sözaltı qrammatika



facebook twitter əjdaha lazımdı   izlə   lələ   mən   googllalink

    1. ümumi qaydaları yaza biləcəyimiz başlıq. azərbaycan dili qrammatikası ilə aram heçvaxt yaxşı olmayıb, amma bildiyim bəzi sadə şeylər var. məsələn:

    - sözdən sonra vergül boşluq qoyulmadan yazılır,
    - vergüldən və nöqtədən sonra həmişə boşluq olur, əvvəl yox.
    - fikri ifadə edib bitirəndən sonra nöqtə qoyulur. bilinir ki, fikir tamamlanıb.
    - ı, -ə, -ş, -ç, -ğ, -ü, -ö kimi hərfləri başqaları ilə əvəz eləmək olar. amma, məs.: ş nı w yazmaq olmaz!

    əlaviyyətən baxın:
    (bax: -mı, -mi bitişik)
    (bax: -da -də ayrı)

    editlənəcək yada düşdükcə. töhvələrinizi yazmağı bizlərdən əsirgəməyiniz -* (bax: kübarlığın pik nöqtəsi)
    3. -da -də hər yerdə ayrı olmaz. -da -də yerlik hal şəkilçisi olduqda, yəni "kimdə?", "nədə?", "harada?" suallarına cavab verdikdə, bitişik yazılar. ədat və ya bağlayıcı olarsa, ayrı yazılar. tutaq ki, azərbaycan dili qrammatikasını yaxşı oxumamısız və ədat və ya bağlayıcının nə olduğunu ayıra bilmirsiz. həyəcanlanmayın. sözə, yuxarıda göstərdiyim 3 sualdan birini verə bilirsinizsə, burda -da -də şəkilçidi. sualı verə bilmirsizsə, ya ədat, ya da, bağlayıcıdı. bu qədər bəsit. özümü ibtidai sinif məllimi kimi hiss elədim amq * *
    4. azerbaycan qpammatikasin burda oyrenecem bele gedse,dualarim gebul olundu.
    5. Getmək sözü getmək şəklində yazılır, gedmək yox. G hərfi yazıda heç bir halda q hərfini əvəz etmir azərbaycan dilində.
    6. saitlə bitən sözlərə təsirlik hal şəkilçisi(ı,i,u,ü) artırılanda bitişdirici samit olaraq "y" deyil, "n" artırılır. y türk dilində olur. almayı deyil, almanı, nöqtəyi deyil, nöqtəni.*
    7. amma sözü iki dənə m`ynan yazılır. ama yanlışdır.
    8. düzdür qrammatikanı zəif bilirəm, amma bir iki şeyi yazım. -dır, -dir, -dur, -dür şəkilçiləri ilə istifadə olunan sözlər çox vaxt -dı, -di, -du, -dü kimi yazılır. məsələn: bu kitabdır əvəzinə bu kitabdı yazılır. yəni bu səhvdir. birinci hal düzdür. çünki bu şəxsə görə dəyişmə qaydasına əsaslanır.
    amma bu o demək deyil ki, hər zaman -dır variantı düzdür. -dı^4 kimi yazdıqda idi-nin qısaldımış forması olur. məsələn: mən getmişdim. burada -di idi-nin qısaldımış formasıdır. yəni mən getmiş idim də demək olar.
    bir də başqa -dı^4-ün forması var. məsələn: mən aldım. burada artıq -dı şühudi keçmiş zamanın şəkilçisidir.
    əgər mən oxumuşdum deyirsinizsə, -mış^4 burada nəqli keçmiş zamanın şəkilçisidir. yox əgər, o baxırmış deyirsinisə, burada artıq -mış^4 şəkilçisi ilk haldan fərqli olaraq, imiş-in qısaldılmış formasıdır. yəni o baxır imiş də demək olar. * * *


sən də yaz!