beyin

Beyin insan bədənin ən vacib birinci orqanıdır. Beyinin sol yarımkürəsi məntiq, analiz, dilbilmə, nitq və yazı qabiliyyəti, eşitmə, görmə və dadbilməyə xidmət edir. Sağ yarımkürə isə intuisiya, rəssamlıq qabiliyyəti, təxəyyül, 6-cı hissin güclü olmasına xidmət edir. Beyin ağrını hiss etmir. insan yatarkən beyin daha aktiv işləyir nəyinki oyaq zamanı. Beyin hüceyrələri təkcə neyronlardan ibarət deyil. Bir neyornda onlarla qliya hüceyrəsi olur. insan aşiq olanda bunu Fmrt -də görmək mümükün olur. Beynin 60%-i yağdan ibarətdir. Beyindəki sinir hüceyrələrinin noemal fəaliyyəti üçün oksigen və qlükoza çox vacibdir. Beyində yaddaş məhdudiyyəti yoxdur. istənilən qədər məlumatı beyində saxlamaq mümkündür. Əzələlərdə olduğu kimi beyni də istifadə etmədikcə itiririk.

yalnızlığı insanlarla dolu olan adam

#336496
Əsgərliklə bağlı yazdığınız çox təsirli idi. Paylaşa bilmək olduqca dəyərli bir davranış formasıdır. Çox təəssüf ki, azərbaycan ailələrində uşaqları tamamilə əksinə öyrədirlər. Eqoizm və nəinki paylaşmaq başqasının olanı da əlindən almaqla fəxr edilən bir cəmiyyətdə yaşayırıq. Millətimizdə paylaşmaq mədəniyyəti olmadığı üçün içimizdən seçib vəzifəyə məmur göndərdiklərimiz belə kasıb haqqı yeyir.
Orta məktəbdə işlədiyim vaxtlarımda bölüşməyin nə olduğunu bilməyən ibtidai 3-cü sinifim var idi. Bu sinifdə daim əşyalar üstündə uşaqlar dalaşırdılar. Bu uşaqlara paylaşmağın necə dəyərli və vacib bir şey olduğunu öyrətmək üçün sinifə bir tort alıb gətirirdim. Yan sinifdəki müəlliməyə verirdim ki, uşaqlar içəridə olanda müəllimə tortu gətirib mənə versin və desin ki, bu tort mənə göndərilib,hədiyyə edilib. Həmin tortu uşaqların sayına görə kəsib paylayırdım. Bunu bir ay içərisində bir neçə dəfə etdim. Bundan başqa qələmi, dəftəri olmayan uşaqlara öz qələmimi, dəftərimi verirdim. Bir ay müddətində uşaqlarda xeyli irəliləyiş oldu. Artıq əşyalar üçün dava etmir və bir əşyanı bir-birinə ötürərək istifadə edirdilər.
Yazarın entrydə qeyd etdiyi o çox hörmətli yaşlı-başlı müəllimə sovet vaxtının "pedaqoq"larından olub. Hansılar ki, uşaq üzəeində diktatorluğu hər zaman təbliğ edirlər. Yazara demək istədiyi də odur ki, yəni çox şeyini paylaşma vaxt gələr arvadını və ya namusunu da paylaşarsan. Əslində bu müəllimə məhz paylaşmağın nə olduğunu bilmədiyi üçün belə cavab verib. Çünki paylaşmaq və bölüşmək yalnız əşyalardan olur. insanları, hissləri paylaşmaq olmur.

uşaqlarda yalan danışmaq

3 yaşa qədər uşaqlar yalan danışmırlar. Çünki dşüncələri vizual təsirli olur. Yəni onlar gördüklərinə uyğun davranırlar. Bir əşyanı gördükdə həmin əşya ilə maraqlanar, köhnə əşyanı unudarlar. Bu yaş dövründə uşaqlar elə bilirlər ki, gördükləri əşyanın bir əlaməti var. Məsələn süpürgə elə süpürgədir. 3 yaşa qədər uşaqlar yalan danışmağa qadir deyillər. Əgər bu yaş dövründə olan uşağınız nə isə deyirsə, onun yalan danışdığını düşünməyin. Həmin hadisəni araşdırın.
Uşaqlar 3 -3,5 yaşdan etibarən yalan danışmağa başlayırlar. Çünki düşüncələri yeni bir mərhələyə keçir. Bu yaşdan başlayaraq uşaqlar obrazlı düşünməyə başlayırlar. Bu zaman gördükləri əşyaları bir deyil bir neçə əlaməti olduğunu deyirlər. Məsələn süpürgə həm süpürgədir,həm də atdır. Bu zaman uşağa yalan danışırsan demək olmaz. icazə verməlisiz ki, uşaq xəyal etsin.

