1. son zamanlarda etdiyim müşahidəyə əsasən əminliklə qeyd edirəm:
- göt günündə olan sahələr.
göt- göt adamların pox kimi harda gəldi "mərkəz" açıb yaxdığı,işlətdiyi sahə.
insanların maddi və mənəvi və belə deyək: psixoloji istismar edildiyi sahə.
müasir, inkişaf etmiş ölkələrdə əgər, məsələn, psixologiya ilə psixoterapiya qarışdırılırsa, bizim gülməşəkər millətimiz bu sahələri ekstrasenslik-falçılıqla qarışdırır. ki, buna şəraiti yaradan da elə həmin sarsaq "mütəxəssislərdir". allah kömək olsun, allahqoysa, inşallah, maşallahla seans aparan, terapiya edən sümsüklər sayəsində yaranmış və qəlibləşmiş stereotiplərdir. bunu həmişə incələmək olar, keçək əsas məsələlərdən birinə.
- kapitalın hobbisi olan sahə.
onsuz da uzun illər əvvəldən amerikada başladılmış birşeydir bu. nə? qoy deyim.
deməli ildən ilə yeni xəstəliklər çıxardırlar ortaya. adam əyri asqırsa şappp! diaqnoz yapışdırdılar götünə.
niyə? çünki tibbi avadanlıqları, dərmanları daha çox satmaq istəyirlər.
bunda uğur qazanmaq üçün nə lazımdır? daha çox adama sata bilmək.
daha çox adama çatdırılabilməsi üçün nə etmək lazımdır? təzə xəstəliklər "ürətmək" lazımdır.
beləcə də amerikada dsm deyilən diaqnoz sinifləndirmə sistemi yarandı. daha sonra da 3, 4, 5 olaraq davam etdi. təqribən 5 il ərzində bütün ruhi xəstəliklərin vəziyyəti sinifləndirilir, içlərinə həyat-yaşayış üçün ən normal olan vəziyyətləri belə xəstəlik formatında qatırlar. məsələn: akademik uğursuzluq nə deməkdi? insan həyatına dair baş verən və baş verəcək ən təbii halları kodlayaraq xəstəliklər sırasına daxil edirlər.
bu mövzunu hərtərəfli xırdaladıqdan sonra, bugünkü dövrdə sağlamlığa tərif verə bilərsinizmi? nəinki psixi sağlamlıq, ümumən. baş verən bu qədər istismar, aldatmacalar çərçivəsində özünüzün sağlam olduğunuzu dilə gətirə bilirsinizmi?

psixiatriya və psixologiyanın belə istismarlara yararlı olmağına gətirən məsələlərdən biri də konkret göstəricilərinin olmamağıdır.
qan analizidi, rentgendi, maqnit rezonans falan-filanla sübut edə bilməzsən hansısa ruhi xəstəliyin diaqnozunu. şəxs öz subyektiv fikrinə əsaslanaraq psixiatra/psixoloqa müraciət edir, onlar da öz subyektiv təsbitinə əsaslanaraq diaqnoz qoyur. belədə də davam edirlər. buna ən yaxşı misaldan biri adhd* attention deficit hyperactivity disorder , o biri sosial fobiyadır.
tez-tez dalğın olursan? adhd-sən!, bir oyundan digərinə tez keçirsən? adhd-sən!
çoxluq içində rahat söz ala bilmirsən? sosial fobiksən! münasibətlərə çətinliklə girirsən? sosial fobiksən!
güpləyin dərmanları! neçə illərin normal insanlarını sırf dərmanların bazarını artırmaq üçün psixi xəstə elan etdilər.
azərbaycanda da beləcənə vəziyyət güldü. səhiyyə nazirliyi onsuz da kef edir. bunlar kefini pozmaz. bəs biz hara gedirik?!
psixiatrik bölməyə.