinə götürür. isti suyun adi sudan tez donması barədə osbornun açıqlamaları beynəlxalq aləmdə böyük hay-küy qoparır. ən çox da ona görə ki, buna görə qədər heç bir fizik bu adi hadisəyə diqqət yetirməmişdi. hətta, ən tanınmış fiziklər belə isti suyun donması üçün, əvvəlcə, onun adi su səviyyəsinə gələcəyini, bundan sonra donacağını sübuta ehtiyac olmayan bir fakt kimi qəbul etmişdilər.
ötən əsrin 70-ci illərindən başlayaraq, dünyanın bütün fizikləri bu hadisəni tədqiq etməklə məşğuldurlar. ancaq bu günə kimi hadisənin necə baş verdiyini heç kim izah edə bilməmişdir. beləliklə fizikaya "mpemba effekti" adı ilə daxil olan isti suyun tez donmasının səbəbləri üzərində qızğın araşdırmalar davam edir.
bəs nə üçün tanınmış fiziklər ilk baxışdan adi görünən bir hadisə ilə bu qədər məşğul olurlar? ona görə ki, isti suyun tez donmasın sirrinin açılması təbiətdə bizə məlum olmayan bir çox sirli hadisələrin açılmasında əvəzsiz rol oynaya bilər. məsələn, ehtimallara görə, hazırda bir neçə kilometr buz qatı altında yatan antraktida bir vaxtlar afrika kimi isti bir qitə imiş. bu qitədə on min illər bundan əvvəl, hələlik, elmə məlum olmayan yüksək sivilizasiyaya malik insanlar yaşayırmış. asteklərə aid qədim kitablarda və xəritələrdə də antraktida qitəsi yaşıl bir qitə kimi qeyd edilir və orada bir göz qırpımında ulduzlara uçub getməyi bacaran insanların yaşamasından bəhs edilir.
bəs necə olub ki, belə yüksək sivilizasiyaya malik qitə qısa bir vaxtda qalın buz qatları altında qalıb. bax, bu sirri tapmağın yeganə yoluisti suyun tez donması ilə əlaqədar prosesin izah edilməsi ola bilər. fiziklərin bir hissəsi isti suyin adi suya nisbətən daha tez donmasının səbəbini onun daha tez buxarlanması və kütləsini daha tez itirməsi ilə izah etməyə çalışırlar. çünki kütləsi az olan su daha tez donma qabiliyyətinə malikdir. ancaq təcrübələr göstərir ki, bu da isti suyun daha tez donmasının səbəblərini izah etmək üçün kifayət deyil. belə ki, isti qabda ağzıörtülü şəkildə soyuducuya qoyulan isti su da eyni dərəcədə sürətlə donur. beləliklə, məlum olur ki, isti suyun buxarlanma hadisəsi nəticəsində tez donmasının izahı reallıqla uzlaşmır.
digərləri mpemba effektininin səbəbini isti suda olan qazlarla əlaqələndirməyə çalışırlar.
denis osborn elmi araşdırmalarında yazır:" biz isti suyun tez donmasının səbəbini aça bilsək, onda kainatda baş verən bir çox sirlərə açar tapılacaq. çünki qalaktikada baş verən bütün proseslər isti ilə soyuq suyun müxtəlif şəraitlərdə özlərini necə aparmasından asılıdır".

Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102

atanın ekşisözlükdə qeydiyyatdan keçməsi +31 əjdaha

* yerdəyəm internetdə müxalifət qəzetləri oxumaq və ermənilərlə online nərd oynayıb hər dəfəsində də uduzaraq ölkəmizin adını batırmaqdan başqa bir şey bacarmayan, facebookun varlığından belə xəbəri olmayan atamın törətdiyi hadisə.* hələ də özümə gələ bilmirəm

1 saat bundan qabaq ayaqüstə yemək yeyirəm. atam məndən emailimi soruşur. dedim. deyir bəs mən özümə necə açım. nəysə başa saldım başa düşmədi. üstündən yarım saat keçdi. telefonumu zaryatkaya qoyuram. gördüm kişi hələ də əlləşir. deyir bunlar məndən kod istiyir. kodu yanımda yenə yazdı. dedim ver mən də baxım görüm. ( mən elə bilirəm ki, email açır hələ) baxdım görürəm ki, bu nəsə başqa şeydi. nickname zad. biraz yuxarıya gəldim görürəm ekşi sözlük.* glş sən demə kişi ona görə emaili açıb. ekşidə qeydiyyatdan keçir. nəsə başa saldım ki, burda başqa şifrə yazmalısan. palit eləməmkçün tez ordan uzaqlaşdım.
indi məni bir sual düşündürür türkcə normal yazıb-oxuya bilməyən, heç türkiyə gündəmindən belə xəbəri olmayan (kurtlar vadisini çıxsaq) atamın ekşidə qeydiyyatda keçməkdə məqsədi nədi?!* glş
(baxma: internetde çok karı kız dolanıyor)

özü də nicki ad-soyadıdı. ölmədən əvvəl çaylaklıqdan çıxa bilsə yaxşı olar.* glş

gərək ona sözaltını məsləhət görüm.

Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102

öldürən facebook statusları +26 əjdaha

türk dostumla dialoq:
-eşşək nə qanır zəfəran nədir...
-zeferan ne lan?
-al işte..

Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102

şah ismayıl xətai +31 əjdaha

bəzilərinin şah babam, bəzilərinin baş fitnəçi, bəzilərinin də böyük turançı olaraq gördükləri şəxs. fenomenal hadisədi. şah ismayıl kimi bir adamı necə turançı kimi görmək olar çox maraqlıdı.

əslində şah ismayıl haqda yazılacaq çox şey var. belə bir şəxsi hansısa bir dar pəncərədən qiymətləndirmək düzgün olmazdı. amma hal-hazırda istərdim bir-iki şey yazım bu haqda. inşallah başqa vaxt yenə yazmaq imkanı olar.

əvvəlcə qısaca həyatı haqda.
ismayılın 1 yaşı var. atası heydər bəy şirvanşah-ağqoyunlular ittifaqı tərəfindən öldürülür (şeyx heydərin atası yəni ismayılın babası öldürüləndə də heydərin 1 yaşı vardı). ismayıl istəxr qalasına (şirazda) həbs olunur. anası və özündən böyük 2 qardaşı ilə bərabər. 6 yaşında ağqoyunlu taxtındakı dəyişiklik zamanı ağqoyunlu dayıları tərəfindən azad edilirlər. əvvəlcə təbrizə gətirilirlər. burada ismayılın qardaşı sultan əli ağqoyunlular tərəfindən öldürülür (amma digər qardaşı ibrahim sağ qalır. 18-20 yaşlarında bağdadakı döyüşlərdə iştirak etdiyi bilinir). ağqoyunlu bu ailədən çəkinirdi. çünki ailənin kifayət qədər tərəfdarı vardı. başda qızılbaşlar olmaqla. elə qızılbaş hərəkatı da ağqoyunluya qarşı yönəldi şah ismayılın dövründə. şah bir növ öz dayılarına və babalarına qarşı çıxmış olur.
sultan əlini öldürəndən sonra sıra ismayıla gəlir.
artıq 6 yaşındakı ismayılın babası, atası və böyük qardaşı siyasi mübarizələr nəticəsində öldürülmüş oldu. ümumiyyətlə qızılbaşlar öz liderlərini bir-birinin ardınca itirməsinə baxmayaraq dağılmayan bir hərəkat kimi tarixə düşüb. çünki imam əlidən gələn imamiyyətin səfəvi (qızılbaş) soyundan gələn bir şəxsdə yenidən zühur edəcəyinə inanırdılar (12-ci imam mehdi olaraq). məhz buna görə də istər uşaq 1 yaşında olsun, istər 6 yaşında ona sıx bağlanırlar. həmin şəxsi nəyin bahasına olursa olsun qoruyurdular. bunu müqəddəs bir vəzifə olaraq görürdülər.
sultan əlini öldürəndən sonra ağqoyunlular ismayılı da öldürmək istəyirlər. bu vaxt ərdəbildə ismayılı gündə bir ailə evində gizlədir. axırda da məcbur qalıb ismayılı gilana göndərirlər (ismayılı gilana 4 nəfər gətirir. xülafə bəy ustaclı, hüseyn bəy lələ, məhəmməd bəy ustaclı və piri bəy qacari. hansı ki sonradan ismayıl dövlət qurandan sonra bu şəxslərin mənsub olduğu tayfalara mühüm imtiyazlar verir). burda-gilan hakimi mirzə əlinin yanında ismayıl 7 il qalır. farsca öyrənir. hafiz olur (quranı başdan ayağa əzbər bilənə hafiz deyirlər). hədis öyrənir. xüsusilə də şiəliyi öyrənir və s.
ismayıl 13 yaşına gələndə ağqoyulu taxtının da sallandığını görən qızılbaş böyükləri (bu vaxt ağqoyunlu artıq 2 yerə bölünmüşdü) artıq ismayılın zühur etməli olduğunu düşünürlər.

