the batman

Robert Pattinsonun betmeni canlandırdığı Warner Bros istehsalı DC-nin yeni filmi. Entriyə başlamamışdan əvvəl onu qeyd edim ki, yazıda spoiler yoxdur. Filmi ümumi olaraq bəyəndim. Son zamanlar Marvelin süperqəhrəman filmlərində yaratdıqları mizahi ortam və qeyri-ciddi ssenari irəliləyişindən sonra belə qaranlıq, ciddi və depresiv süper qəhrəman filmini izləmək üçün darıxmışdım. Ümumiyyətlə, bu filmə süperqəhrəman filmi demək nə dərəcədə düzgündür, bilmirəm. Daha çox detektiv filmi idi. Bir qatil var (riddler) və həmin qatilin izinə düşən betmen qatilin nəyə görə cinayət törətdiyini cinayət yerlərinə buraxılan gizli şifrələri həll etməklə tapmağa çalışır.

Ümumi olaraq DC-nin bu filmi 7-dən 70-ə hərkəsə xitab edən bir film olduğunu zənn etmirəm. Filmə yaş məhdudiyyətinin olub-olmamasını bilmirəm, amma 16 yaşdan balaca şəxslərin bu filmi izləməsi caiz deyil. Yəni rəngarəng marvel və yaxud digər süperqəhrəman filmlərindən çox fərqli abu-havaya malikdir.

Robert Pattinson’un betmeninə gəldikdə isə onu deyə bilərəm ki, şəxsən mən çox bəyəndim. Digər betmen filmlərini izlədikdə həmişə fikirləşirdim ki, bu bruce wayne bu qədər travma yaşamasına baxmayaraq kostyumun çıxaranda güləriz, pleyboy, zəngin bir iş adamı olur. Yəni bir partiyə gedir, ona söz soxur, bunla deyib-gülür, bildiyiniz sosial və uğurlu bir iş adamı obrazı var. Amma bu filmdə bruce wayne’nin depresivliyi hiss olunur. Adam kostyumun çıxaranda belə o qəmginliyi və bədbinliyi getmir. Həqiqətən balaca yaşda yaşadığı travmaların ona təsir etməsini bu filmdə daha çox hiss edirik. Sadəcə bir mənfi cəhəti o idi ki, betmen obrazına görə pattinson çox cılız və arıq qalmışdı. Düzü bat suit’i geyinəndə bu hiss olunmur, amma rol üçün biraz çəki alsaydı, daha yaxşı olardı.

Filmdə olan Gotham şəhəri də digər betmen filmlərindən daha yaxşı təsvir olunmuşdu. Bir ara bu boz şəhəri tutqun havası, xarab kanalizasiyanı və rüşvətxor məmurlarına görə Bakıya bənzədirdim. Filmdə də pul qarşılığında satılmış polis, prokuror, məhkəmə və dövlət işçilərinə rast gəlmək olar. Elə riddlerin əsas hədəfi də belə satılmış adamlar idi. (qeyd: bu spoiler deyil)

Catwoman haqqında isə onu deyə bilərəm ki, zoe kravitz yaxşı aktrisa olsa da, bu rola yaraşdırmadım. Anna hathaway’in canlandırdığı catwoman’ı daha çox bəyənmişdim. Bir də catwoman’ın maskası çox dəxlisiz idi. Dəri kostyumun üstünə yun maska nədi. Vizual cəhətdən məni çox narahat edirdi. Elə bil evdən toxuyub veriblər ki, bunu tax, başıva soyuq olmasın.

internetdən tapdığım düzəməlli yeganə şəkil bu idi. bu şəkildə görüntü keyfiyyəti aşağıdı deyə çox bilinmir. Amma yaxın çəkimləri olanda dəxlisiz bir görüntü yaranırdı.

Riddler obrazını də bəyəndim. Düzü filmdə özündən çox onun qurduğu ağıl oyunlarını görürük amma filmdə bu obraz lazımi məqamlarda, nə çox, nə də az işlədilmişdi. Məqsədi, motivasiyası və nəyə görə bu cinayətləri törətməsi diqqətlə izlənildikdə tam aydın olur.

Filmin soundtrack’ləri isə əla idi. Hans Zimmerdən sonra belə iddialı filmə soundtrack bəstələməyi adını birinci dəfədi eşitdiyim Michael Giacchino qardaş çox yaxşı bacarıb. Bir də nirvananın something in the way mahnısı çox yerində işlədilmişdi. Bu iki soundtrack də burda qalsın.

(youtube: )

(youtube: )

özünü kəşf etmək

Tanım verməkdə çətinlik çəkdiyim məfhum. Çünki özünü kəşf etmək hamı üçün fərqli ola bilər. Hətta insan özünü kəşf etdiyini bilmədən belə özünü kəşf edə, yaxud özünü kəşf etdiyini sanıb özünü tanımadan da yaşaya bilər.

Özünü tanımaq deyəndə isə, mənim fikrimcə, insanın bu həyatda nə etməyi sevib nədən nifrət etməsini özlüyündə aydınlaşdırmasıdır. Bunun başında isə gördüyü iş durur. Əgər bir insan sevdiyi işi tapıbsa, demək olar özünü 50% kəşf edib. Qalan 50%-də isə insan özündə fərqindəliklərin yaradır, hər hansı həyat ideologiyasını mənimsəməyir və əqidəsini tam müəyyənləşdirir.

21-ci əsrdə əksər insanlar özlərini tanımadan, özünü kəşf etmədən həyatlarını yaşayıb ömürlərini başa vururlar. Bəlkə də yaşadığımız zəmanə özünü kəşf etməyin ən çətin olduğu zəmanədir. Çünki tarix boyu insanoğlunun qarşısına heç vaxt bu qədər seçim qoyulmayıb. Eyni zamanda bu seçim çox erkən yaşda qısa bir müddət ərzində edilməlidir. Yəni insan həyatına köklü istiqamət verəcək bir qərarı hələ nəyin doğru, nəyin yanlış olduğunu bilmədiyi bir məqamda almalıdır. Təbii ki, bu qərarı çox vaxt fərd özü deyil onun ətrafında olan insanlar alır. Bu isə ən dəhşətlisidi. Fərd hələ özünü tanımamış, başqaları həmin fərdi tanıdığını sanıb yerinə qərarlar verir.

