rusların azərbaycanlılara nisbətən daha intellektual olması



əjdaha lazımdı   googllalink

    1. bu sifarişi verən: daxili heyecan

    Mən, Məşədi ibad Kərbalayı Xocaverdi xan oğlu, yazıb bildirirəm ki, tarixi-nadir kitabını yarıya qədər oxusam da, bu fikrin nəyə əsaslandığını anlamıram.
    Nəysə. Çox şitləşmədən mövzuya keçim. Bizim millətin əzikliyi bax buradan gəlir. Özünü sevməmək və aşağı görmək. Bir qisminin az daha avropasayağı olması onların bizdən daha intellektual olduğu demək deyil. Nəticədə onlar da 19-cu əsrə qədər feodal quruluşunda olublar. Belə zəka küpü toplum idilərsə, feodal quruluşunda niyə qalırdılar? Bundan əlavə zatən bizə zərər verən, milli kimliyimizi zədələyən də rus və sovet tərbiyəsi, onlardan qalan despot quruluşdur. Əzik aziklər də "lenin bizim babamız, rusiya mənəvi atamız" devizi aldığından indi rus sektoru azərbaycanlılarla dolub daşır, hətta özündə rusca bilməyənə çuşka demək cəsarəti tapanlar da çıxır. Xahiş edirəm, özünüzü sevin. Siz rusiyanın suburban ərazisində yaşamamısınız və bütün rusları tanımırsınız. Buna görə də özgə vaxt alkaş dediyiniz rusları bizdən intellektual hesab etməyin. Rus bizdən artıq deyil. Əzik azik yerinə bir az azərbaycançı olun. Hər şey yağ kimi olacaq.
    2. Rusiya ilə Azərbaycan xalqının eyni intellektual səviyyədə olması kimi bir apologiyaya inanmadığım kimi sözügedən "intellektual üstünlüyün" rusların irqi, irsi bir özəlliyinə yox, tamamilə sosializasiya - bir növ, xarici dəyərləri daxililəşdirmək prosesinə bağlayıram. Təəssüf ki, Azərbaycan dilli qaynaqların - kitabların, tərcümələrin, məqalələrin, adekvat saytların az olması və ya əlçatımlılığın kifayət qədər olmaması bizim dünyagörüşümüzün, məlumatlılığımızın artmasını çox ləngidir. ingilis dili biliyi də yayğın olmadığından, dünyada hardasa dominantlığını qoymuş elmi ədəbiyyat dilini bilməməyimiz zatən böyük bir maneədir. Buna görə də, əhalinin kitabsevərlərinin əksəriyyəti nisbətən daha yaxın və daha geniş türkdilli ədəbiyyata üz tutur, lakin aydın məsələdir ki, türkdilli ədəbiyyatın da sərhədləri var.

    Buna qarşılıq, rus ədəbiyyatı olduqca genişdir. insanların öz dünyaca tanınmış alimləri, yazıçıları var. Rus dilinin ifadə vasitəsi də daha üstündür və adətən rus dilinə tərcümə bu səbəbdən daha dəqiq nəticələr verir. Müqayisə üçün, vikipediyaya baxaq: azvikidə 200 minə yaxın məqalə var, rusvikidə isə 1.5 milyondan çox. Türkvikidə 400 minə yaxın, nəzərə alsaq ki, vikipediyanın Türkiyədə qadağan edilməsi halları olub.