ismayıl bu yola 7 nəfərlə başlayır. sonra tərəfdarları yavaş-yavaş artmağa başlayır. əvvəlcə anadoluya gəlir. bingöl yaylasına. burda anadolu türkmənlərindən ustaclılar, hələb türkmənləri və s. ismayıla qoşulur. 7 nəfər olur 7 min nəfər. ismayıl hələ də 13 yaşındadı. ilk olaraq ağqoyunlunun birinci qolu əlvənd mirzənin 30 minlik qoşununu məğlub edir. sonra da ikinci qol olan murad mirzəni məğlub edir.
yavaş-yavaş təbrizə yaxınlaşır. burda bir əsas məsələ var. iran şiələri. bu dövrdə iran əhalisinin 65-75 faizi sünnidi. amma şiələrdə var. hansı ki, bu şiələr ismayıla qoşulmurlar. çünki bu hərəkat qızılbaşların öz şeyxlərini şah elan etmək uğrunda apardıqları bir mübarizə idi. ismayıl cənubdakı və mərkəzdəki şiədən olan qulatları da, gilan və mazandarandakı şiələri də qılınc gücünə özünə tabe edir.
ismayıl 1501-ci ildə təbrizdə özünü şah elan edəndən sonra ilk cümə namazında bəyan edir ki, artıq bundan sonra təbriz başda olmaqla bütün iranda şiə azanı oxunacaq, xütbələr 4 rəşidi xəlifənin (əbu bəkr, ömər, osman, əli) adına yox, 12 imamın adına oxunacaq və s. bu vaxt şah ismayılın yanındakılar deyir ki, iranın böyük əksəriyyəti sünnidi. əhali üsyana qalxa bilər, biz bunun qarşısını ala bilmərik və s.
şah ismayıl bu vaxt qılıncını çıxardır deyir ki, mən bu yola baş qoydum.
hətta bu hadisənin miniatürü də var. vaxtilə şah ismayılın babası uzun həsənin tikdirdiyi məsciddə baş tutur bu hadisə. həmin məscid də sünni məscidi idi (uzun həsən də sünni olub. ümumiyyətlə ağqoyunlular sünni olub).
həmin miniatürdə təsvir olunduğuna görə, şah ismayıl xütbəni oxuyan imamın yanında əlində qılınc dayanır və məsciddə hər iki nəfərin yanında əlində qılınc bir qızılbaş döyüşçüsü.

bu hadisələr belə təsvir olunur:
təbrizin işğalında ismayıla yardım etmiş zəkəriyyə keçəci necə bir xəyanət etdiyini başa düşür. təbriz şuubi planları əlində əsir olmuşdu. istədikləri cinayətləri həyata keçirəcəkdilər.
zəkəriyyə keçəci şah ismayıla şiələşdirmə siyasətindən vaz keçməsini təklif etdi. təbriz əhalisi şiə padşah istəməz dedi (12 aləm arayi səfəvi 64. یْفص یاسآ نلاع 64)

ancaq sünniləri təhlükəli yaradılış, quyruqlu məxluqlar sayan şah ismayıl şuubiyyənin ona həvalə etdiyi işi yerinə yetirmək fikrində idi. xalqı "haqq dininə" gətirmək istəyirdi. özünü mütləq haqq hesab etdiyindən təbriz əhalisini də bu haqla tanış etmək fikrində idi. həm də kərbəla şəhidlərinin də intiqamını sünnilərdən almaq fikrində idi. təbriz əhli-sünnə olduğu üçün onlarə hz.hüseynin qatilləri olaraq görürdü. təbriz bir dəlinin əlində əsir olmuşdu. buna görə də təbriz əhlinin dinlərinə qarışmamasını təklif edən adama belə cavab verdi: "məni bu iş üçün göndəriblər. böyük tanrı ve məsum imamlar mənimlədir. mən heç kimdən qorxmuram. xalq söylədiklərimi qəbul etməsə, tanrının yardımı ilə hamısını qılıncdan keçirərəm."(12 aləm arayi səfəvi 64. یْفص یاسآ نلاع 64)

o, uşaqlığına qarışmış olan nifrət və kinlə elə bir hala düşmüşdü ki, tarixi və sosial gerçəklikləri anlamaq istəmirdi, anlaya bilməzdi. bir əmri ilə canını fəda edəcək anadoludan gəlmiş qızılbaşların qeyd-şərtsiz itaətləri onun cəsur davranmasına səbəb olurdu. onun baxışında dünya xeyir-şər, aydınlıq-qaranlıqdan ibarət idi. xeyir və aydınlıq tərəfi şiə və şərlə qaranlıq tərəfi sünni idi və qaranlığın kökünü qazımalı idi. bütün bu cəzaları da təbrizin sünni türkləri ödəməli idi.ismayıl bu dönəmdə elə bir yaşdadır ki, onun ağlını iki amil yönləndirir: 1- uşaq fantaziyaları 2- şuubiyye böyükləri ve bilgiləri. bədrəddindən başlayıb ismayılda iqtidara yüksələn hülulçuluq, yəni ruhun bədəndən bədənə keçməsi görüşü şuubiyyənin əlinə bir fürsət kimi düşmüşdü. ismayılda 12 imamım ruhu mərkəzləşmiş və vəliullah olmuşdu.

qızılbaşların təbrizi işğal etdiyi günün ertəsi cümə günü idi. cüma günü şah ismayıl “cami” məscidinə gəldi. məsciddə olan hər iki sünni arasında bir əli qılınclı qızılbaşın hazır durmasını istədi. şah ismayıl sünni məzhəbinin mənsuh (batil) olduğunu elan etdi. məsciddəki camaatın təəccübdən nəfəsləri tutulmuştu. sonra əbu bəkrə, ömərə, osmana ve aişəyə lənət etməyib səssiz qalanların başlarının dərhal vurulmasını əmr etdi. minbərə çıxaraq oradakı camaata dedi: "sünnilərdən təbərra edin (uzaqlaşın)! ―əbu bəkrə, ömərə və osmana lənət söyləyin!"
orada əllərində qılınc tutan qızılbaşlar―çox lənət, daha çok lənət! deyə bağırdılar. xalq etiraz etdi və ara qarışdı. şah yenidən yüksək səslə―kim bu sözləri söyləməzsə öldürüləcəkdir! dedi (12 aləm arayi səfəvi 64. یْفص یاسآ نلاع 64)

məsciddəki əhali türkçəni gilək ləhcəsi ile danışan və əlində qılınc tutan ismayıl adında bu yad uşağın ―əbu bəkrə, ömərə və osmana lənət söyləyin! bağırtısını yenidən eşitdilər. xalq iki qorxu arasında sıxışıb qalmışdı. bir tərəfdən islam böyüklərinə lənət söyləsələr allahdan qorxurdular, digər tərəfdən də əllərində qılınc tutmuş öldürməyə hazır olan qızılbaşlardan. bir çoxu bu sözləri eşitməmək üçün barmaqları ilə qulaqlarını tutdular. şəhərin islam alimlərindən bir neçəsi məsciddən çıxmaq istədilər. ancaq minbərdə əlində qılınc oturmuş şah bu dəfə daha yüksək səslə―təbərra edin! dedi. heç kim təbərra etmədiyi üçün şah məsciddə olanların hamısının boyunlarının vurulmasını əmr etdi. təbriz məscidi böyük bir qətl yerinə çevrildi. heç kim qızılbaşların əlindən sağ çıxmadı.

bunun üzərinə qızılbaşlar təbrizlilərin mallarına ve namuslarına təcavüz etmək üçün sərbəst buraxıldılar. şəhərin bütün din adamları, müəzzinləri, müəllimləri və namaz qıldıranları həbs olundular. onlardan xəlifələrə lənət söyləmələri istəndi. axirətdən qorxan təbriz türkləri bunu etmədikləri üçün öldürüldülər. evləri yandırıldı, qadınlarına, qızlarına təcavüz edildi. ―azərbaycan sünnilərin murdar və iyrənc varlıqlarından təmizləndi.

bir neçə gün ərzində təbrizdə 20 min insan öldürüldü. şah ismayılın təbrizdə həyata keçirdiyi cinayətə bəşər tarixi şahid olmamışdır. bəlkə şah ismayılı neronla müqayisə etmək mümkündür. (ىایضیًّ َهاًشفس 409 – 310 venesiyalılar səfərnaməsi 310-409.)

şah ismayılın törətdiyi cinayətlərin xəbərləri avropaya qədər çatmışdı. qızılbaşlar ərdəbilin küçələrində gəzir və ―əbu bəkrə, ömərə, osmana lənət! deyə bağırırdılar. hansı evdən səs çıxmırdısa, o evi yandırırdılar. evlərin içində uşaqlar da yanaraq can verirdi. (aləm arayi səfəvi səh.54.)

təbrizdə olmuş venesiyali bir tacir xatirələrində yazır:
təbrizdə olanda anadoludan könüllü olaraq şah ismayılın buyuruğu altına və onun bayrağının altına keçən axınları gördüm. xüsusən də anadoludan, qaramandan axınlar gəlirdi. ismayıl da onlara vəzifə və məqam verirdi. (ىایضیًّ َهاًشفس 423 . venesiyalı səfərnaməsi 413.)

təbii ki, həm osmanlı tarixçilərinin, həm də səyyahların hadisələri şişirtməsi halı ola bilər. çünki osmanlı düşmən idi. düşməni də bu formada təqdim etmək normaldı. misal üçün ərəb tarixçiləri də babəkin səhərdən axşama swinger partiləri təşkil etdiyini yazırlar.

qızılbaşların sayı artdıqca azərbaycan türklərinin qara günü də artırdı. azərbaycana gələn hər qızılbaş sünni öldürüb kərbəlanın intiqamını alırdı. əslində isə intiqam adı altında xalqın mallarına sahiblənirdilər. venesiyalıların dediklərinə görə təbriz, ərdəbil və zəncan kimi azərbaycanın böyük şəhərləri qanlı günlər keçirir, xalq qətlə yetirilir, aclıq və səfalətdən yox olurdu. yerli əhalinin qızları və qadınları fahişəliyə sürüklənirdi. yaraşıqlı sünni oğlanlarla cinsi əlaqəyə girir, onları cinsi istismar edirdilər.

bütün bunlar sünniliyi aşağılamaq üçün idi. bu yolla azərbaycan əhalisi aşağılanmış məzhəblərindən asanlıqla qopa bilərdilər. bir tərəfdən qətl, digər tərəfdən aşağılama. bunların təsiri ilə azərbaycan qaraqoyunlu və bayundurlu türk mədəniyyəti və kimliyindən tamamilə qoparaq iran şüubiyə kimliyinin bir parçası olacaqdı.

iranda xalq arasında inidinin özündə də peder suxte deyə bir söz var. təxminən bizim dilə atasıyanmış kimi tərcümə olunur. təhqiramiz bir sözdü. bu söz şah ismayılın təbrizdə şiəliyi qəbul etməyənləri diri-diri yandırması ilə bağlıdır.
əslində şahın belə bir üsuldan istifadə etməsini başa düşmək olar.
təxminən 80-100 il ərzində iranın böyük əksəriyyəti şiələşdirilir. bağdadda, yəzddə, xorasanda, mərvdə çox ciddi qətliamlar olur. sünni üləma ya osmanlıya ya da özbəklərə sığınır, bəziləri də öldürülür. bu proses iranlıların böyük abbas dedikləri şah ı abbasın dövründə başa çatır.
qılınc müsəlmanı ifadəsi də burdan yaranır.