5-6yaşdan başlayaraq düşünülmüşformada məişət yalanları başlayır. Bu zaman uşağı düzgün istiqamətləndirmək çox vacibdir. Yalan danışan uşağa aqressiya göstərmək, fiziki və ya psixi şiddət etmək qətiyyən olmaz. Əksinə valideyn uşağı bu mövzuda sıxmamalı və hər zaman onun yanında olduğunu hiss etdirməlidir. Böyüklər unutmamalıdır ki, yalan uşağın özünü müdafiə üsuludur. Uşaq böyükdən qorxur və bu səbəbdən də yalan danışmağa əl atır.

bölüşmək mədəniyyəti

2 ilə 6 yaş arasında, eqosentrik zehniyyətə sahib olan uşaqlar, adətən ətrafındakı hər şeyin onlara xidmət etməsini gözləyirlər. Başqalarının fikirləri və hissləri bu yaşda olan uşaq tərəfindən nəzərə alınmır. Paylaşmağı bilmir, heç kimin oyuncaqları ilə oynamasına icazə vermir. Əslində öz oyuncaqlarını vermir, həm də başqalarının əşyalarına sahib olmaq istəyir.

Üç yaşına yaxın, uşaq ictimailəşməyə və paylaşmanın məcbur olduğu mühitlərə girməyə başladıqca paylaşımla əlaqədar böhranlar meydana gəlməyə başlayır. indiyə qədər yalnız özünə yönəlmiş hissləri tez başqalarına və başqalarının istəklərinə yönəlmək məcburiyyətində qaldıqda, bu yeni vəziyyətdən tərəddüd etməsi və özünü narahat hiss etməsi olduqca normaldır. Beləliklə, uşağın paylaşma davranışını öyrənməsi üçün nə edilə bilər?

Vaxt verin:
uşağınızın birdən əşyalarını paylaşacağını gözləməməlisiniz. Paylaşım zamanla öyrənilən və inkişaf etdirilən bir uğurdursa, uşağa bir şans daha verilməlidir. Hər bir uşağın mühiti fərqli olduğu üçün bölüşməklə tanışlıq vaxtı da fərqli olacaq.

Addım -addım davam edin:
Valideyn olaraq etməli olduğunuz ilk şey uşağı mülkiyyət anlayışı ilə tanış etməkdir. Mülkiyyət və mənsubiyyət kimi anlayışlarla tanış olmayan uşağın paylaşım davranışının növbəti səviyyəsinə keçməsi daha çətin olacaq. Buna görə də, ilk növbədə uşağın əşyalarının fərqində olmasını və onlara aid olma hissinin inkişaf etməsini təmin etməlisiniz.

izlənildiyinizi unutmayın :
Evinizdə hər bir hərəkətinizi radar kimi izləyən bir balacanın olduğunu unutmayın və bu müşahidəni fürsətə çevirməyə çalışın. Məsələn, uşağınızın çantanıza icazəsiz qarışmasını istəmirsinizsə, həyat yoldaşınızın çantasını açarkən icazə istəməlisiniz. Bir -birinin şəxsi mülkünə hörmət etmək kimi davranışlar, uşağınızın mülkiyyətə hörmət etməyi və empatiya etməyi öyrənməsinə kömək edəcək.

Borc vermək və geri almaq kimi anlayışları öyrədin:
2-3 yaşlı bir uşaq üçün oyuncağı və ya əşyanı başqa bir insanla bölüşmək onu itirməklə bərabərdir. Buna görə də, oyuncaq öz əlində və nəzarətində deyilsə, onu itirdiyini düşünür. Uşağı həqiqətən narahat edən bu itki hissidir. Gündəlik həyatınızda borc vermək, geri almaq, paylaşmaq, tez -tez qaytarmaq və bu tip davranışlardan istifadə etmək uşağın bu sözləri daha asan başa düşməsinə imkan verəcəkdir.

