rus dili

hazırda öyrənmək üçün çırpındığım dil. hələ əlifbasını yaxşı bildiyim halda və müəyyən baza biliklərimlə belə yazılarını oxumağa ərinirəm. məni həyatdan soyudan bəzi detalları:

1. hər şeyi hallandırırlar. isim, sifət, say – gözünün yaşına baxmırlar. hallandırmanı bilmədən danışmaq da qeyri-mümkün kimi bir şeydir. ingilis dili kimi qolunu-qıçını sındırıb danışmaq olmur.

2. feillər. iki qrupa bölüblər: 1. perfective (св) və 2. imperfective (нсв) hansı ki, bir feilini əlli milyon formaya salır. hələ qabağına "pristavka" da artırırlar, feilin mənası bir daha dəyişir. yəni bir feil öyrənərək ondan istifadə etmək olmur. bir feilin əlli formasını öyrənmək lazımdır ki, düzgün istifadə edəsən.

3. cümlədəki söz sırası mənə çatmır. bəzən mahnılarda qafiyə olsun deyə tamam yerini dəyişirlər, onda daha çox beynim qarışır. bu arada mahnıları əladır, sırf ona görə həvəsləndim ki, öyrənəcəm. amma mahnılardan cümlə quruluşunu öyrənmək məsləhət deyil.

4. vurğular. bu qədər.

musiqi yaddaşı

insanı ən çox yaralayan şeylərdən birisi. (bax: qoxu yaddaşı)
bayaq illər əvvəlki playlistimi tapıb dinləməyə başladım. o vaxtlara qayıdıb zövqümün nə qədər dəyişdiyinin fərqinə vardım. bəzi mahnılar zövqümcə olmasa belə, əvvəlki "mən"i xatırlatdığı üçün playlistimə əlavə etdim. özümdən bir parçanı götürmək istədim.
bəzi mahnıları isə özümüz kəşf etmirik, kimlərsə tövsiyə edir. gizlətdiyi hissləri və sözləri iki-üç dəqiqəlik mahnıya sığışdırıb göndərir. sonradan qulaq asanda söhbətlərinizi, mahnı üzərinə danışdıqlarınızı xatırlayırsan. ya da sadəcə olaraq, o vaxt dinləyəndə mahnının hiss etdirdiklərini. xatirələr və hisslər iki qulağınızdan içəriyə doluşduqca neytrallaşdırmağa çalışmaq çətindir.

yazarların hazırda düşündükləri

bugün işdən "çaspik"də çıxmışdım. yenə metro, yenə basabas, yenə səviyyəsiz ifadələrlə dolu, amma haqlı üsyanlar və s. klassik Bakı yəni. threads'də kiminsə metro sərgüzəştini oxuduğunuzu zənn edə bilərsiniz, amma sözümün canı o deyil.
itələşən insanlara bir-bir baxdım (bəzən də üç-üç, beş-beş), sonda gözüm öz əksimə sataşdı. "mən niyə buradayam axı" hissini dibinə qədər yaşadım da. (bax: derealization)

ielts

dil səviyyənizi təsdiq edən beş yüz manatlıq sertifikat. bu imtahanı gözümdə çox böyütmüşdüm, bu ilin martında uğurla keçmiş biri olaraq təcrübə və təəssüratlarımı bölüşəcəm. mənim total balım 7.5 idi. ayrı-ayrılıqda listening - 8.5, reading - 8.0, speaking - 7.5, writing - 6.5 oldu.

ilk olaraq, b1 səviyyəsi ilə başlayırsınızsa çox çətin, b2 səviyyəsi üçün isə nisbətən rahat gələcək. academic imtahan üzrə danışırıqsa, əsasən, elmi məqalələr üzrə olduğundan, söz bazanızı "advanced" sözlərlə zənginləşdirməlisiniz. bunun üçün google'da yazırsınız: academic word list. bu sözləri öyrənin; həm reading, həm də writing sectionlarda köməyinizə çatacaq.