1500-1501-ci illərə aid olduğu güman edilən qəsidələrdə (çünki bu qəsidələrdə həmin dövrdə baş tutan döyüşlərdəki qələbələrlə bağlılıq var) şah ismayıl qızılbaş dövlətinin de-fakto yaranışını "sahibi zaman vədəsinin" yetişməsi, qızılbaşların və səfəvi evinin öz yağıları mərvanilər (əməviləri nəzərdə tutur) üzərində ulu məhşər divanı qurması adlandırır (irişdi vədəsi sahibi zamanun, ulu divan quruldu, məhşər oldu. olar ki, tabei mərvənilərdür, sürüldü çıxdı dindən əbdər oldı).
"adım şah ismayıl, haqqın səriyəm" misrası ilə başlayan şeirində şirvanşah fərrux yasar üzərində qələbəsinə işarə edərək yazır ki, "atamun qanın aldım yeziddən, yəqin bilgil ki, nəqd heydəriyəm".
təbliği yazılarında bildirir ki, sadəcə şahlığa çıxmamış, "haqqın səri" olmaqla 12 imamdan biri kimi (on iki imamdan mən dəxi biriyəm) zühur etmişdir. bu zühur etməsi ilə də hz.əli ilahilik təlimi, "dövrani-əli" qələbə çalmışdır.
müxtəlif sufilik inanc və görüşlərini özümlü bir qəlibdə birləşdirməyə çalışan xətai anlatmağa çalışırdı ki, allah hz.əlinin timsalında və onun özünün (xətainin) varlığında yeni imam ortaya gətirib. onun taxta çıxması ilə guya mehdi örtüyü üzündən götürüb zühur etmiş, "şahənşah"(şah əli), "dövrani əli" yetişərək yer üzündə haqq və ədaləti bərqərar etmişdir (sultan sərapərdə zühur oldu, çu mehdu faş oldu şahənşah ki, dövrani əlidür).
bütün bunlarla yanaşı öz şəxsiyyətini ilahiləşdirmək üçün o, "rəfiqim ğazilər" adlandırdığı təriqət döyüşçülərinə, bütün orduya (qızılbaş dövlət sistemində təriqət döyüşçüləri bütünlüklə ğazi adlanırdı) və xalqına üz tutub: " allah-allah deyin ğazilər, ğazilər deyin şah mənəm" deyirdi. bu inanc idi və bu inanca qarşı çıxmaq şah ismayılın təbliği yazılarında dinsizlik, kafirlik və düşmənçilikdi.
"əzəldən şah bizim sultanımızdır, pirimiz, mürşidimiz, xanımızdır: xətai der məvali-sirri heydər. şahi həqq bilməyən düşmanımızdır".
belə yazılar dövlətin və təriqət başçısının ruhani nüfuzundan daha çox onun dünyəvi hökmranlığına müqəddəslik donu geyindirməyə yönəlmiş addımlar idi.

çaldıran döyüşü.
çaldırana qədər şah ismayıl bütün döyüşlərində əsgəri baxımdan sayca az olmasına baxmayaraq qalib gəlmişdi. bu vaxta qədər şahın qoşun sayı 10 mindən 40 minə qədər artır. orduda vuruşanlar iran türkmənləri və şərqi anadoludan gələn tükmənlər idi. hansı ki, şah ismayıl çaldırandan qabaq qoşun yığmaq üçün anadoluya xəlifələr göndərir. sultan yavuzun şərqi anadoluda ələvi türkmənlərə qarşı soyqırım törətdiyi iddia edilir. düzdü orda ələvi üsyanlarına qarşı (həm çaldırandan əvvəl, həm də sonra təxminən 16-17 illik bir zaman kəsiyində) qoşun göndərir və təbii ki, qırğınlar olur. amma sayın 40 min olması absurddu. çünki şah ismayıl şərqi anadoluya göndərdiyi adamlar vasitəsilə (başda xəlifə nur əli olmaqla) öz ordusuna cəmi 3 min döyüşçü yığa bilir. hələ söhbət osmanlı dövlətinin təbəəsi olmayan türkmənlərdən gedir.
çaldıranda da bildiyimiz kimi yavuz qalib gəlir və bu döyüş şah ismayıl əfsanəsinin
başa çatması ilə nəticələnir. çünki şahı allahın yer üzündə təcəllisi olaraq görən qızılbaşlar bu döyüşdən sonra bunun əslində belə olmadığını başa düşürlər.

gələk şah ismayılın xanımının osmanlıya əsir düşməsi söhbətinə.
taclı xatın. şah ismayılın xanımıdı (mosullu türkmənlərdəndi). bəzi osmanlı tarixçiləri çaldıran döyüşündən sonra yavuz səlimə əsir düşdüyünü, istanbula gətirildiyini və osmanlı dövlət adamlarından cəfər çələbi ilə evləndirildiyini yazırlar. guya bundan sonra da şah özünü içkiyə verir. üzüntüsündən ölür və s. bunlar tamamilə uydurma söhbətlərdi.

taclı xatın həqiqətən də çaldıran döyüşündə olur. döyüşdən sonra bir günlüyünə yoxa çıxır. amma səhərisi gün xoy yolunda tapılır və şahın sarayına aparılır. ölənə qədər də orda yaşayır. hətta şah ismayıl öləndən sonra təhmasibin əlindən tutub taxta çıxardır (təhmasib o vaxt 10-11 yaşlarında uşaq idi). amma təhmasib onun oğlu deyildi. təhmasibi taxta çıxardır və bundan sonra təhmasibə itaət edəcəksiniz deyir. yəni sarayda nüfuzu olan bir qadın olur. vəqfləri filan var imiş.

bəs osmanlılar belə bir hadisəni nəyə görə uydurublar? bu tarixçiliyə, xüsusən də şərq tarixçiliyinə xas olan tipik bir şeydi. osmalılar şah ismayılın xanımının əllərinə keçməsi ilə öyünür. yəni ki, şah öz arvadını belə qoruya bilməyən biridir. görün kimin arxasınca gedirsiz. filan. bu hadisə heç bir səfəvi qaynağında yoxdu.

uzun sözün qısası, şah ismayıl qızılbaşların ciddi dəstəyinə arxalanaraq türkmən ələviliyindən, sufilikdən və ümumilikdə şiəlikdən sui-istifadə edib dövlət qurmuş şəxsdi. onu turan qurucusu olaraq görmək gülüncdü.

şah ismayılın xarici görünüşünə gələndə. məşhur bir şəkil var. hansı ki, sultan səlim olduğu deyilir. qulağında sırğa olan. böyük ehtimalla o şəkil şah ismayıla aiddi. ümumiyətlə osmanlı sultanlarından fərqli olaraq səfəvi şahları saqqalsız olurdular və əksəriyyəti sırğa taxırdılar. sırğa taxma ənənəsi bütün türkmənlərdə var idi. ağqoyunlular və moğol şahları da daxil olmaqla. babur şah da sırğa taxırdı.

Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102

azərbaycan mediasından şablon xəbər başlıqları +20 əjdaha

(baxma: erməni silahlı bölmələri dünən və bu gecə ağdam rayonunun işğal olunmuş şirvanlı, qaraqaşlı, goranboy rayonunun tapqaraqoyunlu, xocavənd rayonunun kuropatkino, füzuli rayonunun qaraxanbəyli kəndləri yaxınlığında və adsız yüksəkliklərdə yerləşən mövqelərdən azərbaycan silahlı qüvvələrinin mövqelərini atəşə tutub. müdafiə nazirliyinin mətbuat xidmətindən verilən məlumata görə, düşmən cavab atəşi ilə susdurulub. itki yoxdu.)
(baxma: prezident ilham əliyev asfsdafsafad haqqında sərəncam imzalayıb. sərəncamda qeyd olunur ki, asddsfadfdfavxcnsxxaassddasssdfasds)
(baxma: prezident ilham əliyev asfsadaf-ın ölkəmizə yeni təyin olunmuş səfirinin etimadnaməsini qəbul edib və səfirə yeni işində uğurlar arzulayıb)
(baxma: prezident ilham əliyev asfsdafsafad-ın xarici işlər nazirinin başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib)
(baxma: bu gün prezident ilham əliyev və xanımı mehriban əliyeva sabunçu rayonunda heydər əliyev parkının açılış mərasimində iştirak ediblər)
(baxma: daha sonra cütlük asdfsadsfs rayonunda heydər əliyev adına asdsgdawdfadsgh-ın açılışında iştirak ediblər)
(baxma: masallı rayonunun aşağı peysəl kəndinə ilk dəfə mavi qaz verilib. respublikamızda kənd və qəsəbələrin qazlaşdırılması davam edir)
indi isə xarici xəbərlər blokuna keçid alırıq:
(baxma: ermənistanda baş verən kəskin iqtisadi böhranla əlaqədar daha 76000 nəfər ölkəni tərk edib)
(baxma: yunanıstanda əhali kütləvi ixtisarlarla əlaqədər etiraz aksiya keçirib. afinada polislə etirazçilar arasinda toqquşmalar baş verib)
(baxma: norveçdə işsizlərin sayı kəskin şəkildə artıb)
(baxma: abş-ın iqtisadi artım tempi aşağı düşüb)
(baxma: fransanın asdfgfdghf tikinti şirkəti 100000 iş yerini ixtisar edir)
(baxma: italiyanın asdafdsaha enerji konserninin gəlirləri 250 % azalib)
(baxma: venesuellada tələbələr hökumətin yeni təhsil paketinə etiraz ediblər)
(baxma: almaniyada at əti qalmaqali yenidən baş qaldirib )

Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102

faydalı məsləhətlər +18 əjdaha

diş fırçası ilə dodaqlarınızı fırçalayın. dodaqlar həm təbii rəng alacaq, həm də ölü dərilərdən təmizlənəcək.
portağalın suyunu sıxmamışdan qabaq bir müddət suda saxlayın. bundan sonra alacağınız portağal suyu əvvəlkindən 2 dəfə çox olacaq.
otağa çökmüş siqaret qoxusundan qurtulmaq üçün otaqda bir neçə yerə yaş süngər qoyun. süngər siqaret qoxusunu özünə çəkəcək.
əgər yuxuya gedə bilmirsinizsə təxminən 10 dəqiqə sərt bir yerdə uzanın. sonra gedib yatın.

Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102

öldürən youtube videoları +15 əjdaha

(youtube: )

Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102

ilham əliyevin novruzda yumurta döyüşdürərkən həmişə qalib gəlməsinin sirri +18 əjdaha

hələ də üstü açıla bilməyən sirdi. məncə, 2 versiya var. ya hər il onun üçün xüsusi yumurtalar hazırlanır, ya da həqiqətən cənab prezidentimiz hər işdə olduğu kimi bu işdə də qabiliyyətlidi.

Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102

lucifer effekti +15 əjdaha

biz də əmr quluyuq deyən polis başlığını görəndə yadıma düşdü.
deməli, lucifer effekti insanın hər hansı gücə sahib olduqdan sonra içindəki şeytanın üzə çıxması nəticəsində qarşısındakı insanlara necə işgəncələr verə biləcəyini göstərən, təcrübələrlə sübuta yetirilmiş hisslərə verilən addır. özü də bu hiss bizdə də mövcuddur. yəni hər birimizin içində bir şeytan yatır və biz güc qazanandan sonra bu şeytan üzə çıxır. bu adi polisdən tutmuş, hər hansı bir prezidentə qədər hamıda özünü göstərir. hamıda. psixoloji baxımdan çox güclü olan insanlardan başqa.
bu arada, lucifer şeytana çevrilən mələyin adıdır.

bununla bağlı bir çox təcrübələr həyata keçirilib.
bunlardan biri Milgramın "hakimiyyətə itaət" (Obedience to Authority) və Zimbardonun həbsxana (Stanford Prison Experiment) təcrübələri haqda paylaşacam.

ilk təcrübə psixoloq stanley milgramın elm dünyasında çox məşhur olan təcrübəsidir. təcrübə 1961-ci ildə həyata keçirilib.
bu təcrübə qısaca belədir: əvvəlcə könüllü bir şəxs seçilir(təcrübədəki əsas adam budur). həmin şəxs bir stol arxasına otuzdurulur. buna şərti olaraq nəzarət stolu deyək. yan otaqda isə başqa bir şəxs otuzdurulur (bu şəxs milgramın komandasından bir nəfər olur) və bu şəxsə ümumi dünyagörüşü ilə bağlı bəzi suallar verilir.
həmin nəzarət stolunda otuzdurulan şəxsdən isə masanın üzərindəki voltaj düyməsi ilə ikinci şəxsin suallara verdiyi hər səhv cavaba görə ona gedərək artan dozalarda elektrik verməsi tələb olunur. hətta təcrübədən əvvəl ikinci şəxsə 45 voltluq bir enerji verilir və bu nəzarət stolu arxasındakı əsas təcrübə iştirakçısına göstərilir ki, bir insanın belə bir enerjiyə məruz qalacağı təqdirdə hansı dərəcədə əzab çəkdiyini öz gözləri ilə görsün. bu təcrübə bir çox insanlar üzərində aparılır və demək olar ki, təcrübədə iştirak edənlərin bir çoxu yan otaqdan qışqırıq səsləri gəlməsinə baxmayaraq, gözünü belə qırpmadan enerjini 450 volta qədər ( ölümcül həddə qədər) artırırlar.

ikinci təcrübə isə zimbardonun stanford həbsxana təcrübəsidir (1971). bu təcrübə bir çox filmlərdə də göstərilib.
təcrübə stanford universitetində həyata keçirildiyinə görə stanford həbsxana təcrübəsi adlanır. bu universitetdə işləyən psixoloq philip zimbardo və komandası təcrübə üçün könüllü olan universitet tələbələri arasından psixoloji və fiziki baxımdan sağlam, əvvəllər ən kiçik cinayət belə törətməmiş tamamilə normal 24 nəfər seçirlər ( seçilən tələbələrin hamısı abş və kanada vətəndaşları olur) və sonra onları 2 qrupa bölürlər. tələbələrin bir qrupu şərti olaraq həbsxana gözətçisi, digər qrupu isə məhkum olurlar və onlara rollarına uyğun olaraq formalar verilir. əlavə olaraq gözətçi rolunda olan tələbələrə "məhkumlarla" göz təmasına girməsinlər deyə aynalı gün eynəkləri və güc sahibi olduqlarını hiss etmələri üçün "dubinka" paylanır. daha sonra həbsxana gözətçisi və məhkum rolunda olan tələbələr universitetin zirzəmisində əsl həbsxana formasında hazırlanmış bir bölməyə yerləşdirilir. hətta biraz da inandırıcı olsun deyə gözətçilərə əvvəlcədən 15 dollar maaş da verilir.
təcrübənin bundan sonrakı əsəs mərhələsi isə əsl fiasko ilə nəticələnir.
belə ki, gözətçi rolunda olan tələbələr məhkum rolunda olan öz tələbə yoldaşlarına psixoloji və fiziki işkəncələr verməyə başlayırlar. məhkum rolunda olan tələbələrin psixoloji sarsıntılar keçirməsi təcrübənin nəzərdə tutulandan tez - 6-cı günündə yarımçıq qalmasına səbəb olur.
təcrübənin dayandırılmasını tələb edən də bir qadın olur (qadınlarda mərhəmət hissi daha güclü olur).
sonradan zimbardo abimiz həmin qadınla evlənir ))


(bax: dogville)

(youtube: )

(youtube: )

Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102

kəramət böyükçöl +16 əjdaha

vaxtilə poeziya düşməni elgiz tərəfindən şeirini tamamlamasına imkan verilməmiş düha.

sitat:

qabağıma kim çıxır, o şeiri soruşur. “facebook”da yalan olmasın, bəlkə, doqquz milyon adam * glş mənə yazıb ki, o şeirin bütöv variantını bizə göndər. yadınızdadırsa, ans-in efirində şeiri axıra qədər deməyə imkan vermədilər.
bir az da emosiyalara qapılıb, müasir həyatımızı əks etdirən və əslində, poetik cəhətdən çox zəif bir şeir oxudum. efirdə deməyə imkan verməsələr də, burada deyim ki, şeirin müəllifi yaxın bir dostumdur:

– sən bir qəşəng qızıydın

universitetə qəbul oldun.

əyani oxumaq istədin

partana əyləşəndə

ilk dəfə dizlərini müəllimin gördü.

dizlərin plyajdan daha qəşəng idi.

yaşıdın oğlanları saya salmadın

quşun yaşlı kişilərə qondu...

burda şeiri kəsdilər, axıracan oxumağıma imkan vermədilər və mən də bu hərəkəti özümə qarşı hörmətsizlik hesab edib verilişi tək etdim. çıxanda məni tanıyan bütün insanlardan bu verilişə gəldiyimə görə üzr də istədim.

o şeirin ardı belədir:

– haradan bildin ki,

yaşlı kişilər gənc qızlara

bərk bağlanırlar

onları itirməmək üçün

hər şeyə gedirlər.

yaşlı qadınlar da

sütül oğlanları bərk tuturlar.

bunu sənə inturist

mehmanxanasında

işləyən yaşlı xozeykan söyləmişdi.

hələ bir dəfə də demişdi ki,

sən bu bədənlə yaxşı

pul qazana bilərsən

arvadı ölmüş

bir kişiyə gedərsən.

hazır ev-eşik sahibi olarsan.

ona görə də yaşlı kişilərlə

kabab yedin,

mini yubkalar geydin

universitetdə qiymətlərini

pulsuz yazdılar.

ancaq yaşlı kişilərin

arvadları ölmədi ki, ölmədi.

bir gün xozeykana dedin:

“mən necə ərə gedəcəyəm?”

kənddə əmin oğluna gedərsən - dedi,

kənd oğlanları avam olur.

sonra səni tanış bir ginekoloqun

yanına apardı,

qızlığını yaxşıca düzəltdi.

daha bir kişini də

aldada bilərsən - dedi.

pulunu da yaşlı bir kişi verdi.