Hissini anlayın:
Uşaq evdə olan bir şeyi başqası ilə bölüşmək istəməyəndə əsəbləşə və ya aqressivləşə bilər. Bu vəziyyətdə, uşağın hisslərini anlamaq və onunla danışmaq adətən təsəlliverici olur. Anlanıldığını hiss edən uşaq aqressiya və əsəbi olmağı dayandıracaq və hisslərini daha asan ifadə edəcək.

Ehtiyat tədbirləri alın:
Uşağınızı yaxşı müşahidə edən bir valideyn olaraq lazımlı hazırlıqları etdiyiniz zaman , problemlərin çoxu meydana gəlməzdən əvvəl qarşısı alınacaq. Məsələn Qonaqlar evə gəlməzdən əvvəl uşağınızla birlikdə sevdiyiniz oyuncaqları çıxara bilərsiniz.
istədiyin kimi davran metodu:
Bir şey paylaşmasını istəyirsinizsə, əvvəlcədən soruşun və uşağı buna məcbur etməyin. icazə verin o istədiyi kimi davransın.
Bir iş bölgüsü edin:
Əmək bölgüsü və ya vəzifələrin bölüşdürülməsi dolayı yolla paylaşıma daxil olduğu üçün qeyri -maddi paylaşıma da əhəmiyyət verilməlidir. Gündəlik həyatın digər fərqli cəhətlərinə, məsələn, evdə kiçik iş bölgələrinə, uşağın yaşına uyğun məsuliyyətlərin təyin edilməsinə, duyğuların paylaşılmasına və hər şeyi bir araya gətirməyə diqqət yetirilməlidir.

Gözləmək:
Uşaqlar oyun zamanı mübahisə edər və fikir ayrılığına düşərlərsə, problem çox böyük olmadıqca müdaxilə etməmək üçün diqqətli olun. Beləliklə, uşaqların öz həll yollarını tapma şansınız olacaq. Gözyaşları və kiminsə ilk dəfə anasının qucağına qaçması ilə dramatik şəkildə sona çatan oyunlar bir müddət sonra fərqli həllərlə davam edə bilər. Uşaqların mübahisəli mövzularını öz aralarında fikir bölüşərək həll etmələrinə şərait yaradın.

kleptomaniya

Ehtiyacı olmadığı, dərhal istifadə etməyəcəyi halda və satma düşüncəsi olmadan bir sıra əşyaları icazəsiz olaraq götürmək, onlara sahib olma şəklində bir impuls nəzarət pozğunluğudur.

Şəxsin əslində o malı satın ala biləcək kafi maddi təcrübəyə sahib olduğu, ancaq buna baxmayaraq bu davranışı reallaşdırdığı müşahidə edilmişdir. Bu davranış daha əvvəldən düşünülməmiş və planlaşdırılmamış olub, birdən həyata keçirilir. Bu davranış birindən intiqam alma məqsədiylə edilməmişdir. Fərd bu davranışın səhv və əlverişsiz olduğunun fərqindədir. Kleptomaniklər bu davranışı reallaşdırmaq üçün başqalarından kömək istəmirlər. Tarixdə Fransa kralı IV Henrix və Sardiniya kralı Viktorun bu xüsusiyyətlərə sahib olduğu bilinməkdədir.

Narahatlığın uşaqlıq yaşlarında başladığı müşahidə edilmişdir. Fərd bu davranışı reallaşdırmadan əvvəl sıx bir gərginlik hissi keçirir. Bu davranışdan dərhal sonra xoşbəxtlik, rahatlama və böyüklük hissi yaşayır.

Narahatlıq haqqında aparılan tədqiqatların azlığı, bu vəziyyətlərin insanlar tərəfindən gizlədilməsi və bu vəziyyəti reallaşdıran kəslərin sağlamlıq xidmətlərindən çox məhkəmələrə sövq edilmələri səbəbiylə gerçək sıxlığı tam olaraq bilinməsə də min adamdan altısında rast gəlindiyi müəyyən olunmuşdur. Tutulan dükan oğrularının % 5-25`ində müəyyən olunmuşdur.

