təbrizli arakel

(baxma: Arakel Davrizetsi). 1590'cı ildə Təbriz şəhərində dünyaya gəlmiş və Səfəvilər dövlətində yaşamış erməni tarixçi, salnaməçi və xristian din xadimi. "Tarix Kitabı" adıyla məşhur bir kitabı var, içərisində Səfəvilər haqqında xeyli məlumat var. Səfəvilər dövlətində yaşamış bir salnaməçi tərəfindən yazılmış bu kitab Səfəvi tarixini araşdırmaq istəyənlər üçün birinci dərəcəli mənbələrdən birisididir. Kitabda Səfəvi - Osmanlı münasibətlərindən, səfəvilər dövlətindəki vergilərdən tut, şah Abbasın sünni məzhəbindən olan öz qandaşlarına (yəni azərbaycanlılara, Azərbaycan türklərinə, necə adlandırırsınız adlandırın) qarşı məzhəbçi qətliamlarına qədər fərqli mövzularda məlumatlar tapa bilərsiniz. Kitabın ana dili ermənicədir amma rus dilinə tərcüməsi də var.

Qeyd: "16cı əsrdə təbrizdə erməninin nə işi var, bəs ermənilər 1800 cü ildə gəlməmişdi?" sualını mənə verməyin, amea tarixçilərinə verərsiniz.

azərbaycanın milli mənəvi dəyərləri

Milli dəyərlərimiz qanuni oğru subkulturasıdır, vor olmaq istəyən ərgənlərdir. bacısı olan hər oğlanın potensial peysər olmasıdır, pullu adamlara yaltaqlanmaqdır, rüşvətlə işə düzəlməkdir, vəzifəlilərin qabağında içinə soxub fağır birisin peysər çıxarmaqdır. Milli dəyərlərimiz maxelərin təzə əsgərləri döyməsidir, opşiteldə böyüyən uşağın 18 yaşına çatanda vətənə borclu olduğunu öyrənməsidir. Milli dəyərimiz ateistlərin peysər olmasıdır. Milli dəyərlərimiz 11 ay içib məhərrəmlikdə içməməkdir, azad seksi müdafiə edənlərə peysər gözüylə baxıb (din) bacı(sı) dediyin qızla siğə eləməkdi. Sonra o siğə elədiyin qızın hicabına pis baxanın nəslin kəsərüy deyə facebookda status paylaşmaqdır. Milli dəyərimiz nənə zarafatları olan meyxana deyişmələridir, ərinə xəyanət edən qadının əri tərəfindən saçının keçəl qırxılıb paylaşılan videosudur milli dəyərlərimiz. Milli dəyərlərimiz metro yaxınlığındakı telefon aksesuarları mağazasının qapısı ağzında yerləşən kalonkanın yüksək səslə ifa etdiyi toy mahnılarıdır; təranə qumraldır, musa musayevdir, damladır, şəbnəm tovuzludur. Milli dəyərlərimiz rayonlarda müğənni damlayla şəkil çəkdirmək üçün növbəyə düzülən zəhmətkeş kəndlilərdir. Milli və mənəvi dəyərlərimiz bu manısların toylarımızda yarım saat oxuması üçün verilən 1500, 3000, 7000, 10000 manatdır. Milli dəyərlərimiz kazbekə şey basım mahnısına rəqs edən valiklərdir və o valiklərə xanım deyə müraciət edən qaqaşın şortik geyinən oğlana pis baxmasıdır.

mürtəd

Əvvəl müsəlman olub daha sonra islam dinindən çıxmış yəni islam dinini tərk etmiş şəxs.

Həm Əhli-Sünnətin 4 məzhəbinə, həm də şiə fəqihlərinə görə mürtədin cəzası ölümdür. Yəni əgər siz bir şəriət dövlətində yaşayırsınızsa və islam dinini tərk edərək ateist, deist, xristian və sair olmusunuzsa və cinsiniz kişidirsə bütün ənənəvi islam məzhəblərinə görə cəzanız öldürülməkdir. Qadın mürtədin cəzası sünnilərdən hənəfilərə və şiə cəfərilərə görə tövbə edənədək (yəni yenidən müsəlman olanadək) həbs edilmək, digər 3 sünni məzhəbinə görə isə ölümdür. Mürtədin cəzasının belə olduğunu google'dan azacıq araşdırıb tapa bilərsiniz. Yox e mənbə göstər deyirsinizsə "Diyanet islam Ansiklopedisi"nin Ridde bölümünü və Azərbaycanda kalan müqəllidi olan şiə din xadimi Fazil Lənkərani'nin aşağıda rəsmi saytından yerləşdirdiyim linkdə yer alan məqaləsini göstərə bilərəm.