əldən-ələ düşdün

dildən-dilə.

yaşlı kişilərin

arvadları ölmədi ki, ölmədi.

üzləri bərk imiş.

sonra da kafedə işlədin

plyaj dizlərindən daha qəşəngdi.



hər səhər bir səs gəlir

kafedən

mən zamanın qızıyam

köynəyi qırmızıyam.


sitatın sonu.

təbii ki, hər bir oxucu bu şeirdən öz fəlsəfi dünyagörüşünə, daxili aləminə uyğun bir nəticə çıxarda bilər. bir oxucunun bu əsərdən çıxardığı nəticə budur:
yaşlı kişilərinki öldü, arvadları ölmədi.

Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102

abdolkarim soroush +14 əjdaha

görkəmli iran mütəfəkkiri. teologist nəzəriyyəçisi. islamın bu dünyadan çox axirət üçün önəmli olduğunu iddia edən postmodern dərviş. foreignpolicy anketində yaşayan ən görkəmli 100 intellektual arasında 7-ci sirada öz yerini almışdır. indi də həyatı haqda azacıq məlumat verim.

soroush və ya süruş 1945-ci ildə tehranda anadan olmuşdur. orta təhsilini bitirdikdən sonra, imtahandan keçib, əczaçılıq fakültəsinə qəbul olub. burdakı təhsilini tamamladıqdan sonra həm elmini artırmaq, həm də gözünü açmaq üçün londona getmiş və burda analitik kimya ixtisası üzrə elmlər namizədi dərəcəsi almışdır. daha sonra çelsi kollecinə yazılıb, burda da tarix və elm fəlsəfəsi üzrə doktorantura təhsili alan süruş bu illər ərzində, kəlam, təfsir, fiqh və digər islami elmlər üzrə də şəxsi olaraq təhsil almışdır.

islam inqilabından sonra vətənə qayıdan süruş burda ingiltərədə yazdığı ilk kitabını- bilik və onun dəyəri (danəş və ərzəş)- çap etdirmişdir. bir müddət tehran müəllimlər kollecində, inqilab təhsili və mədəniyyəti kurslarında iştirak edən süruş, islam mədəniyyəti cəmiyyətinə sədr təyin edilmişdir. bir il sonra ölkədəki bütün ali məktəb müəssisələri bağlanılmış və təhsil və idarə heyəti üzvlərinin -7 nəfər- birbaşa xomeyni tərəfindən təyin edilən, "inqilab mədəniyyətini təbliğ institu" qurulmuşdu. adından da məlum olacağı kimi bu institunun əsas hədəfi, inqilab yenidənquruculuğunun elmi-sosial arxaplanını hazırlamaq idi. süruş da həmin institutda, idarəçi və müəllim olaraq işləmişdir. 1983-cü ildə, rejim və institut rəhbərliyi ilə aralarında ortyaya çıxan fikri-ideoloji ayrılıqlara görə bu vəzifəsindən azad edilmiş və "mədəniyyətlərin tədqiqatı institu"na tədqiqatçı olaraq keçirilmişdir . eyni il, "inqilab mədəniyyətinin təbliği şurası"ndan istefa etmək istəyi barədə ərizəni, şəxsən, xomeyniyə təqdim etmiş və öz istəyi ilə bu şuradan da, azad edilmişdir. o vaxtdan indiyə qədər də iranda hansısa bir rəsmi vəzifədə, bir müddət etdiyi hökümət müşavirliyi xaric, olmamışdır.

20-ci əsrin son onilliyində iran siyasətində hakim rol oynayan klerikalizmə qarşı kəsklin tənqidlər yönəltmişdir. daha sonralar bu ideyalarını özünün açdığı kiyan aylıq jurnalında da aşılayır. bu jurnalda daha çox, hermenevtika, plüralizm və s. aktual mövzularda məqalələr yayınlayan süruş, məzkur jurnalı dini intellektualizmin ən öndəgedəni halına gətirir. 1998-ci ildə ölkə başçısının fərmanı ilə tətbiq olunan yarı-senzura dövründə həmin jurnal da bağlandı. lakin süruş bununla ruhdan düşmədi; əksinə audio kassetlərə yazılan, dini, siyasi, fəlsəfi vəs. mövzulardakı onlarca söhbəti iranda və dünyada sürətlə yayılmağa başladı. düzü bununla o yarı-senzura rejiminin əsas müxalifi halına gəldi. hətta iş o yerə çatdı ki, onu mühazirə oxuduğu iran universitetlərindən belə uzaqlaşdırdılar. (bu hadisədə isə qanuni olmayan, lakin açıq aşkar iran hökümətinin dəstəyi ilə yaşayan, ənsar-i hizbullah vigilant qruplaşmasının əli olduğunu iddia edirlər)

2000-ci ildən etibarən, harvard universitetində islam və demokratiya, quran elmləri, islam hüququ (bax: fiqh) fəlsəfəsi haqda məruzələr verən süruş, eyni mövzularda yale universitetində, həmçinin islamda siyasət fəlsəfəsi dərsi ilə prinston universitetində, 2003-04 illərində də vissenşaftkollegedə (berlin), columbia universitetində, georgetown universitetində, chicago universitetində leksiyalar və təbliğlər vermişdir.

süruş, islam fəlsəfəsindəki əsas sələfləri olaraq molla sədra (sədrəddin şirazi) və cəlaləddin rumini görür. özünün də dəfələrcə qeyd etdiyi kimi bu şəxslər istər həyatları, istərsə də düşüncə tərzləri ilə onun düşüncə həyatına olduqca böyük təsirlər göstərmişdir.

süruşun islam dünyasında olduqca böyük ajiotaj oyadan fikirlərindən biri də 2006-cı ildən bu tərəfə üzərində işlədiyi, ilahi vəhy, ilham və bunların insan tərəfindən idrakı məsələsidir. hansı ki bununla o, quranın formalaşmasında ilahi vəhyi sadəcə substans kimi görür.
başqa bir ifadə ilə, "quran ayələri nəfs (cövhər) olaraq ilahidir; ayələrin-kəlamın zatı isə bəşəridir. çünki insan ilahi kəlamı zatı etibari ilə idrak edə bilməz. bununla yanaşı qurandakı bir çox hökmün arxaik olması da mümkündür, çünki o öz dövrünün bilik səviyyəsinə xitab edir. dəyişməyən hökmlər isə allahın zatı barədə və buna yaxın digər mövzularda olan ayələrdir."

əsərlərindən bəziləri:

kinin dialektikası - 1978, tehran.
tarix fəlsəfəsi - 1978, tehran.
tarix nədir, fəlsəfə nədir? - 11-ci nəşri 1992, tehran.
kainatın narahat təbiəti (türk və fars dillərində) - 1980, tehran (sədrəddin şirazinin kainat haqdakı görüşlərinin xülasəsi və şərhi).
şeytanın ideologiyası - 5-ci nəşri 1994, tehran.
yaradılanlar haqda müşahidələr: əxlaq və ictimai elmlər haqda mühazirələr - 3-cü nəşr 1994, tehran.
din nəzəriyyəsinin qabarması və çəkilməsi: dini biliklər işığında təkamül nəzəriyyəsi - 3-cü nəşr, tehran.
ariflik, intellektuallıq və dindarlıq - 1991, tehran.
təqvanın xarasteristikası: imam əlinin təqva haqda moizələrinə şərh - 4-cü nəşr, tehran
intellektualizm işığında dini hökmlər, ruminin məsnəvisinə izah (orijinalı ilə birlikdə), məhəbbət və köləliyin tarixçəsi, fasiləsiz izləyiş: dini plüralizm haqda esse, irfan və ruzi: imam əlinin, imam həsənə göndərdiyi məktublar haqda şərh, hikmət ustadlarının tarixçəsi, peyğəmbərlik təcrübəsinin izahı (bəst-i təcrübəvi nəbəviyə).

Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102

azərbaycan bayrağındakı yaşıl rəng +20 əjdaha

islamı təmsil edir. çox normal bir vəziyyətdir.
rusiya bayrağının rəngləri panslavizm rəngləri olan ağ, qırmızı və mavidir. hansı ki, mavi hökmdarı, qırmızı xalqı, ağ rəng isə tanrını simvolizə edir.
hindistan bayrağının ortasındakı dairəvi simvol buddizm inancındakı çakradır.
cənubi koreya bayrağında sol üst küncdəki 3 kəsiksiz xətt cənnəti simvolizə edir.
israil bayrağında isə altda və üstdə 2 mavi xətt, ortada isə davud ulduzu yer alır. mavi xətlər müqəddəs tövratda keçən iki çay arasında (böyük ehtimalla bunlar fərat və nil çaylarıdı) israiloğullarına tanrı tərəfindən vəd edilmiş torpaqları, ortadakı davud ulduzu isə bu torpaqların yəhudilərə aid olmasını simvolizə edir.
belə misallar çox vermək olar. əksər ölkələrin bayrağında dini simvollar var. misal üçün, başda skandinaviya ölkələri danimarka, norveç, isveç, finlandiya, islandiya, farer adaları bayraqlarındakı əziz george xaçı olmaqla, təkcə avropada 19 ölkənin bayrağında xaç işarəsi yer alır. nəzərə almaq lazımdır ki, bayraqdakı xaç işarəsi hər hansı bir dini simvolizə edən rəngə nisbətən daha tez nəzərə çarpır.
avropada da din dövlətdən ayrıdı, hindistanda da. skandinaviyada demək olar ki, xristian qalmayıb. amma bayraqlarında xaç var. hindistanda əhalinin cəmi 30-40 faizi buddistdi. demək olar ki, müsəlman sayı buddistdən çoxdu. amma bayrağın düz göbəyində buddizm simvolu yer alır.

Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102

öldürən facebook statusları +12 əjdaha

corc bayron yunanlara kömək edib , qəbri britaniyada amma ürəyi yunanıstanda basdırılıb . indi yunanıstanda araq içəndə bayronu nəzərdə tutub deyirlər :bunu da içirik özü burda olmayıb , ürəyi burda olanların sağlığına.

Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102

qloballaşma +15 əjdaha

qloballaşma nəticəsində əvvəllər mədəni cəhətdən müxtəlifliyin müşahidə edildiyi əksər sahələrdə yeni beynəlxalq uniformizm meydana gəlir. bir düşünün, bütün dünyada yeni nəsil yetişir. onun nümayəndələri uşaqlıqda eyni televiziya verilişlərinə baxırlar, eyni pop-musiqiyə qulaq asırlar, yeniyetməlik illərində eyni pop-ulduzlara pərəstiş edirlər, yetkin yaşa çatdıqda isə eyni ''sabun operaları''nın sujetinin inkişafını izləyirlər. qlobal xəbər agentlikləri və şərhçiləri bizim dünya qavrayışımıza getdikcə daha çox təsir edir. bu nəslin nümayəndələri digər fikirlərlərlə tanış deyillər. onlar eyni xəbərlərə baxırlar və bu xəbərlərin eyni şərhini - qlobal şərhini qavrayırlar.
onlar eyni dəblə ayaqlaşırlar və qlobal marketoloqların işləyib hazırladığı eyni məhsulları alırlar, istər oyuncaq, istər disney cizgi filmlərinin personajlarının təsviri olan köynəklər, cinslər, paris, milan, yaxud nyu-yorkun dəb qanunvericilərindən ətirlər olsun, istərsə də yaponiya, yaxud koreyadan elektrik mallarının ən son modelləri olsun. onlar eyni ticarət mərkəzlərinə gedir, eyni fast-fud restoranlar şəbəkəsindən hamburger alır, şanxaydan tutmuş buenos-ayresə və frankfurtdan tutmuş sinqapura kimi hər yerdə eyni olan ofis binalarında işləyirlər. nəticədə də nümayəndələri həyata eyni cür yanaşan, eyni zövqləri paylaşan və eyni ümidləri bəsləyən (və ya bəsləməyən) yeni bir nəsil meydana gəlib.
yerli, milli mədəniyyətlər və özünüdərk əzilir. bəzi hesablamalara görə, hazırda dünyada mövcud olan 6000 dildən yarısı növbəti əsrdə yox olacaq. mədəni müxtəliflik, hətta planetimizdəki həyatın bioloji müxtəlifliyindən daha çox təhlükəyə məruz qalır.
qloballaşma bizim qarşımızda böyük bir vəzifə qoyur: getdikcə daha çox materializmlə səciyyələnən dünyada mənəvi mahiyyəti tapmaq və onu qorumaq.
məlum olduğu kimi, dünyamız daha çox dini inkar edir. dünya ölkələrinin əsaslanaraq qurulduğu mənəvi və dini dəyərlərdən çoxu hələ tamamilə dağılmasa da, ciddi təhlükə ilə üz-üzədir və bu bəşəriyyəti məhvə aparır.
avropada bir çox cütlüklər nikaha daxil olmaq istəmirlər. hər yerdə ənənəvi ailə konsepsiyası təhlükə altında qalır. almaniyada, italiyada, ispaniyada, rusiyada və şərqi avropanın əksər ölkələrində əhali azalır, çünki insanlar getdikcə daha çox kiçik ailələrə üstünlük verir, yaxud da, ümumiyyətlə ailə qurmurlar. altmışıncı illərdə hamiləlik əleyhinə vasitələrin ixtira edilməsi, nikahdankənar seks və homoseksualizmə münasibətin kəskin şəkildə dəyişməsi ictimai mənəviyyatda inqilaba gətirib çıxarır.
indiki zamanda bizim rasional təhlilə meylimizin artması, hollivudun təbliğ etdiyi dinə hörmətsiz münasibət, onun kütləvi şəkildə kommersiyalaşması ilə əlaqədar ilahilik hissi zəifləyib. qlobalizm nəticəsində yeni nəsilə belə bir fikir aşılanıb ki, başqalarına ziyan vurmadığı təqdirdə, istənilən hər şeyi etmək olar (inşallah, vaxt olsa bunun nə demək olduğunu geniş şəkildə izah etməyə çalışacam).
şəxsi uğur ənənəvi dəyərlərlə - borcun yerinə yetirilməsi və ədəb-ərkanla deyil, getdikcə daha çox var-dövlət və maddi nemətlərin yığılması ilə ölçülür.
qloballaşmış dünyamız, hər şeydən əvvəl materializm tərəfindən idarə olunur.
gəlirdən başqa allah yoxdur və faizlər onun peyğəmbəridir.
biz də qulları.

Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102

sələfi +11 əjdaha

ibn teymiyyə, ibn qayyim əl-cövziyyə, məhəmməd bin əbdülvahhab , cəmaləddin əfqani və məhəmməd abduh kimi adamların arxasınca gedənlərin özlərinə verdikləri ad. hansı ki, az da olsa beyni ilə düşünməyi bacaranlar bunların kim olduğunu çox yaxşı bilir (xüsusilə son üçünün).
rasionalist və reformist olan sələfilərin əsas məqsədi (özlərinin dediyinə görə) vıı əsrdəki əsl islama qayıtmaqdır. yəni hz.peyğəmbər və səhabə dövrünə. amma peyğəmbərin özünə və sünnətinə müxalif hərəkətlərinin sayı-hesabı yoxdu. bu adamlar musiqini, 14 əsrdir islamı ayaqda saxlayan ən əsas faktorlardan biri olan sufizmi, ona bağlı sənətləri, məzhəbləri, mədəniyyəti rədd edirlər.
sələfilər ayələrə və hədislərə öz ağıllarınca məna verir, ən betəri də özlərinə sərf edənini qəbul edib qalanlarını inkar edirlər.
sələfilərin digər ən böyük xüsusiyyəti ibn teymiyyəni şeyxülislam olaraq görməkləridi. məzhəb imamlarını bir kənara qoyub təkfirçi kimi ad çıxarmış ibn teymiyyənin dediyi hər bir sözü qanun olaraq qəbul edirlər.
ibni teymiyyənin mücəssiməsinə (buna müşəbbihə də deyirlər) uyğun olaraq allahın eynilə insanlar kimi cismə sahib olduğu fikrini qəbul edən sələfilər, onun ərşin üzərində olduğunu, ordan yerə enə biləcəyini, insanlar kimi yeriyə biləcəyini və s. fikirləşirlər.
bir də həsən bəsri, mücahid, said bin cübeyr kimi bəzi şəxslərin (hansı ki, onların bəziləri səhabəni görüb) belə sələfi olduğu iddia edənlər var. bütün bunların hamısı sələfiliyin xalis islam, sələfilərin isə əsl müsəlman olduğunu sübut etmək üçün ortaya atılmış içi boş iddialardan başqa bir şey deyil.
sələfilərlə bağlı 2 əsas problem var. problemlərdən biri budur ki, azərbaycanda sələfiləri sayı çox böyük sürətlə artır və dövlət buna mane olmur. ikincisi isə insanların beynindəki sələfi obrazıdır. bir çoxları sələfilərin əhli-sünnə daxilində olduqlarını fikirləşirlər. bunun əsas səbəbi ibn teymiyyənin ilk əvvəllər hənbəli olmasıdır. amma, deyəsən, bu adamlar ibn teymiyyənin sonrakı görüşlərindən xəbərləri yoxdu. ki ibn teymiyyənin özü də bu fikir dəyişdirmələri normal qəbul edib. bir də mecmuul-fetava kitabında məzhəblərlə bağlı fikirləri var. daha doğrusu fətvası.
bir də sələfilərdə gizli sünni və açıq şiə düşmənçiliyi var ki, bunun özünü belə gizlətməyə çalışırlar.
son olaraq bunu demək lazımdır ki, allahın fiziki olaraq göydə bir yerlərdə olduğunu iddia edən ibn teymiyyə nə qədər ciddi adamdırsa, onun yolundan gedən sələfilər də o qədər ciddi adamlardır.

Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102

daltonizm +9 əjdaha

bu yaxınlarda bomba bir söhbət oxumuşam. deməli daltonikliyin 2 növü var. protonopiya və deyteranopiya. birincisi qırmızı rəngi seçə bilməməkdi, ikincisi də yaşılı. avropada deyteranopiya daha geniş yayılıb, şərqə gəldikcə protonopiyaya daha çox rast gəlinir. altay xalqlarında isə deyteranopiya daha geniş yayılıb. yəni yaşıl rəngi seçə bilməmək. şair deyir ki, türklər yaşıl rənglə göy rəngi bir-birindən ayıra bilmədiklərinə görə, rəngləri yaşıl olsa da tərəvəz növünə göyərti deyirlər. bomba söhbətdi.

Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102

mürtəza mütəhhəri +8 əjdaha

sözün hər iki mənasında başını qumdan çölə çıxarmayanlardan fərqli olaraq, ömrünü cəmiyyətin islahına, müasir dövrdə meydana çıxan şübhələrə, gəncliyin suallarına cavab tapmağa həsr etmiş böyük filosof, görkəmli islam alimi.
1919-cu ildə xorasan mahalının fəriman şəhərində anadan olur.
1931-ci ildən məşhəd şəhərində şəriət təhsili alır.
1937-ci ildə qum şəhərinə gəlir və burda məhəmmədhüseyn təbatəbaidən dərs alır. islam fəlsəfəsi, fiqh və üsul, sosiologiya, psixologiya, tarix, təfsir, islam sxolastikası və s. sahələr üzrə böyük nailiyyətlər əldə edir.
1967-ci ildə bir neçə nəfər dostu ilə irşad islam mədəniyyət mərkəzini təsis edir. mütəhhəri ilə yanaşı əli şəriəti kimi şəxslər də burada çıxış etməyə başlayırlar.
1979-cu ildə sui-qəsd nəticəsində başından aldığı güllə yarası ilə şəhid edilir.
mütəhhəri öz zəmanəsini dərindən tədqiq edərək onu lazımınca tanımağa çalışırdı. o, bu barədə özünün "gənc nəslin yönləndirilməsi" adlı məqaləsində yazır:
"biz hazırda çox mühüm bir sual qarşısında dayanmışıq. yaşadığımız dövrdən, onda baş verən mühüm dəyişikliklərdən xəbərsizik. bəzən əvvəlcədən haqqında kifayət qədər tədqiqatlar aparmadığımız mövzularla rastlaşırıq..."
mütəhhəri bu məsələyə həddindən artıq diqqət yetirir, dövri problemləri vaxtında və hətta bəzən vaxtından da qabaq analiz etməyi bacarır və islam baxımından bu məsələnin nə qədər əhəmiyyətli olduğunu dərk edir və yüksək istedadı sayəsində islamın sosioloji məsələlərinin öyrənilməsinin həddən artıq əhəmiyyətli olmasını başa düşür.
mütəhhəri bilirdi ki, müasir dövrün şübhələrinə keçmiş dövrlərin klassik izahları ilə cavab vermək mümkün deyil. o "dini mədrəsələrin müasir vəzifələri" adlı məqaləsində yazır:
"əgər biz müasir dövrü 80 il bundan əvvəlki dövrlə müqayisə etsək, o dövrdə yaşayan cəmiyyətin bir növ qapalı cəmiyyət olduğunun şahidi olarıq. həmin cəmiyyətdə ideoloji məsələlərin və ictimai anlayışların hamısı kənar yerlərdən deyil, dini mədrəsələr və ruhanilər tərəfindən verilirdi. o dövrdə demək olar ki, yad fikirlərin xalq arasında yayılması mümkün deyildi...
artıq müasir dövrdə həmin tarazlıq pozulub və biz müntəzəm olaraq ibtidai-orta məktəblərdə, ali məktəblərdə, kiv-də, iclas və konfranslarda minlərlə yeni fikirlərin yayılmasının şahidi oluruq".
məhz bu yeni fikirlər yeni ictimai təbəqənin formalaşmasına səbəb olurdu. mütəhhəri bu ictimai təbəqəni "gənc nəsil" və ya "gənclərin təfəkkürü" adlandırır.
"gənc nəsil dedikdə, məqsəd ancaq cavanlar deyil, təhsil almaq və yeni mədəniyyətlərlə tanışlıq nəticəsində özünəməxsus təfəkkür tərzinə sahib olan müxtəlif yaşlı şəxslərdir. başqa sözlə desək, burada hər hansı bir təfəkkür nəticəsində müəyyən şəkildə formalaşmış bir ictimai təbəqə nəzərdə tutulur".
yeni ictimai təbəqənin ən böyük xüsusiyyətlərindən biri, onların öz dini etiqadlarına şübhə ilə yanaşmalarıdır.
"yaşadığımız dövr, dini və etiqadi baxımdan hamı üçün, xüsusilə gənc nəsil üçün iztirab, böhran və çaşğınlıq əsridir. dövr-şərait bir sıra problemlər yaratmış, unudulmuş köhnə sualları bir daha ortaya atmışdır".
mütəhhəri qarşısında müxtəlif fikirlərin təsiri nəticəsində formalaşmış, beyni suallarla, şübhələrlə dolu gənc bir nəsil dayanırdı. bu gənc nəslin əsas xüsusiyyətlərindən biri onların dini məsələlərə şübhə ilə yanaşmaları olmuşdur və o üzərinə düşən vəzifəni, bu nəsli şübhələrdən uzaqlaşdırıb, yəqinə çatdırmaqda görmüş və bu işi həyata keçirmək üçün məhz qələmini işə salmışdır.
"əlimə qələm alaraq kitab və ya məqalə yazmağa başladığım son 20 il ərzində, bütün yazılarımda düşündüyüm yeganə şey yaşadığımız əsrdə islami məsələlər barəsində yaranmış sual və şübhələri həll etmək olub.
yazılarım bəzisi fəlsəfi, bəzisi ictimai, bəzisi isə fiqhi və əxlaqidir. həmin yazıların mövzuları bir-birindən tamamilə fərqli olsalar da, onların hamısının ümumi hədəfi yalnız və yalnız bir şey olub.
mütəhhəri, dövrünün azsaylı alimlərindən idi ki, dövrün tələbini, aktual olan məsələləri bilirdi və bu yolda ömrünü fəda edirdi. mütəhhəri bilirdi ki, səmavi dində cavabsız sual yoxdur. cavabsız qalan sualların, islamın yanlış tanınmasının səbəbi məhz bu dinin himayəçisi olduqlarını iddia edən məsuliyyətsiz şəxslərdir:
" 14 əsrdən artıq vaxt keçməsinə baxmayaraq, islam hələ də tanınmaz qalmış bir dindir. bu dinin həqiqətləri uzun müddət xalq arasında təhrif olunmuş formalarda əks olunub. bəzi şəxslərin dindən qaçmasının əsas səbəbi də bu ad altında aparılmış səhv təlimlərdir. bu müqəddəs dinə hazırda da ən çox zərbə vuranlar zahirdə onu himayə etmək istəyən iddiaçılardır. bir tərəfdən də əsrin islamı himayə etmək istəyən iddiaçılarının məsuliyyətsizlikləri bu dinin müxtəlif sahələrdə ideoloji hücumlara məruz qalmasına səbəb olub. buna görə də mən öz bacarığım çərçivəsində bu sahədə əlimdən gələni etmək fikrindəyəm".
"...öz istedad və qabiliyyətim çərçivəsində islami məsələlər barəsindəki problemləri həll etməyə, həqiqətləri olduğu kimi açıqlamağa və əgər əməli azğınlıqların qarşısını ala bilmirəmsə də, heç olmasa fikri və ideoloji azğınlıqlarla mübarizə aparmağa, xüsusilə islam düşmənlərinin əllərində bəhanə olan məsələlərin aydınlaşdırılmasına çalışmamışam".

kitabları(farsca):
tohid, adl-e-elahi, nobowat, ma'ad (the return), hamase-e-husaini, seiry dar nahj al-balagha, seiry dar sirey'e a'emeye at-har, seiry dar sirey'e nabavi, insan-e-kamel, payambar-e-ommi, osool-e falsafa va ravesh-e-realism, sharh-e-manzume, imamat va rahbary, dah goftar, bist goftar, panzdah goftar, azadi-e-ma'navi, ashneya'ei ba quran (being familiar with quran), ayande-e- enghlab-e-islami, ehyaye tafakor-e-islami, akhlagh-e-jensi, islam va niazha-ye-jahan, emdadhaye gheibi dar zendegi-e-bashar, ensas va sarenevesht, panj maghale, ta'lim va tarbiyat dar islam, jazebe va dafe'eye ali, jehad, haj, hekmat-ha va andarz-ha, khatemiyat, khatm-e- nobowat, khadamat-e-moteghabel-e-islam va iran, dastan-e-rastan, darshaye asfar, shesh maghale, erfan-e-hafez, elale gerayesh be madigary, fetrat, falsafe-ye-akhlagh, falsafe-ye- tarikh, ghiam va enghelab-e-mahdi, koliyat-e-olume islami, goft va gooye chahar shanbe, masaleye hejab, masaleye reba, masaleye shenakht, maghalate falsafi, moghadameyi bar jahanbiniye islami, nabard-e-hagh va batel, nezam-e-hoghoghe zan dar islam, nazari bar nezame eghtesadiye islam, naghdi bar marxism, nehzat-haye islami dar 100 sale akhir, sexual ethics in islam and in the western world (ing.), vela'ha va velayat-ha, azadegi, ayineye jam.
ingilis dilində:
the awaited saviour, the goal of life, guiding the youth of a new generation, the islamic modest dress, jurisprudence and its principles, light within me, the rights of women in islam man and his destiny, man and universe, master and mastership, sexual ethics in islam and in the western world, woman and her rights, spiritual discourses, polarization around the character of 'ali ibn abi talib.
azərbaycan dilində (ilk 4 kitab artıq tərcümə olunub. 5 və 6-cı kitablar tərcümə olunur) :
tövhid, həyatın hədəfi, kamil insan, ilahi ədalət, fitrət, haqq və batil savaşı, idrak nəzəriyyəsi (quran baxımından), materializmə yönəlmənin səbəbləri, islamda təlim-tərbiyə, fəlsəfə prinsipləri və realizm metodu (5 cilddə), insan və tale, əxlaq fəlsəfəsi, quran antropologiyası (quran insantanıması), peyğəmbərlik, marksizmi tənqid, imamət və rəhbərlik, mənəvi azadlıq, məad (ölümdən sonrakı həyat).

Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102

yaran lətifələr +21 əjdaha

lətifə deyil olmuş hadisədi. deməli bizim xalq şairimiz qabil cavanlığında bir qızı sevirmiş. nəsə bunlar qovuşa bilmirlər. aradan 30-40 il keçir. qabil artıq xalq şairi filan olub. qabilin yubiley yığıncağıdı. yığıncağa həmin qadın da gəlib. bilmirəm ciddimi, yoxsa zarafatamı bu qadın qabilə deyib ki, cavanlıqda sən məni sevirdin, evlənmə təklifi etmişdin. həmin təklif hələ də durur?
qabil də qayıdıb deyib ki, durur e amma...

Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102

qaqaş olar mən də atım +9 əjdaha

metrodan istifadə eliyənlərin tez-tez eşitdiyi cümlə. metroda kart sisteminə 2006-da keçilib. 8 il bundan qabaq. amma hələ də metrodan istifadə eliyənlərin, yalan olmasın, 30-40 faizinin kartı yoxdu. adam tanıyıram tələbə adamdı, gündə ən az 2 dəfə metrodan istifadə eliyir amma kart almamaqda dirəşir.
hər nə isə. sözüm bunda deyil. başıma gələn bir hadisəni danışım. deməli, bir gün gəldim metroya. karta gediş yüklüyürəm. 3 dənə qaqaş gəldi ki, ''qaqaş olar biz də ataq''. dedim atın. 3 gediş bunlarçün, 2 gediş də özümçün yüklədim(bunun qayıtmağı da var axı).gəldik keçid aparatının yanına. indi mən bu 3 qaqaşı bir-bir keçirdirəm. müqəddəs missiyanı tamamlayandan sonra 4-cü gedişi vurub özüm keçmək istəyirdim ki, sağ tərəfdən bir dənə dayday gəlib basıb keçdi. mən də fikirləşirəm ki, yəqin bu dayday başqa bir adama pul verib ki, bunu keçirtsin. sonra da həmin adamla məni səhv salıb ona görə gəlib keçdi, elə buna görə də daydaya heçnə demədim. kartda 1 dənə gediş qalmışdı. elə bunu basıb keçmək istəyirdim ki, bayaqdan orda xalayla mubahisə eliyən(böyük etimalla, xala daydaya bu aparatın nə işə yaradığını, onun nə üçün bu aparata gediş vurmalı olduğunu başa salmağa çalışırdı)başqa bir dənə də dayday sürətlə mənə yaxınlaşmağa başladı. tez gedişi vurub keçdim. elə 2-3 metr getmişdim ki, birinci keçirdiyim dayday keçirmədiyim daydaya o canalıcı sualı verdi: ayə əbülfət, bu gədə səni niyə keçirtmədi?

Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102

öldürən facebook şərhləri +11 əjdaha

vodafone türkiye rəsmi səhifəsi.
buğra camcı: bana geçen ay 2 gb internet gelmişti. dün internet sorgu dediğimde 1.7 gb kullanım hakkiniz var dedi. bugün diyorum 62.5 mb olduğunu soyluyo. yardim edin internetimin suresi de bitmedi.
buğra camcı: doğru duzgun bi cevap versene oğlum. internetimi istiyorum ben.
vodafone türkiye: merhaba buğra, vodafone hattından 542'yi; diğer oparöterlerden ve sabit hatlardan 4440542'yi arayarak bize ulaşırsanız size yardımcı ola biliriz.
buğra camcı: yav başlarım yapacağınız işe he koskoca vodafone hak mı yiyor ya.
vodafone türkiye: yedik amına koyim paranı var mı bi diyeceğin. müşteri hizmetlerinden bi arkadaşla karıya gittik siktir git.

Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102

sufizm +7 əjdaha

orta əsrlərdə şərqdə geniş yayılmış dini-fəlsəfi cərəyan.
deyilənə görə, hz.peyğəmbərin hicrətdən sonra mədinədə tikdirdiyi ilk məscid olan məscidi-nəbəvidə ona sadiq olan bəzi evsiz-eşiksiz müsəlmanların gecələməsi üçün əs-suffa adlı bir damaltı düzəldilir. burda yaşayanlara isə sufilər deyirlər. guya sufilər emal olunmamış qaba yundan uzun paltar geyinir və tərki-dünya həyat tərzi keçirirlərmiş. əslində sufilik dini-mistik cərəyan kimi vııı əsrin ortaları və ıx əsrin əvvəllərində formalaşıb. onun baniləri bəsrə şəhərindən olan əl-bəsri və rəbiyyə əl-ədəbiyyə olmuşdur. məşhur sufi nəzəriyyəçiləri əl həllac, ibn ata və başqaları qətlə yetirilib.
sufilik son dərəcə müxtəlif ideya istiqamətlərini əhətə etmişdir. ıx-xı əsrlərdə sufilik islama qarşı yönəlmiş bidətçi cərəyan kimi çıxış edirdi. sufilər islamın "allahdan başqa allah yoxdur" kəlamını dəyişdirib, "məndən başqa mən yoxdur" şəklinə salmışdılar.
sufizmə görə həyatın ali məqsədi ilahi ilə mənəvi qovuşmaqdır. bunun yolu isə əxlaqi təkmilləşmədədir. əxlaqi kamilləşmə insanı həqiqətə gətirib çıxarır. həqiqətə nail olmaq birdən-birə baş vermir, 4 mərhələdən keçir:
birinci mərhələ şəriətdir. bu o deməkdir ki, bütün müsəlmanlar şəriət qaydalarını bilməlidirlər.
ikinci mərhələ təriqət adlanır. bu mərhələdə insan öz iradəsini allaha tabe edir, müdriklik dövrü keçirir.
üçüncü mərhələ mərifət adlanır. burada sufi ağlı, idrakı ilə deyil, öz könlü və qəlbi ilə varlığın allahla vəhdətini, xeyir və şərin nisbətini başa düşür.
dördüncü mərhələ həqiqət adlanır. bu mərhələdə sufi artıq ilahi həqiqətə yetişir, onun qəlbi nur ilə dolur. o, ekstaz vasitəsilə allahla qovuşur.
ilk sufilər quranın mənasını təhlil etməklə, çoxlu ibadət etmək və oruc tutmaqla, özünü bütünlükdə allahın ixtiyarına verməklə məşğul idilər. sonradan sufilər 2 qrupa ayrıldılar: ifrat (radikal) və mötədil sufilər.
radikal sufilər (əl həllac, ibn ata, əl həmədani) qurana və sünnəyə sadiq olmuşdular. onlar xalis islam çərçivəsində fəaliyyət göstərirdilər. radikallar "məni" həm allah, həm də insan yerində işlədib, insanı allah ilə eyniləşdirirdilər.
mötədil sufilər ( bağdadlı əl-cüneyd) isə səssiz zikt etməyi və sanit ibadət etməyi tövsiyə edirdilər. onlar göstərirdilər ki, insan öz "mən"ini itirib allahın "mən"ində vücuda gəlir.
xı-xıı əsrlərdə sufizm təlimi daha geniş yayılmışdı. sufilikdə "vəhdət əl-vücüd təlimi mühüm yer tutur. bu terminin banisi ibn əl ərəbi olmuşdur. onun əsasını sufi metafizikası və kəlam təşkil edirdi. "vəhdət əl-vücud" təliminə görə dünyanın fövqündə duran "vəhdət" adlanan mütləq varlıq aləmin cismlərində özünü görmək, təzahür etdirmək istəyir. aləmin xəlq olunmasının səbəbi məhz bu istəkdir. başqa yaradılanlardan fərqli olaraq insan ilahinin atributlarını daha yığcam və bütöv əks etdirir. beləliklə də kamil insan bir növ "ilahinin surəti" kimi çıxış edir.
sufilikdə buna qarşı çıxan başqa bir təlim "vəhdət-əş şühud" (şahidliyin vəhdəti) də mövcud olmuşdur. onun banisi simmani hesab olunur. onun tərəfdarları "allaha qovuşmağı", "allahla birləşməyi" rədd edirdi. onlar şəriət-təriqət-həqiqət ardıcıllığının yerini dəyişirdilər. onların fikrincə həqiqət-təriqət-mərifət olmalıdır. çünki həqiqi bilik yalnız sünnə və şəriətin tələblərinə qeyd-şərtsiz əməl olunması sayəsində əldə edilə bilər.
bu iki təlim sonralar bir-birilə mübarizə aparmışdır.
sufizmdə "fəna" və "bəqa" anlayışları da mühüm yer tutur. fəna hərfən yox olmaq, sona yetmək deməkdir. sufizmdə bu termin insanın öz şəxsi xassələrini itirməsi və ilahi keyfiyyətlər əldə etməsi mənasında işlənir. bəqa dedikdə isə insanın ilahiyə qovuşması və onda yerləşməsi başa düşülür. sufilər göstərirdilər ki, əvvəlcə fəna, sonra isə bəqa baş verir. əlbəttə, söhbət insanın allahla substansional birləşməsindən getmir. fəna və bəqa insanın keçirdiyi psixoloji haldır.

Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102

amerikanı müsəlmanların kəşf etməsi +7 əjdaha

əslinə qalsa bu həqiqətdi. rtenin müsəlman olduğunu və bu iddiası ilə özündən amerika kəşf etdiyini nəzərə alsaq deyə bilərik ki, bu həqiqətəmüvafiqdi.

Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102

öyrənildiyində təəccübləndirən məlumatlar +7 əjdaha

şimali koreya lideri kim jong il-in rəsmi bioqrafiyasında göstərilib ki, o heç vaxt tualetdən istifadə etməyib.

bu arada, bu xəbərə yazılan şərhlərdən biri: etməz də. camaatın ağzına s***b ancaq.

Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92

Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102

azərbaycanda qəribə yer adları +7 əjdaha

(baxma: amburan istirahət mərkəzi)

Notice: Undefined variable: user_id in /var/www/soz6/sds-themes/vengeful-light/profile.php on line 3409


blok -   başlıqlarını gizlət
Notice: Undefined variable: user_id in /var/www/soz6/sds-themes/vengeful-light/profile.php on line 3416