Xəstələrin ümumi xüsusiyyətləri:
Qadınlarda kişilərə görə təxminən dörd qat daha sıx görülməkdədir. Gender arasındakı nisbətin bu qədər yüksək olmasının bir səbəbi də, kişilərin belə bir vəziyyətdə əksəriyyətlə xəstəxanalar yerinə həbsxanalara göndərilmələri ola bilər.

Qadınlarda ortalama olaraq 30-35 yaşda, kişilərdə 50-55 yaşda daha sıx görülməkdədir. Həm kişi, həm də qadınlarda digər impuls-idarə pozğunluqları narahatlıqla birlikdə özünü büruzə verə bilər.

Kişilərdə daha çox piromaniya (impulsiv olaraq atəş yandırıb, yanğın törətmə) və xəstəlik dərəcəsində qumar oynama, təkrar partlayıcı davranış pozğunluğu ilə bir yerdə ikən; qadınlarda trikotilomaniya (impulsiv olaraq saç və bədən tüklərini tutma xəstəliyi) ilə birlikdə görülə bilməkdədir.

Narahatlıq sosial-iqtisadi səviyyə ilə birbaşa bağlı olmayıb, bu vəziyyətdəki adamın hətta sosiomədəni səviyyəsi yüksək də ola bilər. Şəxslər bu davranışlarına mane ola bilmək üçün ictimai həyatlarını məhdudlaşdıra və ətraflarından uzaqlaşa, alış-veriş etməməyə çalışa bilərlər.

Xəstəliyə səbəb ola biləcək faktorlar:Uşaqlıq dövründə yaşanan mənfi şərtlərin nəticəsində inkişaf edən itkin həyatları əhəmiyyətli faktorlar arasındadır.Kleptomanik davranışlar da bunların təsirini aradan qaldırmağa istiqamətlidir. Şüuraltındakı bu xatirələrin şəxsi məcbur etməsi ilə meydana gəldiyi düşünülməkdədir. Bu insanların uşaqlıqlarındakı ailə həyatlarının olduqca travmatik və problemli olduğu müəyyən olunmuşdur. Bu fərdlərdə narsisistik (özünə olan sevgi, maraq) qırılmaların, özünə inam yaralanmalarının nəticəsi olaraq ortaya çıxdığı da düşünülməkdədir. insanın özünə hörmət və dəyərliliyinə istiqamətli hücumlar irəliləyən dövrlərdə adamın yetkin bir mənlik quruluşu inkişaf etdirməsinə mane olar və bu cür davranışlara zəmin hazırlayar.

Kleptomaniya hərəkətləri bir itkin həyatını izləyərək də inkişaf edə bilməkdədir.Bu vəziyyətə qadınlarda uşaqların evdən uzaqlaşması; kişilərdə andropoz dövründə rast gəlinə bilər. Qadınlarda gərginliyin artdığı mensturasiya dövrləri və hamiləlik dövrlərində bu cür hərəkətlər artmaqdadır.

Bu insanlarda cinsəlliklə əlaqədar problemlərə də rast gəlinir. Müxtəlif psixiatrlara görə uşaqda 3-5 yaş arasında müşahidə edilən və Freyd tərəfindən “fallik dövr” olaraq adlandırılan, uşağın cinsi orqanlara istiqamətli maraq və hərəkətlərində artımın olduğu dövrlərdə qarşılaşılan problemlərlə bağlı olduğu düşünülməkdədir.

Müalicəsi:Fərdin keçmişi və bu anı ilə əlaqədar zədələyici hadisələrdən yan keçərək,bunlara istiqamətli uyğun düşüncə sxemləri inkişaf etdirilməsi və ictimai əlaqələrdəki əlverişsiz müdafiə mexanizmlərinin dəyişdirilməsini hədəfləyən müalicələr, impulsiv hərəkətləri və qayğı vəziyyətini azaltmağa istiqamətli dərman müalicələri və lazım olsa hipnoz ilə müvəffəqiyyətli nəticələr alınmaqdadır.
mənbə

