reyxstaq yanğını

adolf hitlerin iqtidara keçə bilmək üçün təşkil etdiyi təxribat. Hadisə 27 fevral 1933-cü ildə baş verdi, 5 martda keçiriləcək seçkilərdə təkbaşına qələbə qazanmaq üçün nasistlər kommunistləri aradan götürmək istəyirdilər. Bunun üçün niderlandda yaşayan 24 yaşlı Marinus van der Lubbe adlı Gəncə 12 fevral tarixində bir məktub göndərildi, məktubda alman kommunistləri tərəfindən qeyri-qanuni bir işi yerinə yetirmək üçün onu almaniyaya dəvət edirdilər. Lubbe ölkəsində kommunist cəmiyyətlərlə yaxın idi və bu dəvət məktubunun kommunistlər tərəfindən göndərildiyindən əmin olmuşdu. 18 fevralda berlinə çatan gənc 27 fevral gecəsi alman parlamenti reyxstaqa edilən təxribatdan sonra yaxınlıqdakı ərazidə tutuldu. Lakin hadisəni araşdıran zaman lubbenin təkbaşına bu yanğını törətməsi inandırıcı görünmürdü; belə ki, lubbe berlində yaşamır, bu binanı tanımırdı. Eyni zamanda, bina yalnız bir yerdən yandırılmamışdı, bu təxribat üçün bir qrup şəxs olmalı idi, amma lubbe polisin sorğu-sualında heç kimlə əlaqəyə keçmədiyini və özünün yalnız bir nöqtədən yanğın törətdiyini etiraf etmişdi.

Hadisənin növbəti gedişatında planın nasistlər tərəfindən hazırlandığı aydın olmağa başlayırdı. Təxribatdan dərhal sonra adolf hitler, joseph goebbels, hermann göring, wilhelm frick kimi faşist rəhbərlər hadisə yerinə gəldilər və ərazidə böyük miqyaslı mitinqlər təşkil etdilər. Bu mitinqlərdə hitler əsas günahkarı seçmişdi: beynəlxalq kommunizm. O nitqində bu ifadələrə yer verdi:
"bundan sonra xoş rəftar göstərilməyəcək. Kim bizim yolumuza çıxsa, başını kəsəcəyik. Alman xalqının artıq mərhəmət göstərməyə səbri yoxdur. Harada bir kommunist fəal görülsə, o yerdəcə vuracayıq. Bütün kommunist millət vəkilləri bu gecə asılmalıdır. Kommunizmlə bağlı nə varsa, hamısı məhv edilməlidir. Reyxstaq təxribatında əli olan sosial demokratlara da bundan sonra mərhəmət göstərilməyəcək.

Elə də oldu. Ertəsi gün nasistlər dövrün prezidenti Paul fon hindenburqa təzyiq göstərərək "alman xalqının və dövlətinin qorunması məqsədilə reyxstaq fərmanı"nı qəbul etdirdilər. Fərmanla veymar konstitusiyası ləğv edildi, almaniyada demokratiya və insan haqları yox edildi. Polisə səbəbsiz istənilən şəxsi saxlamaq və saxlanılan şəxsi hüquqi yardımdan məhrum etmək haqqı tanındı. Bu addım hitler diktası üçün əsas addımlardan biri oldu, çünki qısa zaman kəsiyində 100 mindən artıq alman kommunist partiyası üzvü və sosial demokrat, o cümlədən, kommunist partiyasının baş katibi Ernst Thälmann, partiyanın qrup rəhbəri Ernst Torgler, bolqar kommunistlər Georgi Dimitrow (sonralar bolqarıstanın baş naziri olmuşdu), Blagoi Popow ve Wassil Tanew da həbs edildi.
Bununla yanaşı, hər iki partiyanın seçkilərə daxil olmasının qarşısı alındı, sosial demokratlara məxsus bütün mətbuat orqanları bağlandı, partiyanın 14 gün təşviqat aparmasına qadağa qoyuldu və beləcə nasist partiyası iqtidara çevrildi.