listening: bu section sadəcə olaraq, güclü diqqət istəyir (bax: adhd) ona görə də, listening işləyən zaman iki metod yoxlamağı məsləhət görürəm. birincisi, tamamilə sakit, heç kəsin sizi narahat etməyəcəyi yerlərdə praktika edin. çalışın, recordingə imtahandakı kimi bir dəfə qulaq asın, geriyə qaytarıb özünüzü aldatmayın. ümumiyyətlə, özünüzə qarşı dürüst olub zəifliklərinizin fərqində olun ki, imtahanda ağlamayasınız. sırf listening işləyəndə diqqətim o qədər dağılırdı ki, 40 sualdan 20 neçəsə düz yazdığım olurdu, yenə də ruhdan düşməməyə çalışırdım. nəticədə, ən yüksək balım da məhz bu sectiondan gəldi. ikinci olaraq isə bu dəfə daha səs-küylü yerlərdə listening işləyin. beyninizi iki vəziyyətə də alışdırın, çünki imtahan zamanı kənardan gələn səslər sizi narahat etsə də, fikriniz dağılmamalıdır. bu arada, bəzən tam sakitlik də fikri yayındıra bilir, insandan insana dəyişən bir şeydir. yaxşı olar ki, hər iki vəziyyətə adaptasiya olmağa çalışıb uyğunlaşasınız. praktika üçün cambridge işləmək kifayət eləmir, gərək öz listening skilləriniz də yaxşı olsun. ən çox kinoya baxmağın xeyrini gördüyümü deyə bilərəm, çünki kinolarda həm dialoq, həm monoloq, hər cür aksent, bir sözlə listening sectionunda mövcud olan bütün tələbatlar ödənir. listening sectionları readingdə olduğu kimi asandan çətinə doğru gedir. hamının gözünü açıq tipli suallar olduğu üçün 4-cü hissə qorxudur, amma mənə görə 3-cü daha çətin idi. Dörddəki sözlər asan olur və mühazirəni dinlədikcə tappatap yazırsınız, üçdə isə variantdakı bütün sözlər səsləndirir deyə çaş-baş qalırsan ki, indi hansını götürüm mən. qısacası, diqqətli olun.

reading: ən çox gözümü qorxudan, amma ən yaxşı nəticə aldığım section idi. ən çox cambridge kitablarını işlədim, amma işlədikcə ən çox səhvə yol verdiyim tapşırıq tiplərini araşdırıb onlara xüsusi diqqət göstərdim. həmçinin, oxuduğunuz məqalələrdəki (testlərdəki mətnlərin çoxu məqalələrdən götürülüb) sözləri mütləq qeyd edib öyrənin. xeyrini görəcəksiniz. test etməkdən sıxılanda özünüz də açıb məqalə oxuya bilərsiniz – hətta öz maraq dairənizə uyğun məqalələr tapsanız, həm öyrənmiş, həm də sıxılmamış olarsınız. test işləyən zaman qayıdıb cavablarınıza göz atın, başınızdan eləməyin. imtahanda təsadüfən "yes/no" tipli sualda "yes"lərin sayının anormal səviyyədə az olması diqqətimi çəkdi deyə bütün tapşırığı yenidən işləmişdim. nəticədə, həmin tapşırığın hesabına balım yüksəldi, yoxsa hamısı səhv ola bilərdi. instuisiyanıza güvənin, məndə həlledici anlarda gəlir o "gut feeling". (daha götürüb düz yazdığınızı da səhvə çevirməyin.) seçdiyiniz cavabla vəkil-hakim oyunu oynayın. "niyə məhz bu cavabı seçirsən? niyə səhvdir?", "çünki filan cümlədə, filan yerdə belə bir söz işlənib, cənab hakim!" hər sual tipinin öz qayda-qanunu var, araşdırsanız en qədər taktika tapmaq olar. sual tiplərini araşdırıb onlara uyğun taktikalar öyrənin.

speaking: çox təəssüf bildirərək deyə bilərəm ki, bu sectiona qısa müddətdə hazırlaşmaq çətindir. bu sizin dil bacarıqlanıza əsaslanır. bəziləri götürüb çətin, formal sözlər öyrənir ki, examiner'i "impress" eləsin. o an çoxu yadınıza düşməməklə bərabər, danışığınızı qəribələşdirəcək. qoyun, sözləriniz axsın. əsas fikir verməli olduğunuz bir neçə məqam var: qrammatikanın evini yıxmamaq, sözləri təkrarlamayıb müxtəlif sözlərdən istifadə etmək və dayanmamaq. pauza edəndə bunu təbii variantda etməyə çalışın, guya deyəcəyiniz sözü yox, sualın cavabını fikirləşirsiniz. ya da bir sözü unudanda dərhal başqa alternativ söz tapın, o cümləni bitirməyə dirəşməyin. mən hər şeydə olduğu kimi bu mövzuda da dirəşdiyim üçün əməlli balım getdi, mən elədim, siz eləməyin. praktika üçün güzgü qarşısında danışa bilərsiniz, amma mən dinləyicim olmayanda sıxılıram deyə tapdığım hamıyla danışırdım. chatgptnin nemətlərindən faydalanın, tez-tez sizə imtahan sualları versin, dediklərinizin transkriptini çıxarıb səhvlərinizi aşkarlasın. hansı sözü dəfələrlə təkrar edirsinizsə, onları aşkarlasın, qrammatik səhvlərinizi düzəldib izah eləsin, bir iki tapşırıqla da möhkəmləndirsin. bu barədə prompt yaza bilərsiniz (yazmış qədər oldum kopyalayın getsin).