şizofreniya

Şizofreniya xəstəliyinin uşaq yaşlarında da rast gəlindiyini heç kəs inkar etmir.Xəstəliyin uşaqlarda yaşla əlaqədar xüsusiyyətlərini düzgün təhlil etmək üçün psixiatriyada qəbul olunmuş yaş dövrlərini nəzərə almaq lazımdır:

1.Uşaqlıq dövrü (9 yaşadək)

2.Yeniyetməönü dövr (10-12 yaş)

3.Yeniyetmə dövrü (13-15 yaş)

4.Gənclik dövrü (16-18 yaş)

Əhali arasında xəstəliyin rast gəlinən bütün formalarının təqribən 1/4-i 18 yaşadək,5-7%-i isə uşaqlıq dövründə (10 yaşadək) təsadüf edilir.Qızlara nisbətən oğlanlarda xəstəlik daha tez-tez (60-70%) baş verir.

Uşaq yaşlarında rast gəlinən şizofreniyanın ən başlıca xüsusiyyətlərindən biri pozitiv əlamətlərin yaşa uyğun dəyişməsidir.Yəni bir sıra əlamətlərin yaşa uyğun olaraq daha parlaq nəzərə çarpması və bir sıra sindromların əsas etibarilə uşaqlarda təsadüf etməsidir.Məsələn:ümumi inkişafın,o cümlədən,psixi inkişafın ləngiməsi,hərəkətlərdə və nitqdə ifadə olunan stereotipiya,patoloji uydurmalar və s.

Uşaq yaşca nə qədər kiçikdirsə,psixopatoloji əlamətlər bir o qədər qabarıq nəzərə çarpır və polimorf olur.Yeniyetmə dövrü üçün xarakterik əlamətlərdən anoreksiyanı,metafizik intoksikasiyanı,ipoxondriya və heboid sindromları qeyd etmək olar.Uşaqlarda şizofreniyanın gedişi (o cümlədən,klinik formaları) böyüklərdən,demək olar ki,fərqlənmir.Kiçik yaşlı uşaqlar arasında fasiləsiz və şubvarı süst gedişli formalar daha çox,fasiləli (rekurrent) gedişli şizofreniya isə az rast gəlinir.Bir sıra hallarda tutmaların klinik təsviri əlamətlərin polimorfluğu hesabına konkret bir gediş tipi çərçivəsində deyil,dəyişkən olur.

Ağır gedişi xarakterizə edən başlıca əlamət,sürətlə inkişaf edən şəxsiyyətin dəyişilməsidir ki,bu da autizm,emosional çatışmazlıq,hərəkət və nitq pozuntusu,psixi aktivliyin enməsi ilə meydana çıxır.Süst gedişli şizofreniya uşaqlar arasında geniş yayılmışdır.Böyülərdən fərqli olaraq uşaqlarda bu forma bəzi "əlavə xüsusiyyətlərə" malikdir.Bu formaya məxsus olan klinik əlamətlərlə yanaşı (yaxın adamlara qarşı marağın sönməsi,autizm,psixi aktivliyin zəifləməsi) bir sıra məhsuldar psixopatoloji əlamətlər də qeyd olunur.Məsələn:belə uşaqlar bəzən uydurma suallarla böyüklərə müraciət edir,adi söhbətlərə qeyri-adi maraq göstərirlər.Sarışan hallar,qorxu,şübhə əlamətləri daha tez-tez təsadüf edilir.Bunlarla yanaşı belə uşaqlarda cinsi sferaya məxsus patoloji meyllər aşkar edilir.

Süst gedişli fasiləsiz şizofreniyanın uşaqlar arasında geniş yayılmış variantları,əsasən nevrozları və psixopatvari debutla başlayan formalardır.Tutmalarla şiddətlənən şubvarı şizofreniyanın nisbətən az təsadüf etməsinə baxmayaraq,o,zəngin atipik əlamətlərlə (müxtəlif qorxu,patoloji uydurma,nitq pozuntusu və s.) diqqəti cəlb edir.Affektiv,ipoxondrik,senestopatik əlamətlər,hallüsinasiyalar,sayıqlama və katatoniya əalmətləri nisbətən az rast gəlinir.