Bundan başqa fərdin özünü kəşf edə bilməməsinin ikinci səbəbini sosial mediya və televizora bağlayıram. Əslində müsbət tərəfləri də var. Çünki bir insan oturduğu yerdən istədiyi sahə ilə maraqlana, hətta internetdə o qədər informasiya var ki, bu sahədə peşəkara belə çevrilə bilər. Amma sosial mediya və internet insana özünü kəşf etməsinə mane olan ən böyük zərbəni vurur. Sosial mediya bizə saysız role modellər təklif edir. Bunlar aktyor, rockstar, müğənni, fenomen və s. ola bilər. insanlar belə adamlara baxıb onlar kimi geyinir, onlar kimi danışmağa çalışırlar. Çünki sosial mediya və televiziya aləmi bu insanları bizə elə mükəmməl formada təqdim edir ki, biz də həmin insanlar kimi olmağa çalışırıq. Nəticədə bir-birinin kopyası olan və özlərini kəşf edə bilməmiş bir nəsil yaranır. Hamı eyni şəkilləri çəkib eyni cür, eyni formada paylaşır və eyni cür düşünür. Original kontent yarada, original düşünə bilən çox az sayda insan var. Ən acısı isə odur ki, buna səbəb olan role modellər isə göründükləri qədər mükəmməl də deyillər. Sadəcə manipulyasiya nəticəsində belə görünürlər. Burada Tyler Durden’dən bir sitatı əlavə etmək yerinə düşərdi:
“Biz tarixin ortancıl uşaqlarıyıq. Məqsədimiz və yerimiz yoxdur. Nə böyük müharibə yaşadıq, nə də böyük böhranı. Bizim müharibəzim mənəvi müharibədir, ən böyük böhranımız həyatlarımızdır. Hamımız bir gün televiziyada milyonçu, kino tanrısı və rok ulduzu olacağımıza inandırılaraq böyüdülmüşük. Amma belə olmayacağıq və bu həqiqəti yavaş-yavaş öyrənirik. Buna görə də çox qəzəbliyik.”

Əslinə qalanda isə rok ulduzu, kino tanrısı olmağa ehtiyacımız belə yoxdur. Bizə nə göstərirlərsə, o olmaq istəyirik. Dövrün tələbi nədirsə, insanlar da elə olmaq istəyirlər. Məsələn, götürək qədim misirdə sadə bir kəndlini. Bu adam üçün ən böyük istək/arzu il ərzində əkdiyi məhsulları xəta-bəla olmadan yığıb satmaqdır. Heç bu adamın role modeli belə yoxdur. Əslində ola bilər, o da qonşu kənddə hər il məhsulunu uğurlu bir şəkildə bazara çıxarıb satan başqa bir kəndlidən o tərəfə gedə bilməz və sizi əmin edirəm ki, həmin adam boz şəhərlərdə illuziyaya aldanmış, heçliyin ortasına atılmış depresif insanlardan daha çox xoşbəxtdir.

Özünü kəşf etməyə mane olan digər bir səbəb isə azad iradənin məhdudlaşdırılmasıdır. Əslində bu əvvəlki səbəb ilə müəyyən qədər əlaqəlidi. Çünki azad iradənin məhdudlaşdırılması birbaşa mediya, internet, reklamlar və sosial platformalar vasitəsi ilə edilir. Böyük şirkətlərin məhsullarını satmaq məqsədilə insanlara təsir etməsi və dolayı yol ilə azad iradənin məhdudlaşdırılmasına görə atılan addımlar sonda nə istədiyini bilməyən, qarşısına qoyulan hər şeyi sorğusuz-sualsız istehlak edən fərdlər yetişdirir. Təbii ki, belə fərdlərdən də özlərini kəşf etməsini gözləmək axmaqlıq olardı.

Son olaraq onu qeyd etmək istəyirəm ki, zəmanəmizdə bu fərqindəliyi yaratmaq nə qədər çətin də olsa, müasir dövrdə “tarixin ortancıl uşaqlarını” sadəcə bu xoşbəxt edə bilər. Amma bunu necə etmək olar, hər hansı bir formulu varmı, bu barədə dəqiq bir şey deyə bilməyəcəm. Kimi yazaraq, kimi səyahət edərək, kimi yeni bir insanla tanış olaraq, kimisi isə tamam başqa bir yoldan özünü kəşf edir. Yəni insandan-insana dəyişən bir şeydir.

yaxşı yaşamaq vs şərəfli yaşamaq

Qısa olaraq rifahı mı şərəfdən üstün tutmağın yoxsa şərəfi mi rifahdan üstün tutmağın daha yaxşı olmasını ehtiva edən versus. Əslində müzakirəyə çox açıq mövzudur. Şərəfli olub yaxşı yaşamaq da mümkündür. Amma çoxlarına görə şərəfli yoldan yaxşı yaşamaq nisbətdə çətindi və bu yaxşı yaşamağın şərəfli yoldan olmayan daha asan yolu vardır.

Eyni zamanda söhbət Azərbaycandan gedirsə, şərəfli yoldan yaxşı yaşamaq biraz da çətinləşir. Buna görə də bu ölkədə yaşayan birinin həyatının hər hansısa bir hissəsində mütləq şəkildə bu dilemmanın arasında qaldığı məqamları olacaqdır. Tələbə və məktəbli illərində belə məqamlar yox deyiləcək qədər az olur. Daha çox iş həyatında bu məqamlara rast gəlinir.

Bu başlığı görəndə Kurtlar Vadisindən Halo dayı yadıma düşmüşdü. Halo balaca qardaşı ismail tərəfindən pul qarşılığında satılır və halo buna görə 7 il həbsxanada qalır. Daha sonra Kılıçla Polad arasında belə dialoq olur:
Kılıç: (Halo haqqında) Paralıyken de bir kilo patates yerdi parasızken de bir kilo patates yerdi..
Polad: Kardeşi neden sattı Halo'yu?
Kılıç: Patates sevmediği için.