http://fazellankarani.com/azari/articles/5586/

meyxananı müasirləşdirmək

Dünən youtube'da gəzərkən Kəramət Böyükçölün "problem meyxanaçılarda yox, meyxanadadır" fikrini eşitdim və bu haqda 1-2 dəqiqə fikirləşdim. Və öz özümə dedim ki əslində meyxananı da istənilən formaya salmaq çox da çətin deyil. 7-8 hippie meyxanaçı oğlan yetişdirin, fərqli tərz geyimləri olsun. Peircing, mavi rəngli saç, backstage'dən, new yorker'dən geyimlər və buna oxşar tiplər. Bir az da dünya görüşləri olsun, klassik meyxanaçıların əksinə bunlar mentalitetə, yaxşı oğlan subkulturasına, qanuni oğru olmaq istəyən ərgənlərə söz atsınlar. 1-2 də şortikli meyxanaçı qız əlavə elə aralarına. Sonra təxminən kəllə-kəlləyə'nin meyxana versiyası kimi bir deyişmə yarışı təşkil edin. Bir neçə ilə bunlara özənən ərgənlər də davamını gətirəcək. Alın sizə dəyişilmiş meyxana.

Düzdür bir-birləri ilə nənə zarafatı edən ("babam nənəvi sikib əhəhə" kimi), imam hüseyin aşiqi yaxşı oğlanlardan ibarət meyxanaçı zümərsi yox olmayacaq, amma ən azından onlar və fanatları tərəfindən peysər adlandırılan alternativ meyxanaçı zümrəsi də var olacaq.

i̇slamın antropomorfik tanrı inancına sahib olması

Hal-hazırda sələfilərin cahil qismini istisna etsək müsəlmanların tanrı inancı antropomorfik deyil. Hətta savadlı sələfilərin belə. Lakin fikrimcə, neytral və səmimi şəkildə mövzunu araşdıran birisi islam dinindəki tanrı təsəvvürünün ilk başlarda antropomorfik olduğunu qəbul edər. Yəni hazırda müsəlmanlar fəlsəfənin süzgəcindən keçmiş bir inanca sahib olsalar da Məhəmməd'in, Əlinin, Ömərin belə bir inanca sahib olduğunu göstərən hər hansı etibarlı bir fakt yoxdur. Əksinə Quran və hədislərin yaratdığı təsəvvürat onların antropomorfik tanrı inancına sahib olduqları yönündədir.

Məsələn, bu gün hər hansı bir şiə məscidinə gedib iranda təhsil almış bir axunda yaxınlaşıb "Allah haradadır?" deyə sual versəniz sizə belə cavab verər : "Allah laməkandır".

Müəyyən qədər fəlsəfə, kəlam vərəqləmiş birisi olaraq deyə bilərəm ki bəli, tanrının hər hansı bir yerdə, məkanda olması məntiq elminin qaydalarına görə qeyri-mümkündür. Qısa şəkildə səbəbini belə açıqlayabilərəm. Çünkü hər hansı bir məkanda olmaq həcm, ölçü sahibi olmağı lazım edir. Amma biz Tanrı var idi başqa heç nə yox idi, o hər şeyi yaratdı deyiriksə tanrı eni, uzunluğu, çəkisi olan həcm sahibi bir varlıq ola bilməz. Çünkü bu en, uzunluq daxil olmaqla hər şey sonradan tanrı tərəfindən yaradılmış olur.

Həmçinin yerin kürə şəklində olması səbəbindən Azərbaycandakı birisinə görə göydə olan şeyin, Avstraliyadakına görə göydə olmaması kimi yeni problemlər ortaya çıxır. 12.ci əsrdə yaşamış islam fəlsəfəçilərindən Fəxrəddin Razi Allah göydədir deyən firqlərə qarşı bu problemi ilk dəfə istifadə edən şəxs idi.

islam alimləri, fəlsəfəçiləri də ilk əsrlərdən belə məntiqi qaydaların fərqinə varıblar amma çarəni islam inancını dəyişdirməkdə, məntiqə, fəlsəfəyə uyğun hala gətirməkdə görüblər. Eyni ilə günümüzdə təkamül nəzəriyyəsini qəbul edib biologiya ilə dini uyğun hala gətirməyə çalışan modernist dindarlar kimi.

