2. mənim fikrimcə:
1. Tanrının əli. 86-cı il dünya çempionatı maradonanın şousu idi. oyunda hələ hesab açılmamışdı. maradonanın verdiyi pas ingiltərə müdafiəçilərindən geri qayıdaraq havada qaldı. maradona isə özündən 20 sm hündür olan Piter Şiltonla eyni anda topa sarı tullandı. o başı ilə topa çatmayacağını gördü və sol yumruğu ilə topu qapıçıdan irəli vurub qapıya saldı. ingilis futbolçularının şiddətli təyziqlərinə baxmayaraq hakim əl hərəkətini görmədiyini bildirdi və qolu qeydə aldı. amma hər şey bununla yekunlaşmadı. 4 dəqiqə sonra maradona futbol tarixində ən möhtəşəm performanslardan birini sərgilədi. topu öz yarımmüdafiəsində aldı və 10 saniyə ərzində 60 metr məsafə keçərək 4 ingilis oyunçusunu ( beardsley,reid, butcher, fenwick) geridə qoydu və son olaraq qapıçı şiltonu keçib topu boş qapıya göndərdi. bu qol 2002-ci ildə fifa tərəfindən keçirilən səsvermədə rəsmi olaraq "əsrin qolu" seçildi. şərhçi viktor hüqo moralesin qol zamanı ağlayaraq "sən hansı planetdənsən axı" deməsi belə bu qolun özü qədər ikonikləşdi.
2.alovlar içindəki milano. 12 aprel 2005-ci il. san siro stadionunda gərginlik artıq pik həddə idi. ilk oyunda milan 2:0 qalib olmuşdu. cavab oynunda isə yenə milan 1:0 öndə olanda hakim interin vurduğu təmiz qolu ləğv etdi. bu inter azarkeşlərinin səbr kasalarının dağılmasına səbəb oldu. azarkeşlər meydana yüzlərlə məşəl, fişəng, butulka və müxtəlif şeylər atmağa başladılar. atılan fişənglərdən biri Milanın qapıçısı Didanın çiyninə dəydi və o zədələnib yıxıldı. hakim oyunu dayandırmalı oldu. oyun dayandırılarkən və meydan tüstü alovun içində ikən həmin dəqiqələrdə hamı oranı tərk edirdi. yanız iki rəqib oyunçu: marko materatstsi və rui koşta yan-yana dayandılar. marko koştanın çiyninə söykənib yaranan xaosu izləyirdilər. bu an tarixdə "düşmənçilik içində sülh" kimi tarixə yazıldı.
3. Ayaq üstə ölən adam
(bax: roberto baggio)
4. Andres Eskobarın qətli. 90-cı illərdə kolumbiya narkotikin, xaosun içində itib batırdı. futboluda bu çirkin işlərə alət etmişdilər. pablo eskobar və digər narkobaronlar futbol klublarına və oyunlara böyük yatırımlar edirdilər. futbol onlar üçün çirkli pullarını yumaq üçün vasitə həmçinin xalq arasında nüfuz qazanmaq üçün gərəkli idi. andres eskobarın oynadığı "atletico Nacional" klubu birbaşa pablo eskobarın himayəsində idi. pablo 1993-cü ildə öldürüləndən sonra ölkədəki intizam tamamilə itdi və narkotik kartelləri arasında bir müharibə başladı. andresdə bu xaoun qurbanı oldu. 22 iyun 1994-cü ildə kolumbiya ilk oyunda rumıniyaya uduzmuşdu buna görə tək şansları abş komandasına qalib gəlmək idi. oyundan əvvəl oyunçulara "uduzsanız, ailələriniz öldürüləcək" mesajı verilmişdi. oyunun 34-cü dəqiqəsində amerikalı oyunçu con harkes topu rəqib yarımmüdafisəindən içəri göndərdi. andres topun qarşısını almaq üçün yerə yıxıldı. amma ona dəyən top qapıçı oskarı yanıltdı və avtoqol oldu. andres həmin an yerdə tərpənmədən qalmışdı. sonralar bacısı mariya bununla bağlı "andres öz ölümünü görürdü" kimi intervyular vermişdi. 1994-cü ilin 2 iyul gecəsi andres medelyin şəhərində "el indio" gecə klubunun qarşısında pedro kasyano adlı şəxs tərəfindən 12 dəfə atəşlə güllələndi. qatil hər atəş açanda "qol" deyə bağırırmış.
onun ölümü kolumbiya futbolunda böyük bir qorxu və xaosun başlanğıcı olmuşdu. bir çox oyunçular milli komanda da oynamaqadn imtina etmişdilər. andres eskobar həmin yay italyan nəhəngi milan klubuna transfer olmağa hazırlaşırdı. ölməzdən qabaq yazdığı son məqaləsində "həyat burada bitmir, biz davam etməliyik, nə qədər çətin olsada ayağa qalxmalıyıq" demişdi. onun dəfnina 120 mindən çox insan qatılmışdı. hamı ona "futbolun cəngavəri deyirdi. bu gündə dünya çempionatlarında onun xatirəsi ehtiramla xatırlanır. 2014-cü il dç-da andresin vəfatının 20-ci ildönümü idi və minlərlə azarkeş "andres sən bizimləsən!" yazılı plakatlarla stadiona gəlmişdilər.