Düzü, hansının daha yaxşı olduğunu bilmirəm. insandan insana dəyişən bir şeydir və mənim fikrimcə bu dilemmada insana seçimi etdirən onun daxili inancından, daxili instikdən daha çox cəmiyyətdir. Yəni belə deyim, insan o zaman xoşbəxt olur ki, ona digər insanlar tərəfindən hörmət qoyulur, digər insanlar onun haqqında müsbət fikirləşir və s. Burda insanın sosial varlıq olması məqamını bir daha xatırlayırıq. Əgər cəmiyyətdə maddiyyatdan daha çox, şərəf, əxlaq, əqidə kimi mənəvi dəyərlərə üstünlük verilərsə, və bu kimi keyfiyyətlərin yüksək olduğu insanlar daha çox hörmətə sahib olub, daha çox sayılıb-seçilərsə, həmin cəmiyyətdə 100% olmasa da, 80% insan belə dilemma arasında qaldıqda şərəfli yaşamağı seçəçək. Çünki şərəfli yaşamağın gətirdikləri, onun apardıqlarından daha çoxdur. Amma hansı cəmiyyətdə ki maddiyyata daha çox önəm verilir, pulu olanlar daha çox sayılıb seçilir, o zaman həmin cəmiyyətdə, demək olar, 90% insan belə dillemmada yaxşı yaşamağı seçəçək. Yəni çox az sayda adam şərəfli yaşamağı yaxşı yaşamaqdan, yəni şərəfini rifahından üstün tutacaq. Belə adamlar ya güclü əqidəli adamlar olacaq, ya da güclü inancı olan biriləri olacaqdır. Onlar da olduqları yerə aid olmadıqlarına görə ya oradan özləri çıxacaqlar, ya da ki çıxartdırılacaqlar.

Elə bunun nəticəsidir ki, Azərbaycanda bu dilemma arasında qalan biri əksər hallarda yaxşı yaşamağı seçir. Özü istəməsə də, ətraf ona bu seçimi etməsinə vadar edir. Yəni ola bilər, bir-iki məqam da şərəfli yaşamağı seçəsən, amma bu dilemmalar insanın qarşısına tezliklə çıxdığına görə bir yerdə insan başa düşür ki, şərəfli yaşamağın bu cəmiyyətdə heç bir gətirisi yoxdur. Başlayır o da yaxşı yaşamağı seçməyə, Etdiyi hərəkətlər səhv də olsa. sifarişi verən: zazoza

yaraşıqlı yaxud gözəl olmaq

Kimilərinin doğuşdan sahib olduğu, kimilərin isə sonradan makyaj və ya filtirlə sahib olmağa çalışdığı, həyata bir sıfır qabaqda başlamağa şərait yaradan, əsasən də 21-ci əsr kimi xarici görünüşün ən önəmli olduğu zəmanədə böyük əhəmiyyət kəsb edən özəllik.

Deməli about time filmində bir səhnə var. Səhnə tam yadımda deyil, amma belə bir sitat işlənmişdi: “Yaxşı ki çox gözəl deyilsən, çox gözəl olmaq şəxsi inkişafa mane olan ən böyük faktorlardan biridir.” Düzü, mən də belə fikirləşirəm. Gözəl və yaraşıqlı olan adamlar həyata 1:0 öndə başlasalarda, elə bu üstünlüyə arxalanıb ikinci qolu atmağa səy göstərmirlər. Təbii ki, səy göstərənlər var, amma onlar ikinci qoldan sonra üçüncü qolu atmağa çalışmırlar. Çünki buna ehtiyacları yoxdur. Onsuz görünüşlərinə görə cəmiyyətdə müəyyən bir yer tutmağa nail olublar. Buna görə hal-hazırda yaraşıqlı və yaxud gözəl olub, eyni zamanda dərin olan çox az adam var.

Digər tərəfdən ortalama xarici görünüşə malik olan biri isə həyata hər hansı üstünlüyü olmadan və yaxud ortalamadan aşağıdırsa, 0:1 geridə başladığına görə, özünü inkişaf etdirməyə daha çox səy göstərir və özündə hər hansısa keyfiyyəti ön plana çıxartmağa çalışır. Çünki bu adamların tək arxalana biləcəyi özəllik onların şəxsi keyfiyyətləridi.

Hansı daha yaxşıdır soruşulsa, mən ikincini seçərdim. Çünki insan bir yerdən sonra başa düşür ki, gözəllik nisbi anlayış olmaq ilə bərabər qalıcı deyildir. Amma şəxsi inkişaf daim insan ilə qalır.

abortion law

Hamiləlik dönəmində uşağı abort etdirmək qaydalarını requlasiya edən qanunlar toplusu. Ümumiyyətlə bir çox ölkələrdə abort etdirmək leqaldır. Hətta teokratik dövlətlərdə belə bəzi məqamlarda uşağın abortuna icazə verilir. Məsələn, islamda əgər hamiləlik qadının səhhətinə ziyan verirsə, bu halda abort etdirmək günah deyildir. Sadəcə bu hal caiz hesab edilir. Digər tərəfdən yoxsulluq bəhanəsi və yaxud uşağa baxmaq qorxusu ilə abort etdirmək, bir mənalı olaraq günahdır və teokratik ölkələrdə bu səbəbdən abort etdirmək qanunsuz hesab edilir.

Yuxarıda qeyd edilən daha çox şəriət qaydaları ilə bağlıdır. Bir də dünyəvi qaydalar var ki, Azərbaycanda da bu qaydalar tətbiq edilir. Ümumi olaraq, bu qaydalar hamiləliyin iki mərhələsində abort etdirməyi tənzimləyir.

Birinci mərhələ hamilələyin 12-ci həftəsinə qədər olan hissəsidir. Bu mərhələdə ana öz bətnindəki uşağı tibb müəssisələrində abort etdirmək hüququ vardır. Yəni hamilələyin ilk 12 həftəsində abort etdirmək qanunidir.

Hamiləliyin 22 həftəsinə qədər də abort etdirmək tibbi cəhətdən mümkün olsa da, bəzi istisna məqamları çıxmaq şərti ilə bu, qeyri-qanuni hesab edilir. Bu mərhələdə abort etdirmək ananın həyatı üçün çox təhlükəlidir. Bu səbəbdən də hamiləliyin sözügedən mərhələdə pozulması üçün komissiya yaradılır. Abortun edilib-edilməməsi isə tamamilə komissiyanın qərarından asılı olur. Daha çox zorlanma, ananın tək yaşaması, çox uşaqlı ailə kimi istina hallarda abortun edilməsinə icazə verilir.