Oysa ki Quranda "Göydə olanın sizi yerə batırmayacağından əminsizin mi?" tərzində allahın göydə olduğuna işarə edən ayələr tez-tez qarşınıza çıxacaq. islam kəlamçıları, fəlsəfəçiləri bu ayələrə 1001 təvil, təhrif əgər heç biri alınmasa təfvid tapıb yola verməyə çalışıblar amma səmimi və neytral şəkildə təfsirləri oxusanız əksəriyyəti sizi qane etməyəcək.

fikrimcə islamdakı tanrı inancının göydə olmasının ən böyük dəlili Musa və Firon haqqında ayələrdir. Mumin surəsi 36-37.ci ayələrə baxın. Firon öz köməkçisinə deyir ki "uca bir bina tik ki çıxım baxım görüm Musanın tanrısı ordadır?" Ayələri oxuduqda başa düşülür ki Musa Firona tanrının göydə olduğunu deyib, Firon da məsələni araşdırır. Bir çox müfəssir də elə bu ayəni belə izah ediblər.

Həm sünni, həm də şiə hədislərində Allahın dünya səmasına enməsi, qaçması, ağırlığından ərşin qıcırdaması, axirət günündə Məhəmmədin Allahın yanında göydə ərşin üstündə oturması, Məhəmmədin meracında göydə Allahın yanına gedib onla danışması kimi bəziləri qəribə bəziləri gülməli hədislərə də rastlayabilərsiniz ki bunlarda da məcazi qəbul ediləbilməyəcək qədər açıq tərzdə tanrıya məkan isnadı var. Buxaridə və Müslimdə həmçinin şiə hədislərində "Allahın ayağını ayağının üstünə qoyması" şəklində hədislərə də rastlayabilərsiniz.

Yenə Allahın hər ikisi sağ tərəfdə olan əlləri, gözləri, ayağı, baldırı, barmaqları, üzü ifadələrinə hədislərdə həm də quranda tez-tez rast gələbilərsiniz. Məsələn Sad surəsi 75ci ayədə Allah və iblis arasınsa keçən dialoqda Allah adəmi iki əliylə yaratdığını deyir. Oxuyanda özünüz görəcəksiniz ki bəziləri məcazidir, bəziləri yox. ilk dövr müsəlmanların bunların məcazi olduğuna inanması haqqında isə heç bir fakt tapa bilməyəcəksiniz. Əksinə səhabə təfsirlərinə baxsanız Buxari, Müslim kimi sünnilərcə ən etibarlı hədis mənbələri sayılan kitablarda belə səhabə ibn Abbasın "kürsi Allahın iki ayağını qoyduğu yerdir" təfsiri kimi ilk müsəlmanların antropomorfik inancından xəbər verən hədislərlə rastlaşacaqsınız.

azərbaycanda hicablıların sayının artması

Bunu nonteist cəmiyyətin dindarlaşması, müsəlmanların möhtəşəm təbliği kimi dəyərləndirmirəm. Cəmiyyətimizdəki insanların çoxu onsuz da dindar olmaq istəyən insanlardır. Hicaba keçən qızların hicabsız ikən düşüncələri necə idi ki? Yenə də dini sevirdilər, islam dininin önəmli şəxslərinə (şiədirlərsə imamlar, sünnidirlərsə həm də digər səhabələr) qarşı qəlblərində aşırı böyük sevgiləri var idi. Amma dini savad cəhətdən 11 ay içki içib məhərrəmlikdə olmaz deyən oğlanların qadın versiyaları idilər (bir qismi hələ də elədir). Belələrini hicaba keçməyə razı salmaq çox də çətin deyil, təməl dini məlumatlarla qısa bir söhbətdən sonra razı salmaq mümkündür. Sosial media, youtube da məlumata çatmağı daha da asanlaşdırdığı üçün bu proses sürətlənir. Məlumat əldə etməyin daha da asanlaşması ilə gələcəkdə bu proses tərsinə dönüb hicablıların sayının azalmasına səbəb olacaq amma bu başqa mövzudur.

lichess.org

Chess.com'dan geri qalan hər hansı bir önəmli tərəfini görmədim. Əksinə lichess'in istifadəsi daha asandır, serverləri daha sürətlidir. Saytda hər şeyin pulsuz olması onu sevmək üçün yetərli səbəbdir. Limitsiz oyun oynayabilərsiniz, limitsiz analiz edə, limitsiz puzzle həll edəbilərsiniz. Hər şey pulsuzdur. Chess.com'da bir günə 3 puzzle həll edirəm 4'cü üçün pul istəyir, lichess'də isə bir günə 200'dən çox puzzle həll etdiyim olub. Saytın sloqanı belədir : "Hər şahmat oyunçusu premium user'dir."