Fasiləli (rekkurent) gedişli şizofreniya uşaqlar arasında az hallarda (5-10%) təsadüf edilir.Bu forma çərçivəsində rast gəlinən psixoz kəskin əlamətlərlə başlayır və şəxsiyyət pozuntuları ilə remissiya verir.Bir çox hallarda tutma hər hansı bir zərərli amillərlə əlaqədar (infeksiya,somatik xəstəliklər,psixi travma və s.) baş verir.

Uşaqlar arasında rast gəlinən şizofreniyanın son dövrünün tez və ya gec meydana çıxması,qüsur əlamətlərinin zənginliyi xəstəliyin hansı yaş dövründə başlanmasından və gedişinin şiddətindən asılıdır.Adətən ağır şizofreniya kobud qüsur əlamətləri ilə nəticələnir.Digər gediş formalarında isə xəstəlik nə qədər tez başlayırsa,bir o qədər ağır son dövr əlamətləri ilə nəticələnir.Lakin bəzi hallarda (xüsusən xoşxassəli gediş formalarında) uzunmüddətli qüsursuz remissiya,hətta praktik sağalma da mümkündür.

gamophobia

evlilik qorxusu kimi tanımlanan gamofobiya nadir görülən fobiya növüdür.Yunanca “Phobos” və “Gamos” kəlmələrinin birləşməsindən meydana gəlmişdir.Aparılan araşdırmalara görə isə kişilərə nisbətdə qadınlarda Gamofobiyanın daha sıx görüldüyü müşahidə edilmişdir.Gamofobiyası olan şəxslərə evlilikdən,evlənməkdən söz açıldığında:

-Sürətli ürək döyüntüləri

-Tərləmə-Nəfəs alma çətinliyi

-Boğulma hissi

-Sinədə sıxılma və rahatsızlıq

-Baş dönməsi və özündən getmə

-Kontrolunu itirmə qorxusu

-Titrəmə və istilik kimi əlamətlərdən bəziləri görülə bilər.

Ümumilikdə 25 yaş və üzərində şəxslərin gamofobiyadan əziyyət çekdiyi görülməkdədir.Buna səbəb yaşın artması kimi göstərilir.

Gamofoboyanın səbəbləri:

Uzun müddət davam edən bir münasibətdə heç bir problem yaşanılmadığı halda,evlilik düşüncəsi gerçəkləşməyə başlayan şəxslərdə Gamofobiya görülə bilir.Ümumilikdə ata -anası boşanmış və ya onların münasibətlərində olan konfliktlərə şahid olmuş şəxslərdə daha çox rastlanır.Səbəblərdən biri şəxsin bilincaltında evliliyə dair formalaşdırdığı qayğı və qorxulardır.Evlilik bir çox vəzifə və məsuliyyətləridə bərabərində gətirir.Evin dolanışığı,icarə xərcləri, komunal xərclər, işsiz qalmaq ,uşaqlara baxmaq, evin təmizliyi kimi məsuliyyətlər şəxsin üzərinə düşür.Sosioekonomik səviyyənin artımı ilə birlikdə Gamofobiyaya daha çox rastlanılır.

Müalicə müddəti:

Şəxslərin ata , ana,dost kimi özlərinə yaxın hiss etdikləri, güvəndikləri şəxslərlə evlilik mövzusunda söhbət açmaları qorxularına qalib gəlməkdə yardımçı ola bilər.Yalnız irəliləyən vəziyyətlərdə şəxsin mütəxəssisdən peşəkar dəstək alması mütləqdir. Gamofobiya psixoterapiya,davranış terapiyası ilə müalicə edillə bilir.

sosial fobiya

Sosial fobiyanın əlamətləri:
Sosial fobiya xəstəliyində qorxu yaradan vəziyyətlə üz – üzə gəldikdə öncə həyəcanın somatik əlamətləri özünü biruzə verməyə başlayır. Bunlar üzün qızarması, ürəkdöyünmə, tərləmə, ağız quruluğu, boğulma, əzələ gərginliyi və ayaqyoluna getmək istəyi ola bilər. Bu anda insanın beynindən keçən “mənim üzümün qızarmağını, əlimin titrəməsini hamı gördü, mən axmağam, mən çox zəifəm, mən səhv etməməliyəm, mən mükəmməl olmalıyam” kimi düşüncələrdir. Bu düşüncələr insanın daha da həyəcanlanmasına gətirir. Sosial fobiyalı xəstələr tez-tez “qaçınma davranışları” edirlər ki, bu davranışlarla onlar özlərini “sakit etməyə və qorumağa” çalışırlar. Həmin davranışlar bunlardır: insanlar çox olan yerlərdən uzaq durmaq, tanımadığı yerlərə müxtəlif bəhanələrlə getməmək, dərs zamanı ən arxa partada oturmaq, sifətinin qızarmasını gizlətmək üçün iri yaxalıqlı köynəklərdən istifadə etmək.