Bu qaydalardan kənar olaraq abort etdirmək ilə bağlı hərəkətlər isə AR Cinayət Məcəlləsində “Qanunsuz abort etmə” maddəsi adı ilə sanksiyalaşdırılmışdır:

Maddə 141. Qanunsuz abort etmə
141.1. Həkim tərəfindən tibb müəssisələrindən kənarda abort etmə—
beş yüz manatdan min manatadək miqdarda cərimə və ya altı ayadək müddətə islah işləri ilə cəzalandırılır.
141.2. Xüsusi ali tibbi təhsili olmayan şəxs tərəfindən abort etmə—
min manatdan min beş yüz manatadək miqdarda cərimə və ya üç yüz altmış saatdan dörd yüz saatadək müddətə ictimai işlər və ya bir ilədək müddətə islah işləri ilə cəzalandırılır.
141.3. Bu Məcəllənin 141.1 və 141.2-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş əməllər nəticəsində zərərçəkmiş şəxsin sağlamlığına ehtiyatsızlıqdan ağır zərər vurulduqda—
iki min manatdan üç min manatadək miqdarda cərimə və ya iki ilədək müddətə islah işləri və ya bir ilədək müddətə müəyyən vəzifə tutma və ya müəyyən fəaliyyətlə məşğul olma hüququndan məhrum edilməklə və ya edilməməklə bir ilədək müddətə azadlığın məhdudlaşdırılması və ya bir ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.
141.4. Bu Məcəllənin 141.1 və 141.2-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş əməllər ehtiyatsızlıqdan zərərçəkmiş şəxsin ölümünə səbəb olduqda—
üç ilədək müddətə müəyyən vəzifə tutma və ya müəyyən fəaliyyətlə məşğul olma hüququndan məhrum edilməklə beş ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır. sifarişi verən: mariya kürüsü

kurtlar vadisi

Hərdən ssenaristlərinin dərin dövlətdən konsultant kimi biri ilə məsləhətləşib hekayəsini yazdığından şübhələndiyim serial. Deməli, serialın 21-ci bölümündə baron Mehmet Karahanlı birbaşa Azərbaycanda olan Heydər Əliyevin hakimiyyətinə ehyam vurur. Burada Karahanlı Tombalacı Mehmetə Azərbaycana getməsi lazım olduğunu bildirir və bu sözləri deyir:

"Benim senden istediyim en kısa surede azerbaycana gitmen. Aliyevden (Heydər Əliyev nəzərdə tutulur) sonrakı azerbaycan için şimdiden sağlam temeller atmamız lazım. Ordakı kumarhanenin ortakları iktidara geliyor, yani biz iktidara geliyoruz. Azerbaycan benim için çok önemli, petrolü ise her kes için önemli. Git ve bildiğin işi mükemmelen yap, ben çağırana kadar da sakın dönme."

(youtube: )

(youtube: )

analitik düşünmə bacarığı

insanların qarşılaşdıqları problemlərin detallarına ayırıb tez və təsirli şəkildə həll edilməsini təmin edən düşünmə metodu. Belə düşünmə bacarığına malik olan insanlar hər şeyə detallara və kiçik parçalara ayıraraq baxmağa çalışarlar. Eyni zamanda son dövrlərdə Azərbaycanda cv-lərə bəh-bəhlə yazılan, işəgötürənlərin də iş elanlarında yerləşdirdikləri keyfiyyət. Hətta işin özü analitik düşünmə bacarığı tələb etməyən bir iş olsa belə, yenə də elanlarda sözügedən keyfiyyətə malik olan insanlara üstünlük verildiyi, yəqin ki, çoxumuzun qarşılaşdığı bir mənzərədir.

Ümumən analitik düşüncə insanın xarakteri ilə də bağlı ola bilər, sonradan qazanılmış da ola bilər. iki cür analitik düşüncə var: idarə oluna bilən və idarə oluna bilməyən. idarə oluna bilməyən analitik düşünməyə bacarıq deməyin nə dərəcədə düzgün olduğunu deyə bilmərəm. Çünki bu, elə bir keyfiyyətdir ki, bəzən müsbət tərəfləri ilə yanaşı mənfi nəticələrə də səbəb ola bilər. Yəni adından da göründüyü kimi idarəolunmaz bir hala gəlir. Həddən artıq çox fikirləşib, lazım oldu-olmadı, hər detala fikir vermək ehtiyacı yaranar. Bu da öz növbəsində beynin artıq yüklənməsinə səbəb ola bilər. Məsələn, flan avtobus hər gün flan dayanacağa saat neçədə gəlir, kafedə oturanda menyudakı bütün yemək-içməklərə, onların qiymətlərinə fikir vermək və s. Bu əslində bacarıqdan ziyadə dezavantajdı. Çünki beyin həddən çox lazımsız informasiya ilə yüklənir. Bu sonda psixi pozuntu ilə də nəticələnə bilər. Prison Break serialında olan Michael Scofield əslində belə bir obraz idi. istər-istəməz hər detala fikir verirdi. Sadəcə onun ağlı başında olmasının əsas səbəbi, həkiminin dediyinə görə, yüksək iq-a sahib olması idi.

Bir də analitik düşünən beyin məlumata acdır. Davamlı özündə nəsə öyrənmək, nəyəsə baxmaq, informasiya qəbul etmək zərurəti hiss edər.

ikinci ssenari isə idarə oluna bilən analitik düşünmə bacarığı ilə bağlıdı. Əslində iş elanlarında axtarılan keyfiyyət yuxarıdakından ziyadə bu bacarıqdı. Yəni ancaq lazım olan anda, problemlərə qarşı bu bacarıqdan istifadə etməklə çətin vəziyyətdən çıxmaq. Çoxlu detektiv və ya mindfuck filmlər, seriallar izləmək, kitab oxumaq, strategiya oyunları, (əsasən də şahmat), sudoku, kakuro kimi insanı fikirləşməyə vadar edən tapmaca oyunları oynamaq müəyyən qədər bu bacarığın formalaşmasına stimul verə bilər.