Lubbenin mühakimə edilməsinə isə aylar sonra - 21 sentyabr 1933-cü ildə başlanıldı. Lubbenin fəal və aktiv görünüşündən əsər-əlamət qalmamışdı, digər iddialara görə həbsdə olduğu müddətdə narkotik və digər zəhərli maddələrlə təqsirkarı zəhərlənmişdilər. Beləcə onun özünü müdafiə etməyə belə halı qalmamışdı, bu da məhkəmənin işini asanlaşdırdı və lubbenin edam cəzasına məhkum edilməsi ilə nəticələndi. 10 yanvar 1934-cü ildə edam edildikdən sonra isə həbs edilən digər təqsirkar Georgi dimitrow bütün özünü müdafiə hallarında təxribatın nasistlər tərəfindən təşkil edildiyini desə də, heç kəs buna ehtimal vermirdi. Hər şey anlaşılanda isə artıq iş işdən keçmiş, nasistlərin faşist aktları özünün kulminasiya nöqtəsinə çatmışdı.

illər sonra - 1980-ci ildə qardaşı marinusun işinin araşdırılması üçün berlin məhkəməsinə müraciət etdi, məhkəmə nasist dönəmində təşkil edilən bütün mühakimələrin qanundan kənar olduğunu, buna görə də o dövrdə təqsirləndirilən hər kəsə bəraət verildiyini açıqladı. Amma təxribatın bütün gizli hissələri heç vaxt gün üzünə çıxmadı. Buna görə də alman sol cəmiyyətlərində və beynəlmiləl ictimaiyyət nəznində bu təxribatın nasist planı olması düşüncəsi çox böyük yer qazandı.

irangate

Və ya digər adı ilə iran-kontras məsələsi kimi bilinən beynəlxalq qalmaqaldır. 1980-ci ildə ABŞ prezidenti seçilən Ronald reyganın qəti şəkildə yürütdüyü anti-kommunist siyasəti ilə sıx bağlı olan qalmaqal reyqanın siyasi karyerasını bitirmək həddinə gəlib çıxarmışdı.

Hər şeyin başlanğıcı 1982-ci ildə keçirilən ara seçkilərində respublikaçıların həm senatda, həm də nümayəndələr məclisində üstünlüyü əldən verməsi ilə başladı. seçildikdən sonra "Reyqan doktrinası" çıxaran prezident açıq şəkildə dünya miqyasında kommunizmlə mübarizə aparan qruplara maliyyə və silah yardımı edirdi. Lakin demokratlar qanunverici orqanlarda üstünlüyü ələ keçirdiyi üçün asanlıqla reyqanın fon yardımlarının qarşısını alan boland dəyişikliyini qəbul etdirdilər. Dəyişiklik əsasən reyqanın böyük ölçüdə əhəmiyyət verdiyi və "abş-ın qurucu atalarının mənəvi ekvivalenti" adlandırdığı Nikaraquadakı kontras hərəkatına qarşı yönəlmişdi. Kontraslara edilən yardımların çoxu kokain ticarəti vasitəsilə edildiyi üçün konqres boland dəyişikliyini qəbul etdi və Ronaldın kontraslara etdiyi yardımı kəsdi. Reyqan milli təhlükəsizlik məsləhətçisi Robert mak farlenə yardım etmək üçün yeni yolun tapılması təlimatını verdi.

Bununla paraleldə, yaxın şərqdə iran və iraq arasında müharibə gedirdi və iranın qalibiyyət üçün yeni silahlara ehtiyacı vardı. Fars körfəzindəki neft ehtiyatlarının iranın əlinə keçməsindən ehtiyatlanan qərb dünyası irana embarqo qoymuşdu, buna görə də iran leqal yollarla qərbdən silah ala bilmirdi. iraqın üstünlüyü güclənərkən iran çarə kimi silah ala bilmək üçün ABŞ-la gizli bir razılaşma təklif etdi. Mak farlen bu razılaşmanın iran ilə əlaqələrin inkişafında mühüm rol oynayacağını və bölgədə ABŞ təsirini gücləndirəcəyini düşünürdü. Reyqanın dürüst nüfuzu onun ABŞ tərəfindən terrorçu adlandırılan tərəflə razılaşma imzalaması sarsıla bilərdi. Lakin livanda hizbullah tərəfindən əsir götürülmüş 7 amerikan əsgərinin geri qaytarılması məsuliyyətini anlayan prezident özünü iranla gizli razılaşmaya imza atmağa sövq etdi. ABŞ-ın müdafiə naziri weinberger və xarici işlər naziri şultz razılaşmaya qarşı çıxarkən, Reyqan, mak farlen və cia rəhbəri vilyam kesey dəstəklədi. Plan israilin iştirakı ilə işləyirdi. israil iraqa dəstək olan ərəb dövlətlərinin regionda güclənməsinin qarşısını almaq üçün günümüzdə əzəli düşməni olan iranla əməkdaşlıq edirdi. Cia kirayə götürdüyü Təyyarə və gəmilər vasitəsilə israilə silah göndərir, israil də iran müraciət etdikcə bu silahları ona təhvil verirdi. iki il davam edən bazarlığın digər tərəfi də yenə israilin əli ilə gerçəkləşdirilmişdi. israil verdiyi silahların müqabilində irandan onların qiymətin iki qatı miqdarında ödəniş əldə etmişdi. Silahların qiymətinə uyğun hissəni birbaşa abş-a ödəyib yerdə qalan yarısını cia tərəfindən isveçrədə açılan xüsusi bir bank hesabına köçürdü. Sonda bu pullar dolayı yollarla Nikaraquadakı kontraslara göndərildi. Beləcə, Reyqan ABŞ konstitusiyasını iki dəfə pozmuş oldu.