Səbəbləri nədir?

Ailəsində və ya yaxın qohumları arasında sosial fobiyası olan insanaların bu xəstəliyə tutulma riski daha yüksəkdir. Bununla belə müasir elmi nəzəriyyəyə görə beyindəki serotonin adlandırdığımız maddənin azalması da bu problemi yarada bilər. Eləcə də əvvəllər utanc verici bir vəziyyətə düşmüş şəxslərdə də bu problem ola bilər. Məsələn, lövhə qarşısında dərs danışarkən səhv etmiş, bu səbəbdən də sinif yoldaşlarının gülüş hədəfinə çevrilmiş uşaq sifət qızarması, əl titrəməsi yaşayıb. Gələcəkdə bu hal hər dəfə lövhə qarşısında heç bir səbəb olmadan da təkrarlana bilər.

Sosial fobiyaya qalib gəlmək olarmı?

Bu fobiya müalicəsi olan bir xəstəlikdir. Hər şeydən əvvəl realist olmaq lazımdır. Sosial fobiya dərman terapiyası və psixoterapiya vasitəsi ilə müalicə olunur. Müalicənin ilk günlərində yüngül ürək bulanması, baş ağrıları və digər problemlər yaransa da qısa müddət ərzində keçir.Bu dərmanlar asılılıq yaratmır. Dərmanın təsirini gözləmək üçün 2 həftə lazım ola bilər. Müalicə müddəti 6-8 ay davam edə bilər.

misophonia

Səsdən nifrət etmək kimi bilinən bu xəstəlik 2001-ci ildə Jastreboff tərəfindən aşkar edilmişdir. Öskürək, xoruldamaq, yemək yemək, saqqız çeynəmək, nəfəs almaq, diş fırçalamaq, dırnaq kəsmək, asqırmaq, gülmək, əsnəmək, danışmaq və.s kimi gündəlik həyatda sıx-sıx qarşılaşdığımız səslərdən narahat olan hətta əsəbləşən insanların narahatlığı misofoniya olaraq adlandırılır. Bu xəstəliyin səbəbi tam olaraq bilinməsə də, nevroloji ve psixoloji bir pozuntu olaraq adlandırılan xəstəliyə beynin frontal lobundakı fərqliliklərdən qaynaqalandığı düşünülür. Xəstələr ətraf mühitdəki səslərdən o qədər narahat olurlar ki, bir müddət sonra həyatdan uzaqlaşmağa və yalnızlaşmağa başlayırlar.

Misofoniya Əlamətləri Nələrdir?

Misofoniya xəstələri yalnız yüksək və aritmik səslərə qarşı deyil, bəzən aşağı tonda olan səslərə qarşı da həssas ola bilirlər. Ümumiyyətlə yemək yemək səsi, asqırmaq səsi, diş fırçalamaq səsi kimi qıcıqlandırıcı bir səs ilə ortaya çıxan misofoniya xəstəliyinin əlamətləri sosyal bir krampa bənzəyir. Xəstələr bu növ səslərə qarşı bəzən şiddətli aqresiv davranışlar göstərə bilirlər. Bunlar hansı səslərdir?

1.Tum, cips veya popkorn yeyərkən ortaya çıxan səslərdən əsəbləşmək

2.Uşaq ağlama səsinə qarşı dözümsüzlük

3. ayağın ritmik bir şəkildə yerə və ya hansısa bir əşyaya vurulmasından narahat olmaq

4.Gündüz ətrafdan gələn səslərdən (maşın siqnalı), gərginlik hissi keçirmək

5.Səslərdən narahat olmamaq üçün evdən çıxmamaq və sosiallaşmaqdan, mühitdən uzaqlaşma

Bu və buna oxşar narahatlıqlar hər kəsdə ola bilər amma misofoniya xəstələri ətrafdakı səslərə qarşı aşırı reaksiya verirlər.