Üniversitetdə bir müəllimimiz bir dəfə bizə demişdi ki “oxuduğunuz mühazirə mətnləri söz yığını olduğuna görə bunların böyük bir qismi üniversiteti bitirəndən sonra sizin yadınızdan çıxacaq və yaxud sizə ümumiyyətlə lazım olmayacaq. indi sual verə bilərsiniz bunları niyə oxuyuruq? Burda əsas məqsəd sizdə bəzi xüsusiyyətləri formalaşdırmaqdır. Birincisi nizam-intizam, ikincisi məntiqi-mühakimə, üçüncüsü isə analitik düşüncə. Biz burda sizə necə düşünmək, məsələlərə necə yanaşmaq lazımdı, əsas onu öyrədirik. Ola bilər, oxuduğunuz materiallar sizə gələcəkdə lazım olmasın, amma əsasən üniversitet illərində formalaşdırmağa və təkmilləşdirməyə kifayət qədər vaxtınızın və fürsətinizin olduğu bu xüsusiyyətlər sizə həyatınızın hər anında lazım olacaq.” Təxmini belə bir şey demişdi, tam yadımda qalmayıb. Əslində müəllimimin dediklərində razılaşmadığım məqamlar var. Elə tələbələri kor qoyan həmin əzbərçi müharizə mətnləridi də, qoyurlar ki, tələbə nəsə fikirləşsin, düşünsün, məntiqi mühakimə aparıb analitik düşüncə formalaşdırsın. indi bizdə biraz cavan müəllimlər olduğundan əzbərçi sistemdən bacara bildiyimiz qədər uzaq durmağa çalışırıq. Lakin Azərbaycanın əksər universitetlərində vəziyyət yuxarıda qeyd etdiyim kimidir.

Mövzudan bir qədər yayındım amma son olaraq onu deyə bilərəm ki, idarə edilə bilən bir hala gəldikdə analitik düşüncə insana çox şey qata bilər. Bu həm insanın həyata baxış tərzinə, həm problemlər qarşısında olan tutumuna, həm də fikir yürütmək, məntiqi-mühakimə etmək bacarığına ciddi şəkildə təsir edir.

şahsiyet

Rejissoru Onur Saylak, ssenaristi isə Hakan Günday olan Türkiyə istehsalı 12 bölümdən ibarət mini serial. Mini serial olmasına baxmayaraq türk serialları içində zorlanmadan top beşə girmək potensialına malikdir. Hakan Günday yenə çox incə düşünülmüş, türk toplumu ilə bağlı detallarla dolu ssenari yazıb, Onur Saylak da bu ssenarini yaxşı ekranlaşdırıb. Aktyor işi üst səviyyədə idi. Agah obrazının püxtələşməsi və xarakter inkişafı incə ayrıntısına qədər işlənilib deyə bilməyəcəm, çünki 12 bölümdən ibarətdir, istəsələr də bunu edə bilməyəcəkdilər amma mümkün olduğu qədər bunu yaxşı bacarıblar.

Serialın hər bölümü elə bitir ki, heç gözləmədən digər bölümə keçmək istəyi yaranır. Ümumi serialda gizəm atmosferi çox yaxşı yaradılıb, axrıncı bölümə, yəni Agah obrazının bütün olanlar barədə danışdığı səhnəyə qədər bu gizəm öz temposunda davam edir. Daha sonra içdə bir buruqluqla, Agah obrazına pərəştişkarlığın artması ilə, gözlənilməyən hadisələrlə, uçu açıq bitirilmiş bəzi səhnələr ilə, izləyicini də məmnun edən hekayə sonluğu ilə, bir sözlə dolu-dolu bir final ilə serial bitir.

Serial Azərbaycan xalq mahnısı olan "Dağlar kızı, Reyhan" mahnısı ilə qurtarır. iddia edirəm ki, bu seriala baxandan sonra “Dağlar qızı, Reyhan” mahnısı sizin üçün ayrı bir önəm kəsb edəcək.

(youtube: )

neytral insan tipi

Bu həyatı ən bədbəxt şəkildə yaşayan, hamı ilə yola gedən, heç kim ilə mübahisə etməyən, öz mənliklərini ortaya qoya bilməyən insan tipi. Belələrinin hər hansı bir mövzu haqqında ümumiyyətlə fikirləri belə olmur. Kim nə deyir, razılaşırlar. Hamı ilə razılaşıb hər məsələyə neytral qalırlar. Belə insanlar çox vaxt özünü kəşf etməyən, nə istədiyini bilməyən, fikirləri formalaşmayan insanlardır. Bunun səbəbi isə çox vaxt düşüncələrini deməkdən çəkindikləri üçün özlərini ortaya qoya bilməməkləri ilə əlaqədardır. O sözü deyərəm, inciyər, bunu deyərəm xətrinə deyər, bunu desəm, mənlə zarafat edərlər deyə-deyə qarşısındakı insanın fikirləri ilə razı olmasa belə, onunla razılaşır. Daha sonra başqa biri tamam ayrı fikir deyəndə onunla da razılaşır. Yəni neytral mövqe tutur. Hamı ilə yola gedib, heç kimlə mübahisə etmirlər. Buna görə həyatda böyük uğur da qazana bilmirlər. Müti həyat yaşayıb ömürlərini başa vururlar.

Belə insanlar isə çox vaxt laqeyd münasibətə məruz qalır və fikirləri önəmsənilmir. Tamam, bəlkə də ürəyindəki sözləri desəydin, kiminsə nifrətini qazanacaqdın. Amma mənə görə birinin sənə olan laqeydliyi və vecsizliyi onun sənə olan nifrətindən daha pisdir. Nifrət olanda heç olmasa həmin şəxsin nəzərini cəlb edə bilirsən və ən əsası sən özünün necə bir insan olduğunu gözlər önünə sərirsən. Yoxsa bir ömür boyu heç kimin vecinə olmamaq və özünü hamıdan gizlətmək sənin üçün ancaq konfort zonası yarada bilər ki, həmin konfort zonasında da çürüyüb gedirsən. Bir sözlə özünüzü göstərdiyinizə görə kimlərinsə nifrətini qazanırsınızsa və yaxud lağlağıya məruz qalırsınızsa, bu daha yaxşıdır, nəinki siz onların heç vecinə də deyilsiniz.

ali məqsədi cənnətə getmək olan insan modeli

Kiminə görə inancı boş olsa da, bu həyatda qarşılaşa biləcəyiniz ən halal adamlardı. Tamam, bəzilərinə görə ağılsız adamlar ola bilərlər, amma belə insanların heç kimə pislikləri dəymir. Azərbaycan kimi hamının öz mənfəətini güddüyü, və bunun üçün hər cür oğraşlığın edildiyi bir ölkədə halal adamların yarısını bu tip insanlar təşkil edir. Ümumiyyətlə insanın mənəvi keyfiyyətini cənnətə getmək arzusu ilə ölçmürəm. Ateist olub mənəvi keyfiyyəti yüksək olan n qədər adam var. Sadəcə bu tip insanlar ilə tam rahatlıqla iş görməyin, yoldaşlıq etməyin mümkün olduğunu demək istəyirəm.