Skandal əməliyyatların üstü 1986-cı ildə Nikaraquada qəzaya uğradılan təyyarədən sağ çıxan amerikalı əsgərin cia tərəfindən kontraslara göndəriləcək silahların çatdırılması üçün necə işə alındığını etiraf etməsi ilə açıldı. Bunun üstünə edilən araşdırmalarla marksist sandinist hökumətinə qarşı kontrastları maliyyələşdirilmə əməliyyatları dünyaya məlum oldu. Ölkə qanunlarını pozaraq bazarlıq etdikləri üçün podpolkovnik oliver norz azad edildi, admiral Con pointekstr istefa verdi, mak farlen isə intihara cəhd etdi. Heç bir vəchlə reyqanın bu əməldə əli olduğu isbat edilmədi, fəqət "Amerikan xalqına yalan demək" iddiası ilə ittiham edildi. Reyqan ilk dəfə ictimaiyyət qarşısında ittihamları rədd etsə də, 13 noyabr 1987-ci ildə Livandakı əsirlərin müqabilində iranla silah ticarəti etdiyini qəbul etdi. Beləcə dürüstlük abidəsi reyqanın nüfuzu böyük ölçüdə sarsıldı.

gain

30 dekabr tarixində təqdim edilən Türkiyə mənşəli yeni onlayn internet platformasıdır. Yeni il gecəsi telekanallarda bu reklamı görüb yüklədim və kontent olaraq razı qaldım. Qısa videoları sevən biri olaraq 10-20 dəqiqəlik hissələri çox bəyəndim. Amma Sistemində bir çatışmazlıq var. Belə ki, ekranın ortasına kliklədiyiniz anda video dayanır, başqa yerə toxunduğunuz zaman isə digər videolara keçid edir. iki gündür videoları bir arxaya-bir Qabağa verməkdən bezdim. Ondan başqa da bir problemini görmədim açığı, yəqin yeni sistem yenilənmələrində düzəldilər.
Ödənişsiz olduğu üçün istifadəçilər tərəfindən daha çox yüklənəcəyini düşünürəm. Haçansa ödənişli rejimə keçəcəklərmi, orası müəmmalıdır amma.

when they see us

2019-cu il 31 may tarixində netflix platformasında yayımlanan, 1989-cu il 19 apreldə central parkda Trisha meili adlı qadına qarşı baş verən hücum və buna görə günahlandırılan 5 qaradərilinin həbs həyatları haqqında çəkilən amerikan serialıdır. 4 seriyadan ibarət olan serial zaman-zaman ədalətsizliyin necə göz görə-görə edildiyini bir daha ən gerçəkçi halı ilə təsvir edir. Gənclərin məhkəmə prosesində sırf qaradərili olduqları üçün ağır formada ittihamlarından tutmuş onlara göstərilən qərəzli münasibət, o cümlədən 5 gəncin içindən islah düşərgəsinə deyil, birbaşa həbsxanaya göndərilən korey wise-ın məhbus həyatı boyunca yaşadığı əzablara qədər hər şey izləyici şəxsi dərindən sarsıdacaq. Şəxsən final bölümündə anasının koreyə günahsız olduğunu dediyi an ağladım, bir anda özümü koreyin yerinə qoydum və bu hissin necə ağrılı ola biləcəyini anladım.
Serialda maraqlı məqamlardan biri hadisənin baş verdiyi dönəmdə adı tez-tez hallanan iş adamı Donald trumpın gəncləri sırf qaradərili olduqları üçün mühakimə etmədən birbaşa günahlandırması və 85 min dollar qarşılığında qəzetlərə onların edam edilməli olduğu ilə bağlı çağırış yerləşdirməsi serialda ciddi və haqlı şəkildə tənqid edilir. Qaradərililərlə ağlar arasında olan qeyri-etik münasibət, qaraların ədaləti təmsil edən şəxslər tərəfindən də ədalətsizliyə düçar edilmələri, günahsız olduqları isbatlandığı halda məhkəmə üzvlərinin onları ittiham etməsi dünyanın və hələ də ABŞ-ın yaxasından düşməyən irqçiliyi aydın halda göstərir.
Serialın sonunda günahkarın əslində koreylə eyni həbsxanada qaldığı və koreyin o əzablara rəğmən yenə də həyata və zülmə qarşı gəldiyini görüb günahını boynuna alan matias reyes olduğu ortaya çıxır. Bununla da 5 gəncə bəraət verilir və 2014-cü ildə Nyu-York məhkəməsi zərərçəkmişlərə 41 milyon dollar məbləğində təzminatın verilməsinə qərar verir ki, bu o tarixə qədər verilən ən böyük təzminat olur.