Magnus Carlsen, Alireza, Dubov, Nihal Sarin və sair kimi məşhur şahmatçılar saytdan aktiv istifadə edirlər. Şəhriyar Məmmədyarov da bu günə qədər saytda 4000 dəfədən çox bullet, 800'dəfədən çox blitz, 6 dəfə rapid və 52 dəfə chess960 oynayıb. istifadəçi adı GM Azerichessss'dir.


Lichess'də retinq xalı çox şişirdilir amma tək sizin retinqiniz şişirdilmədiyi üçün bunun bir problem olmadığını düşünürəm. Orta səviyyəyə yaxın həvəskar oyunçusunuzsa chess.com'da 1300 reytinqli rəqib sizin üçün normal rəqib ikən lichess'də 1300 xallı birisi asan yemdir.

hacı zeynalabdin tağıyev

Tez-tez saxta xeyriyyəçilik hekayələri ilə gündəmə gələn milyonçu. Düzdür, doğru xeyriyyəçilik əməlləri də var amma sosial mediada əsasən almaniyada restoranla 100 illik müqavilə, pakistana vaksin kimi uydurma hekayələrlə gündəmə gəlir.

Bir də öz dövrünün azərbaycanlı ziyalıları ilə yaşadığı münaqişələrlə diqqətimi cəlb etmiş milyonçu. Əhməd bəy Ağaoğlu, Cəlil Məmmədquluzadə, mühəndis Behbudov, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, Nərimanov və sair. Hacının döydürtmədiyi vəya dalaşmadığı ziyalı qalmayıb. Bir də Behbudov məsələsindən sonra bütün qarabağlıları işdən çıxartdırmasını da bura əlavə etsək Hacı gözümdə heç də müsbət bir obraz olaraq canlanmır. Molla Nəsrəddin jurnalında Tağıyev haqqında karikaturalar, Mehdi Hüseyn'in Səhər əsərində Tağıyev haqqında fikirlər, Üzeyir bəyin "O olmasın, bu olsun"undakı Məşədi ibad obrazı, Əhməd bəy Ağaoğlu ilə Əli bəy Hüseynzadə arasındakı fransız dilində olan məktublaşmalar və digər bənzər materialları bir arada düşünəndə, dövrünün ziyalılarının gözündə də Hacının çox müsbət bir obraz olmadığını fikirləşirəm.

qaraqoyunlular

Qaraqoyunlular tayfa konfederasiyası əsasında formalaşmış dövlət idi, dövlətin xanədanı Baharlı oymağı olub. Qaraqoyunlu hökmdarı Qara isgəndərin soyundan gələnlər sonra Hindistanda Qurbşahlılar dövlətini qurub. Qütbşahlıların (nədənsə bu dövlət məktəb dərsliklərimizdə yoxdur) yazdırdığı tarix kitablarında ("Tarixi Qütbşah" və "Tarix-i Türkmaniyyə") Qaraqoyunlu döbləti "Baharlı", Ağqoyunlu dövləti də "Bayanduri" deyə adlandırılıb.

Qaraqoyunluların tarixinin icmalın versək Elxanilərin dağılması ilə taxt mübarizəsinə qoşulublar. Teymurilərə qarşı uğurlu mübarizə aparıblar, Teymurun oğlunun, nəvəsinin başçılıq elədiyi orduları dəfələrlə məğlub ediblər. Qaraqoyunluların qalib gəldiyi Sərdrud döyüşündə Əmir Teymurun oğlu Miranşah öldürülüb misal üçün. Qara Yusifin dövründə Teymurun ölümündən sonra Azərbaycan bölgəsini öz hakimiyyətlərinə alıblar sonra Cəlayiriləri məğlub edib iraqı da ələ keçiriblər. 1412 Çalağan (Kür) döyüşündə Gürcü və Şirvanşah ittifaqın məğlub edib bu əraziləri də öz vassalları edib vergi alıblar. Çalağan döyüşündə Gürcüstan kralı Konstantini və qardaşını 300 gürcü soylusu ilə bir yerdə əsir edib döyüşdən sonra hamısını edam ediblər. Qara Yusif öləndən sonra bir müddət Teymurilərin üstünlüyün qəbul ediblər amma Teymuri Şahrux öləndən sonra Qaraqoyunlu Cahanşah iranın Əcəm iraqı, Astrabad, Kirman, Fars bölgələrini də Teymurilərin əlindən alıb böyük dövlət qurub. Xorasanı da alacaqkən Həsənəlinin özünü sultan elan eləməsi səbəbindən Cahanşah geri dönüb onla mübarizə aparıb. Cahanşahın gecə basqını ilə öldürülməsindən sonra demək olar ki dövlət süqut edib və bu torpaqlar da Ağqoyunlulara miras qalıb.

