ilk olaraq müxtəlif xalqlarda oxşar olan nağıllar e.t. Hoffmann tərəfindən the nutcracker and the mouse king adı altında toplanmışdır. Sonra 1844-cü ildə Alexander dumas tərəfindən nisbətən yumşaldılıb, tərcümə edilmiş və çap etdirilmişdir. 1891-ci ildə bu əsərlər əsasında tchaikovsky son baletini bəstələmişdir. Bəstəkar hekayənin mövzusunu bəyənməsə də, bu işi qəbul etmiş lakin sonradan özünə güvənsizlik və ilham gəlməməsi səbəbindən çox əziyyət çəkmişdir. Deyilənə görə, ilk dəfə celesta adlı musiqi aləti ilə tanış olan bəstəkar sugar plum fairy hissəsini bəstələmək üçün ilham tapmışdır. Sonradan bu alətlə olan melodiyalar yeni ilin simvolu sayılmışdır.
ilk səhnəyə qoyulan zamanı izləyicilər tərəfindən bəyənilməmiş, lakin müxtəlif koreografiyalarla qurtulmuşdur.
Hekayənin məzmunu isə Clara adlı qız və onun yuxusu haqqındadı. Yeni il ilə bağlı hər uşağa hədiyyə verilir claranın payına isə nutcracker düşür. Bunu görən qardaşı əsəbləşir və oyuncağın bir ayağını qırır. Onuncaq sonradan təmir edilir. Gecə hər kəs yuxuya gedəndən sonra Clara ayılır və yeni il ağacının altında onu qucaqlayıb yuxuya gedir. Yuxusunda nutcracker ilə ilk olaraq siçanlar ölkəsinə gedib siçanlar kralını öldürürlər. Burada yaralanan oyuncaq claranın gözyaşı sayəsində dirilir və şəhzadəyə çevrilir. Şəhzadə və qız birlikdə qarlar ölkəsinə gedirlər. Bundan sonra isə şəkər ölkəsinə gedirlər və burada olan pərilərə başlarına gələn əhvalatı danışarlar. Pərilər onları mükafatlandırmaq üçün müxtəlif rəqslər edirlər. Son olaraq əsərdən bir neçə hissə:
Sugar Plum Fairy
)Russian dance (trepak)
)The nutcracker march
)Waltz of flowers
)