Bir sözlə, izləməyənlər varsa, mütləq izləməlidir.

bu ilki son entry

Həyatımda çox böyük dəyişikliklərin, yeniliklərin olduğu il oldu 2020. ilki əlbəttə universitetə daxil olmağım oldu, üzünü görməsəm də, yollarda səhər dərsə çatmağa, axşam evə avtobus tapmağa çalışmasam da, ən azından bu həyatda istəklərimdən birini həyata keçirə bildim. Məqsəd deyildi, məqsəd ən uca yerdədir mənim üçün, bu dövr o məqsədə çatmaqda mənə pilləkən rolunu oynayacaq, əsas iş o pilləkəni zərərsiz qalxa bilməkdir, onu da zaman göstərər yəqin.

Yerdə qalan anlar isə bəlkə əvvəlki illərdə yatsam yuxuma da girməyəcək abstraklıqda baş verdi. Düşüncələrimizi, duyğularımızı, sözlərimizi idarə etməkdə çətinlik çəkdik, istəmədən (və ya istəyərək) çevrəmizdə olan şəxslərə qarşı aqressiv davrandıq, və ən pisi bunu özümüzdə olmadan etdik çox vaxt. Qınamıram heç kəsi, standart həyatı olan biri üçün belə 2020 arzuolunmaz bir 12 aydan ibarət oldu.

Tək diləyim, tək istəyim 2021-ci ilin bu həyatda yaşamaq və yaşatmaq istəyən hər kəsə xoşbəxtlik bəxş etməsidir. Müharibələr, epidemiyalar, fəryadlar, sıxıntılar bitsin, bu dünya üçün toz zərrəsi böyüklüyündə olan yardımlarımızı edə bilək. Sözlük yazarlarımızı da ayrıca təbrik edirəm, bu bir ildə kiminsə xətrinə dəyib qəlbini incitmişəmsə, üzr istəyirəm. Hamınız sevilirsiniz * 3 ədəd heart emodzisi * totem olaraq yəni * haydi çüüz

annan planı

birləşmiş millətlər təşkilatının baş katibi olmuş kofi annan tərəfindən təqdim edilən, kipr probleminin federativ respublika qurulması çərçivəsində həll edilməsinə yol göstərən plandır. 1999-cu ildə keçirilən helsinki konfransında Türkiyənin və kiprin Avropa ittifaqına üzvlük müraciətlərinin qəbul edilməsi planın ortaya çıxmasında böyük önəmə sahib olmuşdur. 1999-dan 2002-ci ilə kimi hər il kofi annan türk və yunan tərəfləri ilə görüşlər aparsa da, tərəflərin uzlaşmaya meyilli olmaması barışmanın qarşısında böyük maneə olaraq qalırdı. 2002-ci il 3 noyabr tarixində Türkiyədə keçirilən parlament seçkilərində Ərdoğan rəhbərliyindəki adalet ve kalkınma partisinin başa gəlməsi ilə müzakirələrdə yeni səhifə açılmış oldu. Qələbədən 8 gün sonra kofi annan hazırladığı "annan planı"nı tərəflərə təqdim etdi. Plana əsasən, şktr və ckyr ləğv edilir, kipr Türk dövləti və kipr Yunan dövləti adı ilə birləşmiş kipr federativ respublikası yaradılırdı. Plan adadakı ingilis bazalarına aid edilmirdi, onlar varlığını burada davam etdirəcəkdi. Türkiyə ittifaqa üzv olana qədər adada Yunanıstan və Türkiyə əsgərləri azaldılmış kvotada saxlanılacaqdı, sonra isə hər iki ölkənin ordusu adadan çıxarılacaqdı. Avropa ittifaqı yunan tərəfini ölkəni birliyə daxil etmək, türk tərəfini isə Avropa ittifaqı vətəndaşı olma sözü ilə plana təşviq edirdi. Bu quruluşla Avropa ittifaqına daxil ediləcək olan kipr federativ respublikası Türkiyənin də ittifaqa daxil olması üçün çox böyük fürsətə çevrilirdi.

