1.
Milli hərəkat tarixi mövzusunda ən önəmli yeri tutan partiyalardan biri - DiFAi (Müdafiə) partiyası.
Partiya 1906-cı ildə əhməd bəy Ağaoğlunun sədrliyi ilə fəaliyyətə başlamış və qısa zamanda regionda fəal qüvvəyə çevrilmişdi. Belə ki, Çar hökuməti onu "Müsəlmanların döyüşkən partiyası" adlandırırdı. Digər siyasi partiyalardan fərqi ondan ibarət idi ki, DiFAi partiyası xalqın düşmənləri ilə onların anlayacağı yolla, silahla mübarizə aparırdı. Azərbaycan xalqına qarşı etnik təmizləmədə fəal iştirak edən şəxsləri tək-tək kimliklərini öyrənərək məhv edirdi. Əsas məqsəd xalqı çarizmin milli qırğın siyasəti və erməni terrorundan müdafiə etmək idi. Partiyanın Gəncə, Ağdam, Şuşa, Naxçıvan və hətta Qars və Vladiqafqazda şöbələri fəaliyyət göstərirdi. DiFAi partiyasının Kərim bəy Mehmandarovun başçılıq etdiyi Qarabağ şöbəsinin 400 nəfərlik hərbi dəstəsi var idi. Partiyanın sərt mübarizə üsullarına qarşı eyni formada cəza tədbirləri həyata keçirən Çar hökumətinin fəaliyyəti nəticəsində DiFAi partiyası 1909-cu ildə fəaliyyətini müvəqqəti dayandırdı.
3. 1905ci ildə Gəncədə erməni daşnaksütyun partiyasının terrorizminə qarşı mübarizə aparmaq üçün yaradılmış təşkilat.Şüarı (biz heç vaxt öz millətimizin bədbəxtliyi üzərində erməni xoşbəxtliyinin və səadətinin qurulmasına yol vermərik).Əhməd bəy Ağaoğlu tərəfindən qurulmuşdur.Təşkilatın mərkəzi Gəncə şəhəri olmuşdur.Bir neçə bölgədə də fəaliyyət göstərmişdir.1917 ci il 15 oktyabr dağılmışdır.oks/difai.pdflinkmənbəlink
)