Belə adamların inancı boş ola bilər, yaxud həyatdakı ali məqsədləri fiksiyaya da söykənə bilər. Lakin həyatda ancaq yaxşılıq etmək istəyində olan və pisliklərdən çəkinən insanların, motivi nə olursa olsun, cəmiyyət üçün ancaq müsbət təsiri vardır. sifarişi verən: daxili heyecan

magistratura imtahanı

Bakalavr pilləsini bitirdikdən sonra Azərbaycanda master etmək istəyən tələbələrin verdiyi imtahan. imtahanda tələbələrə 3 fənndən suallar təqdim olunur: məntiq, informatika və ingilis dili. Ümumilikdə 100 sualdan ibarət olan imtahanda 50 sual məntiqdən, 25 sual ingilisdən dilindən, 25 sual isə informatikadan verilir.

imtahana məntiq və ingilis dilinin salınmasını başa düşürəm. Tələbələrin dil biliyini və məntiqi təfəkkürünü yoxlayırlar. informatikanı da başa düşürəm. Zəmanə kompüter zəmanəsidi, heç olmasa, bu dövrdə kompüter ilə bağlı təməl biliklər hamıda olmalıdı. Sadəcə informatikanın bu qədər əzbərçi şəkildə öyrədilməsini başa düşə bilmirəm. ixtisası iT olanlar belə bu materialları öyrənməkdə çətinlik çəkir. Çünki lazımsız, gərəksiz mövzular və əzbərləniləsi materiallar həddən artıq çoxdur. Anlayıram ki, informatika barədə təməl məlumatları bilmək lazımdı. Amma mənim nəyimə lazımdır, 100-dən çox sistem, tətbiqi proqramların adını bilmək və onların hansı kateqoriyaya aid olduğunu yadımda saxlamaq. Bu mənə nə kimi fayda verə bilər axı. Yox yəni gələcəkdə master oxuyanda Quark Xpress proqramının Nəşriyyat sistemi proqramı olduğunu bilmədiyimə görə bullinqə mi məruz qalacam ya necə. Hələ bunun Microsoft Office proqramları ayrı bir dərddir. Tamam, ofis proqramlarını öyrənirsən və bu gələcəkdə sənə çox lazım olacaq. Sadəcə hansı əmirin hansı lent tabında olduğunu və həmin lent tabının hansı tabda olduğunu niyə əzbərlədəsən axı. Onsuz imtahan verən kimi bu boş məlumatların hamısı yaddan çıxıb gedəcək və mənə belə məlumatlar bir də lazım olmayacaq. Yəni məqsəd nədi də. Elə bil Dim oturub fikirləşib ki, onsuz bu imtahanı biraz dünyagörüşü, məntiqi təfəkkürü olan bakalavrlar keçə bilərlər, gəl bu informatikanı belə əzbərçi formada salaq, tələbələr biraz zülm çəksinlər. Yəqin ki, belə olub. Çünki başqa bir açıqlama verə bilmirəm.

Yenə deyirəm, informatikanın imtahana salınmasına razıyam. Sadəcə belə əzbərçi formada salınmasının tərəfdarı deyiləm. Məncə, informatika fənnindən tələbələri praktiki imtahan formasında yoxlamalıdırlar. 10 sual ümumi nəzəri sual ilə tələbəni yoxladın, sonra bir lahiyə verirsən ki, bunu 1 saat ərzində tərtib elə. Həmin lahiyə də elə bil lahiyə olur ki, tələbə bunu düzəltmək üçün. word və yaxud digər office proqramlarının əksər tablarından istifadə etmək məcburiyyətində olsun. Sonra da nəticəni qiymətləndir.

Hələ 1-ci ixtisas qrupunun imtahanına da informatika fənnini daxil etdilər. Yəqin ki, onlarda da imtahan belə əzbərçi formada olacaq. Ümid edirəm, Azərbaycanda bu əzbərçi sistem sona çatar. Tələbələrə nələrisə əzbərlətmək yerinə, onların düşünməsi üçün biraz şərait yaradarlar.

panspermiya

Yunan dilindən tərcümədə "hər yerdə toxumlar" mənasını verən və yerdəki həyatın kosmosdan gələn həyat toxumları vasitəsi ilə yarandığını iddia edən nəzəriyyə. Həyat toxumları amin turşuları və monosakridlər kimi dünyada mövcud olan maddələrlə yanaşı ekstromofil adlanan kosmos kimi soyuq və çətin şəraitdə mövcud ola bilən orqanizmalardan da ibarətdir. Buna görə nəzəriyyə bu toxumların kosmosa səpələndiyini və dünyaya isə meteoridlər vasitəsi ilə yayıldığını iddia edir.

Burada toxum deyəndə isə bildiyimiz bitki toxumu nəzərdə tutulmur. Həyat toxumları kiçik orqanizmaları ehtiva edir. Hansı ki həmin toxumlar dünyada yayılmış və milyon illər ərzində kiçik orqanizmalardan indiki canlı fauna və floraya təkamül etmişdir. Yəni bu nəzəriyyə onu ehtiva edir ki, insanın mənşəyi yer planetindən deyil, kosmosdan, kainatın başqa bir yerindən gəlir.

Nəzəriyyə ilk dəfə antik Yunan fəlsəfəsində əmələ gəlsə də, 19-cu əsrə qədər bu barədə, demək olar ki, heç danışılmır. Həmin əsrdə dünyaya həyatın başqa yerdən "daşlarla" gəldiyini ehtiva edən fikirlər yayılmağa başlayır və bununla bağlı məqalələr, elmi yazılar meydana gəlir. 20-ci əsrdə Apollo-13 missiyasında aya enmiş Serveyer-3 adlı kosmik raketdə tapılan mikroorqanizmlər bu nəzəriyyənin daha da çox danışılmasına və müzakirə edilməsinə səbəb olur. Hətta Stephen Hawking də bu nəzəriyyəni müdafiə edən şəxslərdən biri olmuşdur.

Ümumiyyətlə, panspermiya nəzəriyyəsinin iki növü mövcuddur; təbii panspermiya və məqsədli panspermiya. Təbii panspermiya onu ehtiva edir ki, yerə həmin həyat toxumları təsadüfi şəkildə gəlmiş və yayılmışdır. Burada hər hansı məqsədli xarici təsir olmamışdır. Lakin məqsədli panspermiya onu deyir ki, bu toxumların yerə gəlməsini hansısa inkişaf etmiş həyat forması təmin etmişdir. Yəni bu, Tanrı və yaxud hər hansı inkişaf etmiş sivilizasiya ola bilər.

