azərbaycanda qız olmaq

azərbaycanda qız olmaq (18 yaşdan aşağı yetkinliyə çatmamış) və azərbaycanda qadın olmaq (18 yaşdan yuxarı yetkin yaşa çatmış şəxslər) sənin bədənin və sənin qərarların haqqında ömründə heç vaxt qadın bədənində olmamış insanların qərar verməsidir.

məsələn bir qadının problemi, ehtiyacı, həyat standartlarını zəiflədən şeylər nədir? bunları bir qadından yaxşı kim bilə bilər? bəs hansı platformada, icraedici, iqtidara işləyən istəyən qurumda söz sahibi olan qadın var?

bu ancaq azərbaycana aid deyil, bütün dünyada belədi. abortla bağlı avropanın göbəyində olan ölkələrdə belə qərarverici orqanlara başa salmaq olmur ki, otur kişi yerində, ay oğraş, sən nə bilirsən istənilməyən hamiləlik nədir, sən nə bilirsən qorucu dərmanların əks-təsirləri nədir, sən nə bilirsən regl ağrısı nədir, sən nə bilirsən yolda getdiyin yerdə təcavüz olunmaq nədir, sən nə bilirsən vaginizm nədir, sən ümumiyyətlə, qadın bədənində olmaq nədir bilirsən ki, qadın bədəni haqqında qanun qəbul edirsən?

bax budur. azərbaycanda qız/qadın olmaq həssas qrupa aid edilmək deməkdir, 2-ci cins görünmək deməkdir, əzəldən bəri kişilərin oğraşlığı üzündən geriyə düşmüş qadın nəslinin haqqını tələb edəndə "ay blin aqresiv feministlər" sözünü eşitmək deməkdi, öz insani hüquqları üçün heç vaxt mübarizə aparmamış (çünki doğulandan bəri onları üstün tutan cəmiyyətdə böyüyürlər) kişilərin "qadınlar çox əsəbi, histerikdir" sözü ilə qarşılaşmaqdı. və azərbaycanda qadın/qız olmaq kişilərə nifrət etmək deyil, əzizlərim. patriarxata nifrət etməkdi. hansı ki o patriarxat qadınlar qədər, lgbtqa lar qədər, elə sizin özünüzü də sıxır, sizin də həyatınızı çətinləşdirir.

azərbaycanlı qızların oğlanlara nisbətdə daha mühafizəkar olması

qadınlarda daxili mizogeniya mövcud ola bilər. hansı ki qadınlar özləri də kişilərin dediyi ilə oturub-durmağı çox üstün bir şey saya və bunu etməyən qadınları günahlandıra, pisləyə bilərlər. bundan irəli gələn "ay allah, ətrafımda olan bütün kişilər (ata, baba, qardaş, əmioğlu, bibioğlu, partner) məni əxlaqlı, namuslu, başıaşağı görsün" hissi, istəyi, düşüncəsi var və bu da adamı mühafizəkarlaşdırır.

azərbaycanlı qızların oğlanlara nisbətdə daha mühafizəkar olmasını müzakirə etmək və bu mövzuda belə qadınları aşağılamaq heç kimin başı üçün olmamalıdır, çünki qadınları bu qədər məhdud, sərhədli edən də kişilərin özüdü. nəyi qoyub nəyi danışırsız

homofobik

queerləri dəstəkləsəniz belə, öz davranışlarınız, istifadə etdiyiniz sözlərlə belə fərqində olmadan aid ola biləcəyiniz sifətdir.

daha əvvəl söz6-da bu barədə yazılıbmı bilmirəm.

istəyərək olmasa da, işlətdiyimiz bəri homofobik sözlərdən yazmaq istəyərəm:

biz/onlar bölgüsü: queerlərdən danışarkən "bu, onların həyatıdır. onlar da bizim kimi yaşamağa layiqdirlər" kimi ifadələr və lgbtlərdən "onlar" kimi danışmaq istər-istəməz homofobik bir yanaşma ortaya qoyur. çünki siz queerləri cəmiyyətdən kənarlaşdırmış olursunuz by bölgü ilə.

lgbtqa üzvləri, lgbtqa nümayəndələri: lgbtqa bir təşkilat deyil və geyler, lezbiyanlar, biseksuallar və s. hansısa təşkilat üzvü deyil ki, "lgbt üzvü" deyilsin.

lgbtli fərdlər: lgbt hətta bir ölkə, şəhər, milliyət-filan deyil ki, bu sözə -li şəkilçisi əlavə edək. (bax: lgbtli fərdlərin incəsənət sahəsində daha uğurlu olması həqiqəti)

skayliin

tərif: tiktokda məşhur olan azərbaycanlı tiktoker və instagram bloqeri.

