+6 əjdaha
1. dilimizdə gündəlik istifadə etdiyimiz önərmələrin əslində nə qədər də qeyri müəyyən olduğunu göstərən paradoks.sorit sözü qədim yunan dilindən tərcümədə "topa" və ya "qalaq" kimi tərcümə olunur. bu paradoksu istifadə etmək üçün bu tipik bənzətmədən istifadə edilir:
"1,000,000 qum dənəsi qum topasını yaratmağa kifayət edir. 1 qum dənəciyinin aradan götürülməsi qum topasının qeyri qum topasına çevirməyə şərait yaratmadığına görə, 999,999 qum dənəciyi də qum topası sayılır. əgər 999,999 qum dənəciyi dənəcəyi qum topasının yaranması üçün kifayət edirsə, onda 999,998 qum dənəciyi də qum topasının yaranması üçün kifayət edir, çünki 1 qum dənəciyi qum topasının qeyri-qum topasına çevrilməsi üçün şərait yaratmır. Əgər 999,998 qum dənəciyi dənəcəyi qum topasının yaranması üçün kifayət edirsə, onda 999,997 qum dənəciyi də qum topasının yaranması üçün kifayət edir, çünki 1 qum dənəciyi qum topasının qeyri-qum topasına çevrilməsi üçün şərait yaratmır və s. Əgər hər dəfə 1 qum dənəciyi qum topasının qeyri-qum topasına çevrilməsi üçün şərait yaratmırsa, onda qum topası qeyri-qum topasına necə çevrilir? Əgər 1 qum dənəciyi qum topasının qeyri-qum topasına çevrilməsi üçün şərait yaradırsa, onda 1 qum dənəciyi niyə qum topası hesab edilmir?"
qeyri müəyyənliyin digər nümunəsini insanın yaşının qoca və cavan olaraq təyin olunmasında müşahidə edə bilərik. * bunun tam olaraq sorit paradoksuna daxil olduğuna əmin deyiləm
"Məsələn, əgər X adlı bir insanın ömrünü şərti olaraq 100 il qəbul etsək, onda bu insan 100 × 365 = 36500 gün yaşamış olacaq. Əgər hər 4 ildən bir ilin 366 təqvim günü olaraq hesablandığını nəzərə alsaq, onda 36500 günün üzərində 100 ÷ 4 = 25 gündə əlavə etmək lazımdır: 36525 gün. Beləliklə, 100 il yaşayan X adlı insan 36525 gün ömür sürmüş olur. X öz ömrünün 1-ci günü aydın şəkildə körpədir və 36525-ci günü aydın şəkildə qocadır. Beləliklə, “X öz ömrünün 1-ci günündə körpədir” mülahizəsi iki qiymətli Bul məntiqinə görə doğrudur və “X öz ömrünün 36525-ci günündə körpədir” mülahizəsi iki qiymətli Bul məntiqinə görə yalandır. Əgər belədirsə, onda məhz hansı nöqtədə (hansı gündə) “X körpədir” mülahizəsi doğrudan yalana keçid alır? Məsələn, məhz hansı nöqtədə (hansı gündə) “X körpədir” mülahizəsi artıq yalandır və “X uşaqdır” mülahizəsi doğrudur? Məhz hansı nöqtədə (hansı gündə) “X uşaqdır” mülahizəsi artıq yalandır və “X yeniyetmədir” mülahizəsi doğrudur? insan həyatını şərti olaraq aşağıdakı yaş mərhələrinə bölmək mümkündür: məsələn, 2 yaşa qədər körpə, 2-11 yaş mərhələsi uşaqlıq, 11-18 yaş mərhələsi yeniyetməlik, 18-30 yaş mərhələsi gənclik və s. Amma şübhəsiz ki, məsələn, Xin bioloji və psixoloji sistemində hansı fundamental dəyişiklik baş verməlidir ki, 11 yaşının son günündə “X uşaqdır” mülahizəsi doğru və 12 yaşının ilk günündə “X uşaqdır” mülahizəsi yalan olsun? Xin bioloji və psixoloji sistemində baş verməli və onu uşaq deyil yeniyetmə kimi qiymətləndirməyə imkan verməli olan bu fundamental dəyişiklik 1 gün, 24 saat, 1440 dəqiqə, 86400 saniyə aralığında necə müəyyən edilməlidir?"
istifadə olunan mənbə:
1. Elmar Hussein- Mülahizələr məntiqi. Fəlsəfə və qeyri-səlis məntiq