Nəzəriyyə qısa şəkildə canlıların, hansı ki bura insan da aiddir, mənşəyinin kosmosdan gəldiyini müdafiə edir. Bu isə onu deməyə əsas verir ki, kainatın başqa yerlərində də bizə oxşar həyat forması ola bilər. Çünki yerdə olan həyatın mənşəyi sadəcə bu planetə məxsus deyil. Bütün kainatda olan planetlərə meteoridlər vasitəsi ilə həmin həyat toxumları düşə bilər. Sadəcə həmin həyat toxumlarının təkamül etməsi üçün zaman və şərait lazımdır.

P.S. Dan Brown"un "Yalan Nöqtəsi" adlı kitabında da hadisələr demək olar bu nəzəriyyənin ətrafında cərəyan edir.

yazarların həyatdan çıxardığı dərslər

Keçmişdəki peşmanlıqları və keçmiş haqqında nə qədər fikirləşsən də, keçmişi dəyişdirə bilməyəcəyimizdir. Zaman daim hərəkət edir. Əgər bu yolda daim arxana baxsan və arxada itirdiyin şeylər haqqında daima fikirləşsən, irəlidəki fürsətləri həmişə itirəcəksən. Bundan sonra yenə arxaya baxıb arxaya baxdığına görə itirdiyin fürsətləri görüb heyifsilənəcəksən. Buna görə keçmişdəki xatirələrdən qopmaq ən optimal variantdır.

ikinci məsələ isə keçmiş ilə bərabər eyni zamanda gələcək haqqında da çox fikirləşməməkdir. Qarşıda nə çətinlik olursa olsun, bunu dərd eləmək insana hər hansı fayda vermir. Sadəcə oturub həll yolu axtarmaq lazımdır. Demək olar ki, insanların dərd elədiyi promlemlərin 90%-i böyük əhəmiyyət kəsb etməyən problemlər olur. Əgər dərd etdiyin problem həmin andan bir il sonra hər hansı əhəmiyyət daşımayacaqsa, həmin problemi dərd etməyə dəyməz. Məsələn, oturub müəllim pis qiymət yazdı deyə, müdirin səni danlandı deyə dərd çəkirsən, və yaxud o gün kimsə xətrinə dəyib, yaxud da hər hansı mallıq eləmisən. O anda fikirləşilməlidir ki, mənim dərd elədiyim bu şeyi bundan 1 il sonra yenə dərd edəcəyəm mi, yoxsa heç vecimə olmayacaq. Əgər cavab ikincidirsə, deməli həmin problem boş problemdir və onun barəsində heç fikir eləməyə, dərd çəkməyə, stresə girməyə dəyməz. Yəni mümkün olan qədər keçmiş və gələcəkdən qopub indini yaşamaq lazımdır.

stigmata

isa peyğəmbərin çarmıxa çəkilərkən əllərinə, ayaqlarına mismar ilə vurulan 4 yara və çarmıxda ölüb-ölmədiyinə yoxlamaq üçün gövdəsinə yeridilən nizə yarası ilə birlikdə ümumilikdə beş müqəddəs yaraya verilən ad.

Deməli, bu beş müqəddəs yaralar tarix boyu bəzi insanlarda meydana gəlib. Stigmatanın ilk simptomları biləklərdə başlayır. Daha sonra isə digər yaralar da açılaraq stiqmata tamamlanır. Stigmatanı qəbul edənləri Roma Papası birbaşa hüzuruna çağırıraq onları qəbul edir. Bu hadisə, nə hikmətsə, adi adamlardan daha çox dinə bağlı adamların başına gəlir. Bunun səbəbi onunla əlaqələndirilir ki, dinə bağlı olan adamları Allah mükafatlandırır və isanın beş müqəddəs yarası ilə içlərindəki pislikləri qusdurur.

Stigmata simptomlarının görüldüyü ən məşhur şəxslərdən biri Francesso Forgione və ya digər adı ilə Padre Piodur. 23 yaşında olarkən onun əllərində ilk yaralar meydana gəlməyə başlayır. 31 yaşında isə stigmatası tamamlanır. Stigmatanı qəbul etdiyini görə Francesso Forgione ruhani ata adını alır. Papanın hüzuruna qədər çıxır. Hətta bir ara xristianlar arasında papadan belə daha çox nüfuza sahib olur.

Hal-hazırda stigmata hadisələri mediyada yer-yer boy göstərir. Bunların yalan və doğru olmasını demək isə heç də asan deyil. Çünki stigmata hadisələrinin əksəriyyəti aldatmaca olur. Xüsusilə padre piodan sonra stigmatanı qəbul edənlərin necə böyük hörmət və qayğı gördüklərinin fərqinə varan insanlar öz əllərində və ayaqlarında "müqəddəs yaraları" açaraq özlərini stigmatanı keçirənlər kimi qələmə verirdilər.

Mənbələrə əsasən stigmata hadisələrinin sadəcə az bir qismi real, əksəriyyəti isə aldatmacadır. Buna görə stigmata hadisələrini araşdırmaq üçün Vatikanda xüsusi bir komissiya qurulur. Həmin komissiyanın gəldiyi qənaətə əsasən hadisənin stigmata olub-olmadığını aydınlaşdırmaq üçün aşadakı yol izlənilir:
1. ilk öncə yaralar dairəvi deyil, dördbucaq formasında olmalıdır
2. Yaralar ovuç içində deyil, biləkdə olmalıdır. Çünki isa peyğəmbər biləklərindən çarmıxa çəkilmişdi.
3. Ayaqdakı yaralar ayaq biləyinin biraz üstündə olmalıdır və yaralar olmasına baxmayaraq stigmatanı keçirən insan normal şəkildə yeriməyi bacarmalıdır.
4. Ən önəmlisi isə odur ki, yaralardan axan qan stigmatanı keçirən insanın qanı ilə eyni qan qrupuna aid olmamalıdır. Çünki axan qan həmin insanın qanı deyil isanın qanıdır.

Bunların hamısı stigmatanı keçirən insanda varsa, o artıq müqəddəs insan hesab olunur və ən qısa zamanda papanın hüzuruna çıxarılır.

Maraqlısı isə odur ki, bu qaydalar çıxandan sonra Papanın hüzuruna çıxarılan stigmata keçirən insanların sayında ciddi şəkildə azalma yaranır. Demək olar bütün stigmata keçirən insanların əslində stigmata keçirmədikləri, ya özlərinin bu yaranı açdıqları ya da ki hansısa dəri rahatsızlıqlarına malik olduqları aşkar olunur.