    Bu qədər datadan sonra, heç kəs deməsin ki, intellektual səviyyədə və ya imkanlarda ruslar və azərbaycanlılar arasında fərq yoxdur. Var. Bunu demək də özümüzü alçaltmaq deyil, həqiqəti qəbul etmək, danmamaqdır. Zatən bir çox mövzuda inkarçı millətik - elm inkarçılığında, tarix inkarçılığında və s. Həqiqəti inkar etmək bizə daha çox ziyan gətirir. Bu problemləri aradan qaldırmağın yolları da məlumdur, burada yazsam, çox şablon olacaq.
    3. neçə illər rus əsarəti altında "yaşamağa çalışan" azərbaycan hələ təzə-təzə dirçəlməyə macal tapan bir ölkədir, ona görə də bu müqayisə proporsional olmadığı qədər həm də mənasızdır. 100 milyondan artıq əhalisi, 17 milyondan çox sahəsi olan ölkəni 10 milyonluq əhali və 86.6 km sahəsi olan ölkə ilə qarşılaşdıranda alimlərin çoxluğu, mənbələrin çoxluğu, yazıçıların çoxluğu və s. arasındakı dramatik fərqə təəccüblənmək lazım deyil. azərbaycanlıların səhvi burada başlayır: hər zaman bir müqayisə, rəqabət, başqalarına qarşı lazımından daha çox rəğbət və s.
    4. Sadəcə olaraq onların kitab oxumağa biraz daha meyilli olmalarından irəli gəlir.kəndli marusyası da şəhərli nastyası da instaqram modeli də bankda işləyəni də küçədə səyyar ticarət edəni də boş zamanında kitab oxuyur bu elə bil ki ruslarda intellekt səviyyəsindən asılı olmayaraq var olan bir funksiyasdı onların içində yaşamış adam bilər.amma belə ümumi götürəndə onlarda da üzündən oxuya bacarmayan adamlar az deyil.
    5. (bax: rus sektor uşaqları az sektordan daha ağıllıdır)
    Bu da keçmişdən qalmış daha bir əzik stereotipdir. Sovet dövründə bir qayda olaraq rus sektorda oxuyanlar azərbaycan sektorundakılardan daha ali sayılırdı. Prinsipcə böyüklərin heyakəyələrinə qulaq asanda belə qənaətə gəlmək olur. Az sektor mühafizəkar, rus sektor geniş. Az sektor dar bilikli, rus sektor hərtərəfli. Rus sektor daha geniş iş imkanlı, az sektor bir addım geridə. Rus sektor aktivist, az sektor passiv kütlə. Rus sektor arqumentləşmiş debat aparmağa daha meyilli, az sektor "qatıq qaradı blət". Bəlkə yanıla bilərəm, amma ətrafımda və evimdə sovet dövründə fərqli sektorlarda oxumuş adamlar arasında dəhşət fərqlər var. Səbəb yəqin ki, bərabərlik adı ilə soxuşdurulan bərabərsizlik olub: bəlkə də azərbaycandilli kütlənin inkişafı heç kimə maraqlı deyildi.