writing: bölüm sonu canavarını sona saxladım. yazmağı nə qədər sevirəmsə, ingilis dilində yazmağa o qədər nifrət edirəm: üstəlik, akademik səviyyədə. bu dünyada mənə cəhənnəmi yaşayan section. hələ yenə kin qusardım, amma mətləbə keçirəm.
bildiyimiz kimi, buradakı taskımız iki hissəlidir. burada əsas verə biləcəyim tips odur ki, ikinci hissəni birinci yazın. niyə?
1. balınızın 60 faizini ikinci esse verir.
2. həcmi daha çox olmalıdır (minimum 250 söz)
3. ideyalar tapmağınız, struktur qurmağınız və s. beş-on dəqiqənizi ala bilər.

ikinci esseyə on beş-iyirmi dəqiqə ayırsanız kifayətdir. hətta bir çox halda, on beş bəs edir. birinciyə elə hazırlaşın ki, avtomatlaşmış rejimdə olasınız – qrafiki görən kimi əliniz işləsin. birinci hissə, demək olar, əzbərçilikdir, ona hazırlaşmaq daha asandır. əzbərçilik sevmədiyim üçün mənə asan olmadı, amma əzbərçi sistemdə yetişdiyimiz üçün bizimkilərin probleminin məhz ikinci essedə olduğunu düşünürəm.
ikinci essenin növlərini yaxşıca öyrənin, hərəsi bir şey tələb edir, hərəsinin özünəməxsus strukturu var. unutmayın ki, essedə sizin fikrinizi alsalar belə limitləriniz var, çərçivədən qətiyyən kənara çıxmayın, balınız düşə bilər. hər sectionda yoxlayanların əlində meyarlar olur və nə qədər şedevr fikirlərinizi ortaya qoysanız belə, tələbatlarını ödəməyən kimi balınızı fruit ninja kimi kəsə bilərlər.

ümid edirəm, azdan-çoxdan bir təəssürat yarada bildim. bunlar ümumi tipslər idi, detallı sualınız olsa, soruşmaqdan çəkinməyin. uğurlar!

özgüvənsiz insan

özünü ən çox incidən insandır. zaman zaman insanların uğurlarını görəndə sırf edə biləcəyim halda etməməyim özgüvənimi zədələyir. çarəsi bir sahə seçib sırf həmin sahə üzrə uğur qazanmaqdır. tutaq ki, yaxşı səsin var: vokal dərslərinə yazılıb daha da üstündə işləyirsən, səsini idarə etməyi öyrənirsən. artıq başqa mövzularda olmasa da, sırf mahnı oxumaq cəhətdən özünə güvənmiş bir insan olursan. ümumi götürəndə, özgüvən həyati bacarıqları əhatə edir: auditoriya qarşısında çıxış etmək, öz fikirlərinin arxasında durmaq, görünüşündən məmnun olmaq və s. mən bunların hər birinin ayrı-ayrı bacarıqlar olduğunu və üstündə işləyərək inkişaf etdirildiyini düşünürəm. bunları düzəldə biləcəyinə inanmaqdan başlayırsan. yəni "özgüvənsiz insan" yoxdur, "pessimist insan" vardır.

sözaltı günlük

sabah iş görüşməm var. xəyalımdaki iş filan deyil ha, maaşı yaxşıdır deyə gedirəm. heç ixtisasımla da bir əlaqəsi yoxdur. artıq külək hara sovurursa ora gedirəm. küləklər şəhərində yaşayırsansa, bir yerdə qalmağın çox da mümkün olmur onsuz.
intervyularda dəxlisiz bir həyəcan keçirirəm. normalda insanlarla tanış olanda bir-birinizi süzmək, analiz etmək kimi tipik baş verən, amma (türklər demiş) çaktırılmayan şeyləri intervyularda gözümüzə soxurlar. müşahidə obyekti olmaqdan narahat oluram. ixtisasımla əlaqəsi olmayan yerlərə müraciət edəndə həmin stress 10x olur, özgüvənli şəkildə niyə pozisiyaya uyğun olduğunu izah edə bilmirsən. daha doğrusu, baxır sənin özünü satmaq qabiliyyətinə. daha doğrusu, mənim.