17-18 yaşındakı gəncliyinin ən rəngli çağlarında olan birinə bu qədər nifrət, kin bəsləmək nəyinsə düzgün getmədiyinə dəlalətdi. hamı niyə elə davranır ki, elə bil yeniyetməlik dövründə fərqli olmaq dərdində olmayıb?

bu qızın başlığı niyə açılıb, ümumiyyətlə, anlamıram, məsələn. çünki sevmirəm və dəxlisiz məşhurluq qazandığını düşünürəm, amma gəlib bu qədər qəddar şeylər heç vaxt yazmaram. qarşınızdakı 18 yaşına yeni basmış yeniyetmədir. özünə yığdığı bir kütlə var, hansı ki o nə etsə, onu dəstəkləyir, səhvini heç vaxt demirlər. yəni bu kimi faktorları düşündükdən sonra ona uyğun tənqid etmək lazımdır. ekşisözlükdən betər olmuşuq e, gedəni "cancel"ləyirik, gələni "cancel"ləyirik.

qızlardan qızlara tövsiyələr

"heç sənin kimi qızla tanış olmamışdım", "yaşıdlarından fərqlisən", "digər qızlarla danışmağa sözüm olmur, amma sən çox başqasan", "səninlə söhbətə doymuram", "azərbaycanlı qızlarla oturub-dura bilmirəm, çox boşdular, amma sən elə deyilsən" bunları deyən adamlara salam da verməyin. unutmayın ki, sizi tərifləmək istəyən insan digər insanları (buradakı məqamda qadınları) alçaltmadan da bunu edə bilər. əgər sizə kompliment edəndə digər qadınları alçaldırsa, deməli bunu bilərəkdən edir, çünki o seksistin yekəsidi. özünüz seksist biri deyilsinizsə və normal hörmət görmək istəyirsinizsə, bu kimi seksist insanlardan uzaq durun. onlar dəyişmirlər. ya da dəyişməkləri üçün yaxın dostlarının dəyişməyi lazımdı. siz heç kim üçün reabilitasiya mərkəzi, psixoloqu deyilsiniz.

sözaltı sözlüyün ən mükəmməl dövrləri

uzuncorab hippinin, 33 dərəcəli massonun, rumpeltelskinin, qalaxsi es dörtün olduğu dövrlər idi. indi köhnə entryləri də görəndə anlamaq olur ki, söz6-da necə az, amma öz kruq var idi, hamı öz kayfında idi. ondan sonra onlar necə getdilərsə, ya passivləşdilərsə, məncə, sözlük o yandan bu yana heç vaxt onların olduğu dövrdəki qədər maraqlı olmayıb.

sözlükdə yaraşıqlı oğlanların olmaması

sözlükdəki bir çox insanın nə qədər seksist olduğunu bir daha göstərən başlıqdır. kişilərin xarici görkəmi ilə bağlı başlıq açılanda təhqirin birini bir qəpikdən deyirsiniz ("yaraşıqlı kişi axtaran getsin başqa platformalara", "bu başlığı açanlar tükəzbanlardı", "ay beləsiz, heləsiz", "zato biz ağıllıyıq" və s.), amma bu sözlükdə "filan şeyi filan edən qadın", "bunu belə edən qız", "filantəhər xalaşka", "alma soyan qadın", "nə bilim nə qadın" kimi başlıqlar açılanda biriniz də çıxıb "a bala, bura qadınları müzakirə eləməyə gəlmisiz? rəddolun "filan yerə" (ya da alternativ bir səviyyəsiz yerə) deyə bilmirdiniz, əksinə uzun-uzun entrilər yazırdınız, mırtlaşırdınız, deyirdiniz-gülürdünüz. sonra da "azərbaycanlı qadının təcavüz gündəliyi" kimi başlıqlarda öz hekayəsini bölüşən adamların entrylərinə onlarla əjdaha basırdınız. indi sizin bu elədiyiniz nədi, göstərdiyiniz reaksiya nədi, yazdığınız nədi də?

bura yazıb sözlükdəki oğlanların xarici görkəmini müzakirə edən adam da düz eləmir, ona da haqq qazandırmıram. hər iki tərəf eyni dərəcə seksistdi və belə edib sözlüyün məqsədini dəxlisiz şeylərçün istifadə edirsiniz. hansı ki bu başlıqları görmək istəməsək də, qaça bilmirik, çünki top 1-dədi.

baku community space

2021-ci ilin sonlarına yaxın yaranmış icma məkanıdır. tərkiblərində 30-a yaxın təşəbbüs qrupları var, amma təşəbbüs qruplarından əlavə olaraq da qonaq təşəbbüs qrupları üçün təlim otaqlarının qapılarını açırlar.

indiyədək daha çox əkinçi orada tədbir keçirib.

bir də noyabr-dekabr aylarında 16 günlük aktivizm dövründə xeyli tədbirlər həyata keçirmişdilər (kitab təqdimatı, film nümayişi, panel müzakirələr və s.). çox aktiv, faydalı işlər görən, azərbaycanda əksikliyi hiss olunan o "ideal, aktiv, savadlı, intellektual gənclər" ki var həm əsas komandası o gənclərdən ibarət olan, həm də o cürə gənclərə dəstək olan gözəl məkandı.

