+12 əjdaha
1. sürüyə nisbətən xırda bir toplumun sahib olduğu bir psixologiyadır. sürü psixologiyası insana məxsus olmayan bir özəllikdir. yanlış anlamayın, insanlar fərdi yaşamalıdır demək istəmirəm. insana məxsus olan sürüyə ekvivalent özəllik əslində qrup psixologiyasıdır. fikirlərimi açıb tökmədən bir qeyd edim:belə bir termin əslində yoxdur, varsa da, mənim bunun mövcudluğundan xəbərim yoxdur. sadəcə öz fikirlərimi bu başlıq altında yazmağı məsləhət bildim. nəticədə sözlük yazmaq üçündür mk.
bir qrup sürüdən bir neçə özəlliyinə görə fərqlənir. məsələn yuxarıda dediyim kimi qrup sürüdən kiçikdir. bundan başqa mənim önəmli saydığım başqa bir fərq isə, qrupun sərhədləri var. yəni ora girib-çıxmaq asan məsələ deyil, qrup qapalıdır. sürüdə isə bu sərhədlər mövcud deyil. bu qrup psixologiyası təkcə insana da aid deyil bu arada, başqa canlıların da belə özəllikləri var. bir qrupun ümumi bir məqsədi və ya fəalliyyət sahəsi olur. qrupdakı hər bir fərd digər qrup üzvlərinin hörmətini qazanmaq üçün qrup üçün əlindən gələni etməlidir. məsələn hamı ova gedəndə sən də gedirsən. və ya hamı ev tikəndə sən də kömək edirsən və s. buna qrupda qalmaq icazəsi üçün minimal tələb deyirəm. bu tələbləri ödəyən qrupda qalır və digər qrup üzvləri tərəfindən hörmət görür. buna horizontal hörmət deyirlər. daha sonra tək-tük fərdlər olur ki, onlar qrupun tələblərini nəinki ödəyir, hətta daha çoxunu edirlər. bu fərdlərə qarşı olan hörmət isə vertikal hörmətdir. bir qrup içərisində heç kim, lider olmadığı üçün şaxsey-vaxsey eləmir, çünki qrup tərəfindən horizontal hörmət görür hamı. qısa münaqişələr baş verir, amma heç vaxt qalıcı konfliktlər yer tutmur qrupun içində. bu tip quruluş, canavarlarda, şirlərdə, müxtəlif primatlarda və s. istifadə olunur. insanın da təbiətində bu tip quruluşa aid olmaq var. bəs müasir insan bu tip quruluşda yaşayırmı? cavab, xeyr.
cəmiyyətin heç müasir olmağına ehtiyac yoxdu. bu qrup quruluşu çoxdan yox olmağa başlayıb və getdikcə daha sürətlə azalır sayları. bu prosesin cəmiyyətdəki konkret hansı dəyişiklikdən sonra yox olmağa başlaması haqda heç bir fikrim yoxdur təəssüf ki. insan sayının çoxalması, iri yaşayış məskənlərindəki anonimlik, yeni əlaqələr qurulmasının rahatlığı və ya uzaqdakı köhnə əlaqələrin qırılmaması və s. faktorlar bu prosesə kömək edə bilər. birincisi insanlar artıq ümumi bir məqsədə xidmət etmirlər. ikincisi insan çoxluqları artıq qapalı deyil, istəyən girir-çıxır amk. bundan başqa bir qrup yaratmağa çalışanlar olur, amma onların da qrupdan kənarda müxtəlif sosial fəaliyyətləri olur ki, qrup üçün hər şeyi etmək ideyası heçə çevrilir. amma vəziyyət o qədər də qorxunc deyil, bu quruluş hələ də bəzi organizasiyalarda, orduda, müxtəlif idman komandalarında qorunub saxlanılıb. əgər içinizdə belə bir qrupa aid olmaq arzusu yatırsa, düşünmədən orduya ya da bənzər bir quruluşa daxil olun məncə. həyatınızın ən yaxşı qərarını vermiş olarsınız. məhz bu səbəbdəndir ki, insanlar ümumi məqsəd tapacaqları müxtəlif organizasiyalara qoşulmağa can atırlar. məsələn tələbə təşkilatları, siyasi qruplaşmalar və s.
amma dediyim kimi, heç biri insan bu ehtiyacını tam doyuzdurmur. məsələn məktəbdəki illərinizi düşünün. sinifdəki uşaqlar necə də bir qrup yaratmışdılar, qrup qapalı idi və hər bir üzv sinif üçün davaya getməli, digər siniflərə düşmən kimi baxmalı idi və s. xatırladım ki, ən yaxşı qruplaşmış siniflər digər siniflər tərəfindən hörmət görürdü. çünki bir sinifin yaxşı qruplaşması, o qrupun üzvlərinin qrup üçün hər şeyi etməsi demək idi, bu da qrupun ümumi performansını və reputasiyasını artırır. təbii ki, sinif qrupları çox düşük qruplar idi, amma onlar bizim ilkin təcrübələrimiz idi. onlarda belə çatışmayan cəhətlər var idi, məsələn hamı sinifdən başqa həm də məhlə və qohumlar qruplarında da fəaliyyətini davam etdirirdi. bu da heç bir qrupun kifayət qədər ciddi olmamasına gətirib çıxarırdı.
mənbə: müxtəlif youtube videoları və kıçım.