    Amma bu fikir də bir çox fikir kimi köhnəlib və tarixə qovuşub. Yoxdu artıq o təhsil, yoxdu artıq o fərq. Çünki sovetlər bütün respublikalarda tənəzzülə uğrayıb və artıq bütün post-sovet məkanında hər dildə təhsil poxdu. Yəni istəyirsən rus ol, istəyirsən qırğız, istəyirsən azərbaycanlı, amma təhsilin zaydı. Rus dili və elmi də tənəzzüllə köhnəldiyinə görə və sıxışdırıldığına görə bilməyimiz sadəcə özümüz kimi zəif post-sovet ölkələrində fırlanmağa imkan verir. Elmi də ölüb, basdıranı yoxdu. Bir də indi rus sektorun bir hissəsinin ağıllı olmasının səbəbi oxuduqları sistem deyil, evlərindəki mühitdir. Mən hamının pazladığı az sektordanam, amma tərbiyə verən böyügüm rus sektordandı deyənə beynim də o istiqamətdə formalaşıb. Amma əgər az sektordan olan əzik bir azərbaycanlı öz cayıllığındakı ayrıseçkiliyə görə doğma dili azərbaycanca olan uşağını rus sektora versə, ortada heç bir dildə danışa bilməyən, cahil bədbəxt bir nəsil yaranır və bu intellektuallıq söhbəti suya düşür. Həmçinin rusca heç bilməyib çox keyfiyyətli olan azərbaycandilli adamlar da tanıyıram və rus sektorundan olub qara qəpiyə dəyməyən adamlar da tanıyıram. Rus olub ikinci dünya müharibəsi tək nailiyyəti olan da tanıyıram (bax: ortastatistik rus ). Ona görə də bu iddianı nə qədər tez unutsaq, özümüzə və öz dilimizə bir az daha çox hörmət qoyub lazımlı şeylərlə məşğul olarıq və qeyri-bədbəxt nəsil böyüyər.
    6. Soyuq mühitdə yaşayan iqlim şəraiti daimi olaraq soyuq olan insanlarda hər zaman intelektual (məntiqi) olaraq digərlərindən yüksək fərqlənibdi. Bu birçox məqalələrdə də belə qeyd olunub. Azərbaycanın özündə də şimal zonasında qalan insanlar daha işgüzar intelektual(məntiqi) ,cənubdakılar daha yavaş ağır hərəkətli intelektə (bədii elmi)sahib olur. Səbəbi qısaca belə izah edim. (Elmi dildəkini ümumiləşdirməyə çalışacam.) Şimal zonasında daima həyatda qalma uğrunda mübarizə yüksək dərəcədə mövcud olduğundan daima yeni birşeylər düşünmək məcburiyyətində olublar. Bu da məntiqi təfəkkürün inkşaf etməsinə təkan olub.Cənubda amma zəngin təbiət olmasından çoxda onların həyatda qalmaq üçün uzun uzun düşünüb yürüdəcəkləri fikirlərə ehtiyac duymurlar. Buna görə də bədii elmi təfəkkür yaxşı inkşaf edib.
    intelektuallıq məsələsində genetik faktorlar əsasdlr amma iqlimlə bərabər doğum ayıda önəmlidi.
    Birçox dahi alimlər ,diktatorlar, yüksək idarəçiliyə sahib insanlar qış aylarında doğulanlardı. Beyin mexanizması onlarda hər zaman çətin situasiyadan çıxa biləcəkləri yolları təqdim edir.
    Gələk ruslara. Ruslarda iqlim şəraiti sayəsində və içki dozasına görə uşaqlarıbda intelektdə yüksəklik ola bilir. içki hissəsini izah edim. Mütəmadi içki qəbul edən insanların dnt-sində müəyyən deformasiyalar dəyişkənliklər yarana bilir. Nəticədə ya uşaq əlqi geri olur yada yüksək intelektual. Orta həddi də var bu başqa bir mövzudu.
    Rus sektorlarındakı bu intelektual miflər isə tamamən bizim insanların uydurmasıdı. Karinnoy azərbaycanlı uşaq rus dilini bilir da net deyir deyə yüksək intelektual insan sayılmır. Subyektiv izləmələrimlə deyim, rus sektorunda oxuyan məktəblilərdə hələ olimpiada da 1cilik alan görməmişəm. Hamısı az sektoru tələbələri olur. Rus sektoru sadəcə olaraq bir emblemadı. Adidasla bazardakı abibas kimidi bu məsələ. Çakma abibaslara aldanıb qibtə etməyə ehtiyac yoxdu. Onlarda sizin kimi eyni intelektə sahib olurlar. Amma istisna var təbiiki, atalar nə demiş? istisna qayda pozmaz.
    intelektuallıq soyuq iqlimə sahib ölkələrdə məntiqi, texniki təfəkkürdü, azərbaycanda isə bədii ,elmi yaradıcı təfəkkür daha yüksək inkşaf edib. Biz durub da inteligent olmağı texniki fənnləri bilən humanitar fənn bilən deyə bölə bilmərik. intelektuallıq təfəkkürün yüksək inkşaf etməsidi. Bu bədii təfəkkürdə ola bilər elmi təfəkkürdə məntiqi təfəkkürdə texniki təfəkkürdə.
    Hərkəs şüurlu varlıqdırsa təfəkkürü var. Hərkəs təfəkkürə sahibdirsə demək intelektə də sahibdir.


sən də yaz!