Misofoniyanın Səbəblər Nələrdir?

Misofoniya xəstəliyi ilə bağlı əvvəlki araşdırmalar xəstəliyin eşitmə və qavrayış pozuntusu ilə əlaqəli olduğunu irəli sürmüşdür. Ancaq daha sonra xəstəliyin psixoloji bir simptom olduğu təsdiqlənmişdir. Misofoniya xəstələrində aparılan beyin görüntüləmə ( neyroimaziya) anterior instalt korteksində anormal fəaliyyətlərin baş verdiyini və xəstələrin ətraf səslərə verdiyi reaksiyalarda fərqlər müşahidə olunmuşdur. insanın sosial funsionallığını və həyat keyfiyyətini pozan bir xəstəlik olan Misofoniya, ümumiyyətlə yeniyetməlik yaşlarında başlasa da, tam diaqnozun qoyulması 30-lu yaşlara qədər davam edə bilir. insanlar səslərdən yaranan narahatlığı xəstəlik olaraq görmədikləri üçün müalicəyə getmirlər və özləri öhtəsindən gəlməyə çalışırlar.

Misofoniyanın Müalicəsi.

Bu xəstəlik üçün dəqiq bir müalicə metodu olmasa da araşdırmalar davam edir. Misofoniyanın müalicəsi üçün xəstəliyə səbəb olan vəziyyətlər və insanın sahib olduğu və yaşadığı narahatlıqlar araşdırılmalıdır. Əvvəlcə xəstənin səslərə həssas münasibətinin səbəbləri araşdırılmalı və şəxsin qavrayış probleminin aradan qaldırılması üçün lazımi təlqinlər verilməlidir. Psixoloji dəstək almayan xəstələr ailə və yaxın çevrəsi ilə ünsiyyət qurmaqda çətinlik çəkirlər. insanı səsə deyil, hadisələrə yönəltməyə imkan verən müalicə sayəsində xəstəliyi aradan qaldırmaq mümkündür. Məsələn yemək zamanı ortaya çıxan çəngəl - bıçaq səslərinə deyil, yeməyin dadına diqqət yetirməyi təklif etmək insanın özünü daha yaxşı hiss etməsinə səbəb olur.

cotard sindromu

“Kotara sindromu” – insanın öz bədəninin bir hissəsinin, yaxud bütünlükdə orqanizminin məhv olduğu və artıq mövcud olmadığını zənn etməsi ilə xarakterizə edilən nadir xəstəlikdir.

Kotara sindromu, yaxud sayıqlaması – özünüzün mövcud olmadığınızı zənn etdiyiniz andır. Bəzən beyin öz mövcudluğunu inkar edir. Bunu radikal özünüinkar adlandırmaq olar.

Bu nadir psixoloji pozuntuya sahib olan insanlar əmindirlər ki, onlar ölmüşlər və yaxud onların bədənlərinin bir hissəsi mövcud deyil. Onlar həmçinin ətrafda canlı heç bir insanın olmadığına və dünyanın ümumiyyətlə mövcud olmadığına da inana bilirlər.

Bu xəstəlikdən əziyyət çəkən insanlar beyin və yaxud ürək kimi həyati vacib orqanlarının mövcud olmadığını iddia edə, bəzən də bədənlərinin böyüyərək bütün kainata bərabər olduğunu zənn edə bilərlər. Bu insanlar intihara meyillidirlər və nə qədər təəccüblü görünsə də, bəzən özlərini ölümsüz hesab edirlər.

Kotara sindromu depressiv vəziyyət, hallusinasiya və yaddaşın itirilməsi ilə bağlıdır. Bəzən şizofreniyada da rast gəlinə bilər.

Bu sindrom xəstələrdə ilk dəfə onun əlamətlərini təsvir etmiş fransız psixiatr Jül Kotara-nın adı ilə bağlıdır.

insanlar istənilən yaşda olarkən bu sindrom ilə üzləşə bilərlər və sindrom qadınlarda daha çox rast gəlinir. Onu da qeyd edim ki, tutmalar heç bir psixi pozuntu olmadan baş verir.
mənbə