saytları budur
bir neçə təşəbbüs qruplarının adını yazıram ki, soz6-da başlığı açılmamış təşəbbüs qrupları üçün başlıq açmaq ağlımızda olsun:
(baxma: kekalove adaptive fashion)
(baxma: nəfəs lgbt azərbaycan alyansı)
(baxma: sosial business youth center)
(baxma: çağdaşçılar)
(baxma: könüllü gənclər birliyi)
(bax: femiskop)
(baxma: mil network)
(baxma: akinchi)
(baxma: eko urban)
(bax: queeradar)
(bax: fem-utopia)
(baxma: q collective)
(bax: muza)
(baxma: human library baku)
(baxma: ritual theater)
(baxma: Əmək Hüquqlarının Müdafiəsi institutu)
(baxma: Sosial Hüquqlar Mərkəzi)

sevil beynəlxalq qadın sənədli film festivalı

2020-ci ildən bəri fəaliyyət göstərən gender məsələlərinə fokuslanan sənədli film festivalıdır.

qurucusu aygün rəşiddir. aygün rəşid beynəlxalq mediada lgbtqa+, gender problemləri ilə bağlı yazı və fotoreportajları ilə fəaliyyət göstərir. və yəqin ki, ona görə də bu festivalı gender məsələlərinə işıq tutan filmlərin platforması olsun deyə yaradıb.

bu festivalı digər festivallardan (onsuz da, azərbaycanda 1-2 festival var) fərqləndirən şey həm də regionlarda keçirilməsidir. keçən il "mən bahara layiqəm" şüarı altında 21 film nümayişi keçirib, 5 gün əsas festival tədbirlərini gəncədə keçirib, 12 ustad dərsi təşkil ediblər. əslində, bu rəqəmlər festival üçün, xüsusən də, azərbaycanda olan, dövlət tərəfindən maliyyələşməyən, genderi əsas mövzu təyin edən və regionlarda daim problem və çətinliklərlə üzləşən festival üçün çox güclü rəqəmlərdir.

keçən il festivala 74 ölkədən 414 film müraciəti olub. düzdür, bu say həm də müraciətin pulsuz olması səbəbilə belə yüksəkdir, amma hər halda da.

saytları ,

film aç-da olan müsahibələri ,

başqa bir müsahibə

yazarların 2022-ci ildən gözlədikləri

2 ildi arxasınca qaçıb mənə təqaüd versin deyə koordinatorları ilə az qala dostlaşdığım o magistr proqramının təqaüdünü almaqdır. çünki keçən il qəbul aldım, amma təqaüd vermədilər deyə gedə bilmədim. bu birinci gözləntimdi.

ikinci gözləntim 2022-ci ilin əvvəlindən bəri xoşuma gəlməyən, mənə pis təsir edən hər kəslə əlaqəmi 2 saniyə içində kəsirəm, həyatlarından çıxıram. elə çıxıram ki, xəbərləri də olmur. bunu bütün il boyu davam etdirmək istəyirəm.

bir də bilirəm ki bu il olan deyil, indi istəyəcəyim şey məndən illər tələb edir, amma 2022-ci ildən heç olmaya, az da olsa daxili sakitliyimin 5%-ni filan tapmağı gözləyirəm. onu əldə etsəm, çox şey yox, amma müəyyən şeylər yaxşı ola bilər.

hər şeyin pisə doğru getdiyinin anlaşıldığı anlar

iş-güc, pul qazanmaq, təhsilini davam etdirmək, sevgilinin könülün xoş tutmaq-filan beşmekan deyə-deyə həyatdakı heç nədən zövq almadığını anladığın andır. elə bil ki, sən yerindəcə dayanmısan, dünya fırlanır, dünya hərəkətdədi. kimsə sənin istədiyin iş yerində işləməyə başlayır, kimsə bir pox da yarıtmamasına baxmayaraq qəşəng hype tutur davam edir, kimsə hər olduğu əhatədə durduq yerə özünü tərifləyərək başqalarının beynini sevir. və sən bunları görüb heç nə demirsən də, elə bil belə də olmalıdı.

sonra ətrafdakı gijdillaq insanlar o qədər sənə pis təsir edir ki, həyatında normal, öz axarında olan hər şeydə səhv axtarmağa çalışırsan. yəni mən çalışıram. heç nə məni xoşbəxt etmir, heç nədən zövq almıram, yaşadığım günlərin boşa getdiyini anlayıb üzülürəm. və bilirəm ki, ölkə də dəyişsəm, iş də dəyişsəm, ətrafımı da dəyişsəm, heç nə dəyişməyəcək. çünki problem özüməm.