+20 əjdaha
1. qəzəb günü.islamda vəfat etmiş şəxslər üçün oxunan yasin surəsinin, bir növ katolik kilsəsi və anqlikan kilsəsindəki * digər kilsələrdə də belə ənənə mövcud olsa da ritualları və istifadə etdikləri mətnlər fərqlidir analoqu - requiem * latınca rahatlıq mənasını verir messasının " sequentia" adlandırılan hissəsinin tərkibində oxunan, orta əsrlərdə latın dilində kimliyi dəqiq bilinməyən bir müəllif tərəfindən yazılmış, onlarla bəstəkarın - wolfgang amadeus mozart, giuseppe verdidən tutmuş dmitri shostakovich, ennio morriconeyədək musiqi bəstələdiyi, oscar wilde, goethe kimi yazarların öz əsərlərində bəhs etdikləri himn, mətn və ya şeir.
mətnin məzmununda qiyamət günü və ya son mühakimə günü insanın başına gələcək fəlakətlərdən, günahsız insanların necə tanrı tərəfindən hifz olunacağından, günahkarların isə əbədi atəşdə necə yanacağından söz açılır. * mətn özü müqəddas kitabın - sefanya, yaradılış kitabı kimi hissələrdən seçilmiş məzmurlar əsasında yazılmışdır. mətnin ümumi strukturu 19 ədəd bir-birilə qafiyələnən üçlük misralardan ibarətdir, sadəcə 18-ci və 19-cu bəndlərdə bu ardıcıllıq gözlənilmir. * bəzilərinə görə son iki misra fərqləndiyindən, onlar sonradan mətnə əlavə edilmişdir mətn üçün bəstələnmiş ən məşhur musiqilər isə mozart və verdiyə məxsusdur. mozartın * mozartın vəfatı ilə əlaqədar olaraq əsər yarımçıq qalmış və yarımçıq qalan hissə onun şagirdləri tərəfindən tamamlanmışdır kompozisiyasında mətn 6 yerə bölünmüş, hər bir hissə üçün xüsusi musiqi bəstələmişdir: dies irae, tuba mirum, rex tremendae, recordae, confutatis, lacrimosa.
1. Dies Irae
dies irae, dies illa,
solvet saeculum in favilla,
teste David cum Sibylla.
O qəzəbli gün, o qorxunc gün,
göy və yer küllərə bürünəcək,
David ilə Sybil şahid olacaq.
Quantus tremor est futurus,
quando iudex est venturus,
cuncta stricte discussurus!
Necə bir dəhşət ağlı zəbt etməlidir,
Yaxınlaşmaqda olan hakim tapıb,
bütün bəşəriyyəti əməllərinə görə mühakimə edəndə!
2. Tuba mirum
Tuba mirum spargens sonum
per sepulcra regionum,
coget omnes ante thronum.
Qüdrətli şeypurun ecazkar tonu
hər qəbrin daşlarını sındıracaq,
və hər kəsi taxtın önünə çağıracaq.
Mors stupebit et natura,
cum resurget creatura,
juidicanti responsura.
ölüm və təbiət heyran olacaq,
məxluqlar yerlərindən qalxıb,
hakimə cavab verəndə.
Liber scriptus proferetur,
in quo totum continetur,
unde mundus iudicetur.
Göndərilmiş kitab önə gətiriləcək,
içində yazılanlar ilə,
dünya mühakimə olunacaq.
judex ergo cum sedebit,
quidquid latet apparebit:
nil inultum remanebit.
Hakim taxtına oturduqda,
bütün yalanlar üzə çıxacaq,
heç bir şey cəzasız qalmayacaq.
Quid sum miser tunc dicturus?
quem patronum rogaturus?
cum vix iustus sit securus.
Bəs yazıq fağır mən nə deyəcəm?
Hansı himayədara yalvaracam?
O zaman ki, himayədarlar da ədalətdən qaça bilməyəcək.
3. Rex tremendae
Rex tremendae maiestatis,
qui salvandos salvas gratis,
salva me, fons pietatis.
Əzəmətli kral əlahəzrətləri,
Qurtarılmağa layiq olanları qurtaran!
Qurtarın məni, əfvinizə sığınıram.
4. Recordae
Recordare Iesu pie,
quod sum causa tuae viae:
ne me perdas illa die.
Yada sal, rəhmli Isa,
Mən xaç yolunun səbəbkarlarındanam:
O gün məni zəlil etmə.
Quaerens me, sedisti lassus:
redemisti crucem passus:
tantus labor non sit cassus.
Məni axtararkən yoruldun,
Çarmıxa çəkilsən də, xilas etdin:
Qoy əziyyətin əbəs olmasın.
Iuste judex ultionis,
donum fac remissionis,
ante diem rationis.
Intiqam almaq istəyən hakim
Məni bağışlasın,
Qiyamət günündən əvvəl.
Ingemisco, tamquam reus:
culpa rubet vultus meus:
supplicanti parce Deus.
Mən bir günahkar kimi ah çəkirəm:
Günahım üzümü qızardır:
Ilahi, sənə yalvaran məni qoru.
Qui Mariam absolvisti,
et latronem exaudisti,
mihi quoque spem dedisti.
Məryəmi azad etdin,
oğrunun səsini eşitdin.
Mənə də bir ümid verdin.
Preces meae non sunt dignae:
sed tu bonus fac benigne,
ne perenni cremer igne.
Mənim dualarım sənə layiq deyil,
Ancaq, Ey Tanrı, mənə öz lütfündən bəxş et.
qoyma məni əbədi atəş yandırsın.
Inter oves locum praesta,
et ab haedis me sequestra,
statuens in parte dextera.
Qoyunların arasında mənə də bir yer ver,
məni keçilərin arasından çıxar.
məni doğru tərəfə yerləşdir.
5. Confutatis
Confutatis maledictis,
flammis acribus addictis.
voca me cum benedictis.
Lənətə düçar olunmuşlar sakitləşib,
Qızğın alovlara məhkum edildikdən sonra,
Məni əta olunmuşlarla birgə çağır.
Oro supplex et acclinis,
cor contritum quasi cinis:
gere curam mei finis.
Diz çöküb və əyilib dua etdim,
Qəlbim küllərə qərq oldu:
Son anımda mənim qayğıma qal.
6. Lacrimosa
Lacrimosa dies illa,
qua resurget ex favilla.
iudicandus homo reus:
huic ergo parce Deus.
Kədər və qorxu ilə dolu olacaq
Ölüləri oyandıracaq olan o gün.
Təntənəli bir partlayışla çağrılacaq,
öz keçmişinə görə mühakimə olunacaq olan hər kəs.
Pie Iesu Domine,
dona eis requiem. Amen.
Tanrı bizə mərhəmət et, Isa bizi xoşbəxt qıl,
Öz işığını və dincliyini bizdən əsirgəmə. Amin.
Michelangelo tərəfindən sistine kapellasının divarına çəkilmiş, qiyamət gününü əks etdirən fresko:
qeyd.
mətn latın dilindən ingilis dilinə tərcümə edilmiş hərfi və poetik tərcümələrdən istifadə edilərək azərbaycan dilinə tərcümə edilmişdir. bəzi misralar birəbir eyni mənanı verməyə bilər.
istinadlar.
dies irae
requiem
the last judgement
)