zülm görənin zülm verənə çevrilməsi



əjdaha lazımdı   googllalink

    1. bu sifarişi verən: dasein
    Baxış açımızı yetərincə daraltsaq doğruluq payı artan o müddəalardan biri.
    insan həyatında həmişə sadəcə zülm görmür, o bildiyiniz, good, old "ağ və qara yoxdur" məsələsi.
    Yenə də, zülm həyatında ən çox gördüyü şey olarsa, digər insanlarla necə münasibət qura bilərsən ki? Bildiyin bir metod olacaq: Onların sənə etdiyi. Heç adına "Zülm" də deməyəcəksən, o söz sadəcə "onların sənə etdiyi"-nə bir işarə olacaq. Qısaltma kimi.
    Yenə deyirəm, doğru olması üçün dünya görüşümüzü daraltmalıyıq. Zülm görən insanlar bu və ya digər şəkildə mərhəmət və ya bənzəri şeylər də görə bilir. Həmişə zülm görən insan üçün də, o "nəsə" çox önəmli ola bilir, qaranlıq gecədə çıxan ay kimi. Onda insan zehnində onu saxlayar yəqin ki, bəzən o "nəyisə" edən insanın simasında, bəzən də, edilən hərəkətdə. Orası daha nə gördüyündən, gördüyündən nə anladığından, anladığından nəyin ona təsir etdiyindən asılıdı biraz da.
    Uzun sözün qısası, yazardaşlarım, həyatı o qədər bəsitə çəkməyin. Şüurumuz hələ o qədər inkişaf etməyib
    2. Paulo Freire-ın "Pedagogy of the Oppressed" (Zülm görənin pedaqogiyası) kitabında keçən ifadə. Orijinalı ingiliscə belə tərcümə olunur:

    “The oppressed, instead of striving for liberation, tend themselves to become oppressors.”

    "Zülm görənlər azadlıq üçün savaşmaq əvəzinə, özləri zülm verənlərə çevrilməyə meyl edirlər."

    Əlbəttə, "bütün zülm görənlər zülm verənə çevrilir" kimi ümumiləşdirmə elmi bir baxış bucağı deyil. Halbuki, zülm görən birinin zülm verənə, aqressiv, güc yolu ilə istəyinə nail olana "çevrilməsi" kimi bir tendensiya və ya fenomen qeyri-həqiqi deyil.

    Freire-ın kitabı ənənəvi qərb dəyərlərinin öyrənimlərindən çox uzaq olduğu deyilir. Totalitar dövlətlərdə bu kitabın oxunmasının problemli olduğunu da oxumuşdum. Hətta irqi ayrıseçklik dövrü Cənubi Afrikasında bu kitab qadağan edilmişdi.

    Belə baxdıqda, bir qədər "vague", ümumi, səthi olaraq qiymətləndirilə biləcək bir tezisdir. Bilirik ki, hər hal spesifikdir, hər şeyin səbəbi ayrıdır. Yenə də, belə bir fenomenin həqiqətdən çox uzaq olduğunu düşünmürəm, xüsusilə, siyasi-sosial məsələlərdə. Yenə "vague" nümunələr verəcəm; cəmiyyətdə hansı aktivist qrup, sosial və siyasi dəyişikliyə can atan insanlar marjinallaşdırılırsa, susdurulursa, (fiziki, mənəvi şiddət vasitəsilə) bir sıra nümayəndələrinin reaksiyalarındakı aqressiya səviyyəsi, özünü-müdafiə intensivliyi yüksələ bilir. Nəticələri isə fərqli kontekslərdə fərqli cür özünü büruzə verir. Tarixi nümunələr də var, lakin onlar çox daha ümumiləşdirilmişdir deyə, o mövzulara girməyəcəm.

    Freire-ın kitabı az tənqid qəbul etməyib, lakin yenə də oxumağa dəyər, məncə.


sən də yaz!