Buna baxmayaraq, 1974-cü ildə baş verən kipr sülh hərəkatının əsas aktyorları - necmettin erbakan, bülent ecevit, şimali kipr Türk respublikasının ilk prezidenti Rauf denktaş bu plana qarşı çıxmış, adada Türkiyə vəsatətini bitirəcəyi, hazırkı status-kvoda türklərin idarəsində olan torpaqların bir hissəsinin yunan idarəsinə veriləcəyi və aralıq dənizindəki yataqlardan Türkiyənin əl çəkdirilməsi ilə nəticələnəcəyini deyirdilər. Akp hökuməti isə israrla bu planın gerçəkləşdirilməsi üçün çalışırdı. 2004-cü ilə qədər olan ilkin versiyasına nəzərən bir neçə dəfə dəyişmiş və son halı ilə bağlı sonuncu iclas 29 mart 2004-cü ildə isveçrənin Bürgenstock qəsəbəsində kofi annanın dəvəti ilə keçirilmişdi. 31 martda isə planın əlavələri ilə 9000 səhifəyə çatan yekun halı ictimaiyyətə qəbul edildi. Növbədə isə bunun adanın əhalisi tərəfindən qəbul edilib-edilməyəcəyini görmək idi. Bunun üçün 24 aprel 2004-cü il tarixində hər iki tərəfdə referendum təşkil edildi, türklər 64.9% ilə "bəli" deyərkən (referendum kampaniyasında yes be annem devizi meydana çıxmışdı hətta), yunan tərəfi 75.8% ilə "xeyr" cavabını verdi və ümumi hesablama əsasında 66.7% səslə referendum qəbul edilmədi. Beləcə kipr adasında iki xalqı barışıq masasına əyləşdirməyə ən yaxın layihə olan annan planı tarixə çevrildi.

Referendumdan xeyr nəticəsinin çıxmasına rəğmən bir həftə sonra kipr respublikası de-yure bütün torpaqları ilə Avropa ittifaqına daxil edildi, bu qərarın şimal idarəsində qalan türklərə şamil olunmayacağı elan olundu. Əslində, bu qərar planın əsl məqsədinin elə planın əleyhdarlarının dediyi kimi olduğunu gün üzünə çıxarmışdı.

besim tibuk

Türkiyəli keçmiş siyasətçi, turizmçi, 1994-cü ildə liberal demokrat partinin qurucusu və 2002-ci ilə kimi sədri olmuşdur. Uğursuz seçki nəticələrindən sonra "siyasi partiyalar yalnız proqramları ilə deyil, həmçinin liderləri ilə də xalqa ümid olmalıdırlar. Biz isə bunu bacarmadıq." Bəyanatını verərək 2002-ci il 27 Noyabrda partiya sədrliyindən istefa vermiş və siyasi fəaliyyətinə nöqtə qoymuşdur. Onu tanıdan ən məşhur nitqi isə TRT-nin seçki panelində "ne varsa satacağız, bu trt'yi de satacağız, bunu da bilin olub.

(youtube: )

ali babacan

demokrasi ve atılım partisini quraraq Ərdoğandan ayrılan, odtü məzunu ekonomist, akp-nin qurucularından biri, Türkiyənin Sabiq iqtisadiyyat naziri, xarici işlər naziri, baş nazirin müavini, millətvəkili. Liberal iqtisadiyyata və parlamentli idarəyə üstünlük verdiyi üçün sağçı akp dəstəkçilərini özünə çəkə biləcək səviyyədədir. Amma ona nə qədər inanmaq lazımdır, orası mübahisəlidir. Yenə də sosial liberal kimi səs verərdim yəqin.