5. Figonun xəyanəti. Luis Figo barcelonanın kapitanı və "bütü" idi. Transfer olunandan sonra katalon mediasına "bundan sonra heç yerə transfer olacağımı düşünmürəm" kimi intervyu vermişdi. lakin qoca canavar florentino peres figonun meneceri ilə gizli müqavilə bağlamışdı. figo real madridə transfer olmasaydı çox böyük məbləğdə təzminat verəcəkdi. peresin təyziqlərinə dayana bilməyən figo komandasını dəyişməyə məcbur oldu. 23 noyabr 2002-ci il. el classico oyunu. real madridin oyunçularını aparan avtobusa ətrafdə gördükləri şeylərlə zərər verən əsəbi barcelona azarkeşləri, meydan kimi toplaşıb üzərində "figo 7" yazan formanı məşəllə yandırırdılar. stadionda 98.000 azarkeş var idi. figo hər topa toxunanda ona "pesetero" (xain) deyə bağırırdılar. figo isə öz inadına salmışdı. real madriddəki ilk vaxtlarında o künc zərbələri vurmurdu. amma sırf həmin oyunda bütün künc zərbələrini özü yerinə yetirirdi. hər dəfə bayrağa yaxınlaşanda tribunadan ona alışqanlar, viski şüşələri, telefonlar və o məşhur "donuz başını atdılar". bu donuz başı xəyanəti təmis edirdi. onlar figonu Judas (yahuda) adlandırırdılar. donuz başı rəmzi mənada artıq "artıq bizdən biri ola bilmərsən" mesajını və "murdarlandığını" bildirirdi. bu tarixdə ən iknonik anlardan biri kimi xatırlanır
6. "mineiraço". 2014-cü il braziliyada keçirilən yarımfinal oyunu. hamı bu oyunuda keçib finalda kuboku braziliyanın alacağına çox inanırdı. çünki braziliya bu yerə kimi çox yaxşı gəlmişdi. amma sən saydığını say gör Jogi nə sayır... neymarsız və tiaqo silvasız alman milli komandasının qarşısına çıxan braziliya komandasına vurulan 7 qol. 6 dəqiqəlik kabus. almaniya 23 və 29-cu dəqiqələr arasında ev sahibinə 4 qol vurmuşdu. miroslav kloze məhz bu oyunda ronaldo nazarionun "dünya çempionatlarında ən çox qol vuran oyunçu" rekordunu braziliyanın özündə, braziliyaya qarşı qırdı (16 qol çempionat boyunca). bu hadisə futbol tarixində daha çox "motivasiyanın disiplinə məğlubiyyəti" kimi xatırlanır. illər sonra oyunçular müsahibələrində bildiriblərki, rəqibi meydanda öz meydanlarında alçatmasınlar və ciddi oyuna davam etsinlər. çünki bu futbol ölkəsinə qarşı böyük hörmətsizlik olardı.
7. (bax: 1992-ci il avropa çempionatı)
8. manita. 2010-cu il, barcelona vs. real madrid. əlbəttə bundan qabaqda 1974-cü ildə yohan kroyffun başçılığı altında barcelona, real madridi elə öz meydanında, santyaqo berbabeu-da 5:0 məğlub etmişdi. amma 2010-cu ildə keçirilən el classico haqqında sonralar real madrid oyunçuları "topu görmürdük, görə bilmirdik. normal hal idi. tarixin ən yaxşı barcelonasına qarşı oynayırdıq" kimi intervyular vermişdilər. 2010-cu ildə, həmin mövsüm jose mourinyo real madridə yeni gəlmişdi və "ən güclü müdafiə quran məşqçi" imicini özündə saxlayırdı. amma o oyunda pep qvardiolanın inqilabı hücum strategiyası onun imicini darmadağın etmişdi. mənə görə isə bu oyunun ikonikası, oyundan sonra jerar pikenin stadionun mərkəzində beş barmağını açıq halda əlini havaya qaldırıb( la manita - kiçik əl) "5:0" mesajını verməsi və iki parlayan ulduzun qarşı qarşıya gələn anı idi. o aralar öz "prime" dövrünü keçirən messi xəsarət alıb oyundan çıxarkən o biri parlaq ulduz, ronaldonun yanından keçib hesab tablonuna baxır. bu şəkli mən uzun illər facebook arxa fon şəklim kimi istifadə etmişəm.