Məktublarda, sənədlərdə özlərini türkman-türkmən adlandırıblar.

19 oktyabr 2019 milli şuranın mitinqi

icazəsiz olması baxımından yaxşı idi. davamlı olmalıdır. ildə 2-3 mitinq bir işə yarayan deyil. icazəsiz mitinqlərin sayı artmalıdır, davamlı və tez-tez olmalıdır. daha sonra bu polisin şiddət göstərdiyi mitinqlər polisə şiddət göstərilən mitinqlərə də dönüşməlidir. zamanla polislə mübarizə üçün xalq milisləri yaradılmalıdır. o kimliyi, ünvanı paylaşılan polislər zamanla xalq milisləri tərəfindən linçlə cəzalandırılmalıdır. bütün bunlar cəphənin liderliyi ilə olan deyil təbii ki, ancaq cəphənin icazəsiz mitinqləri davam etməlidir ki bunları edəcək şəxslər üçün də onlara dəstək olacaq zehniyyət formalaşsın, xalq bazası yaransın.

tzin sülaləsi

1644 cü ildən 1912 ci ilə qədər çini idarə edən sülalədir. ingiliscə Qing sülaləsi(dynasty), türkçə çing hanedanı adı ilə bilinir , dünyada mancur sülaləsi olaraq da tanınır. Sülalənin mancur dilində adı "Daicing Gurun" dur.

Monqol əsilli yuan sülaləsi kimi tzin sülaləsi də yerli sülalə deyil çini hakimiyyəti altına alan yadelli sülalədir. Etnik olaraq mancur (tunquz) əsillidirlər.

Tzin sülaləsi dövründə Çinin ən yüksək hüquqlu vətəndaşları etnik mancurlar daha sonra isə monqollar idi, çinlilərin (xan və tan milləti) hüquqları daha az idi.

imperator Tongzhi dönəminə qədər mancurların digər millətlərlə evlənməsi qadağan idi. Tongzhi dönəmindən sonra isə mancur oğlanların çinli qızlarla evlənməsi sərbəst oldu, lakin mancur qızlarının çinli oğlanlarla evlənməsi imperiya dağılana qədər qadağan olaraq qaldı. Mancurların monqollarla evliliyi isə sərbəst idi.

masonluq

fəlsəfi-batini bir cərəyandır. insanların şişirtdikləri kimi ay dünyanı idarə edən gizli təşkilat falan deyil. məbəd cəngavərlərindən qalma düşük ayinlər yerinə yetirən və kabbalizm qarışığı gic gic fəlsəfəyə sahib bir cərəyandır sadəcə. müəyyən dövrdə bəzi dovlətlərdə bir qədər güc sahibi olublar ya da güc sahibi olan insanlar bu cərəyana qoşulub, amma heç vaxt o komplo teorilər uyduranların xəyalındakı kimi dünyanı idarə edəcək səviyyədə bir şey olmayıblar. uzaq başı dövlətdə bir neçə vəzifəli şəxsə sahib olublar, gizli yığıncaqları təşkil etməyi bacarıblar və sair bu kimi şeylər.
indi isə heç başı da deyillər. içlərində həddən artıq cahil və qıt dünyagörüşlü insanlar var. hər yoldan keçən də aralarına qəbul ola bilir, əgər fiziki olaraq əlil deyilsə. bir də bir adətləri var ki bu komplo teoriləri elə ən çox özləri yayır, güclü görünməyi sevirlər - harada böyük tarixi şəxsiyət var yalandan deyirlər ki bu da mason olub.

bu mövzuda maraqlananlara "tarihin arka odası" verlişinin bu seriyasın izləməyi məsləhət görürəm. https://youtu.be/m5wJlSEUoKU