Bəlkə Padre Pioda da eyni vəziyyət idi. Çünki onun yaşadığı zamanda Vatikan stigmata ilə bağlı tələblərini müəyyən etməmişdi. Lakin bununla stigmatanın yalan olduğunu demək heç də doğru olmazdı. Stigmatanın doğru və yaxud yalan olduğu hələ də müəyyən edilməyib. Tarix boyu 700-dən çox stigmata hadisəsi baş verib. Bizə məlum olan ilk Stigmata hadisəsi 13-cü əsrdə olmuşdur. Bundan sonra isə tarix kitablarında yer-yer stigmata ilə bağlı məlumatlar öz əksini tapmışdır.

Eyni zamanda Stigmatanın tibbi bir açıqlaması yoxdur. Hər hansı bir xəstəlik olmadan dəri üzərində yaraların meydana gəlməsi real görünmür. Digər bir tərəfdən isə internetdə stigmata keçirən insanın video yazısına və yaraların açılması anına rast gəlmədim. Lakin çoxlu sayda şahid ifadəsi var idi. Arada qaldım, bilmədim inanım ya yox.

attestupa

Qədim dövrlərdə skandinaviya ölkələrində həyata keçirilən, hərfi mənası "intihar" olan riutal.

Skandinaviya ölkələrində yaşayan qədim sakinlər insan həyatını 4 fəslə bənzədirdilər;
1. Yaz fəsli, 18 yaşa qədər; insan böyüyür və öz məqsədini tapmağa çalışır.
2. Yay fəsli, 18 yaşdan 36 yaşa qədər; Artıq məqsədini tapmış insan öyrənməyə, özünü inkişaf etdirməyə çalışır.
3. Payız fəsli; 36 yaşdan 54 yaşa qədər; Bu dövr işləmək dövrüdür. Müəyyən bir sahə üzrə peşəkarlaşan insan artıq işləməyə başlayır.
4. Qış fəsli; 54 yaşdan 72 yaşa qədər. Mentorluq dövrü. Həyatı boyu yığdığı təcrübələrlə kamilləşən insan özündən kiçiklərə yol göstərir və nəyin yaxşı, nəyin pis olduğunu başa salır.

72 yaşında isə insan həyatdakı bütün məqsədlərinə çatır. Skandinaviyada yaşayanlara görə artıq bu yaşdan sonra insanın yer üzündəki vaxtı bitmiş sayılır. Buna görə attestupa adlanan ritualla insan həyatına son verirlər.

Bir insan 72 yaşına çatdıqda o, ya öz razılığı ilə, ya da ki zor güclə dik uçurumlardan aşağı atılır. Əgər uçurumdan aşağı düşəndə həmin adam ölməzsə, öz xalqı tərəfindən öldürülürdü. Bəzən belə uçurumların özünə də attestupa deyərlərdi. Bu yolla öz həyatını sona yetirmək çox şərəfli hərəkət sayılırdı. Əgər skandinaviyada yaşayan biri attestupa etməsə, həmin adam lənətlənmiş sayılır və xalq onu özündən təcrid edirdi.

Neftlix"də yayımlanan Norseman komediya serialında attestupa ritualı mizahi bir dillə göstərilmişdir.

(youtube: )

(youtube: )

taxation is theft

Qədim zamandan bəri dövlətlərin maliyyə cəhətdən əsas onurğa sütunu olan, həyatımızın hər məhləsində istəsək də, istəməsək də ödədiyimiz verginin soyğunçuluq olduğunu müdafiə edən libertarianların arasında yayılmış sloqan. Bunun bir digər versiyası isə "tax is a legalized theft"dir.

Ümumiyyətlə vergi məcburi, fərdi və əvəzsiz ödəniş kimi qəbul olunur. Bu bir çox ölkələrin qanunvericiliyində də öz əksini tapır. (baxma: Vergi Məcəlləsi, 11-ci maddə) Yəni dövlət fərdi qaydada vətəndaşdan qarşılığında hər hansı bir şey ödəmədən və yaxud vermədən məcburi şəkildə pul alır. Doğurdan da belə dedikdə vergi ilə soyğunçuluq arasında fərq olmur. Çünki soyğunçuluq da eyni sistem ilə işləyir. Birinin malını/pulunu onun razılığı olmadan məcburi şəkildə alırsan və qarşılığında da isə heçnə vermirsən. Lakin tək fərq odur ki, vergi ödəyicilərin əksinə soyğunçuluğa məruz qalan şəxslərin sığınacaqları hüquq mühafizə orqanları var.

Dövlətin isə müdafiəsi budur ki, vergini yığmaqda əsas məqsəd dövlətin və bələdiyyələrin fəaliyyətinin maliyyə təminatıdır. Yəni, vergi yolların salınması, xəstəxanaların, məktəblərin və digər infrastruktur binaların tikilməsi, dövlət qulluqçularının maaşlarının ödənilməsi üçün lazım olan pul vəsatini qarşılamaq üçün vətəndaşlardan alınan ödənişdir.

Buna müəyyən qədər haqq qazandırmaq olar. Amma belə bir şey fikiləşək, tutaq ki, dövlətin vergiyə ehtiyacı yoxdur. Məsələn, dövlət təbii qaynaqlardan və yaxud digər sahələrdən əldə etdiyi gəlir ilə yuxarıda göstərilən maliyyə təminatını tam şəkildə qarşılayır. O zaman dövlətin yenə də əhalidən vergi almağı soyğunçuluq olmur? Və yaxud başqa bir ssenari deyək, dövlətin maliyyə təminatını 10% gəlir vergisi ödədiyi təqdirdə əhalidən 15% gəlir vergisi toplanılırsa, həmin artıq ödənilmiş 5% vergi soyğunçuluq olmurmu?

Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində əhali üzərinə qoyulan gəlir vergisi sıfır faizdir. Bunun səbəbi isə dövlətin təbii qaynaqlardan əldə etdiyi gəliri və ölkədə fəaliyyət göstərən korporasiyalardan aldığı vergi ödənişi dövlətin maliyyə təminatını ödəyir. Buna görə dövlət əhali üzərinə hər hansı vergi təyin etməmişdir.

Vergi sistemi dövlətin əlində olan nəzarət edilməsi gərəkən bir sistemdir. Yəni vergi dərəcələri təyin olunarkən nəyə görə bu miqdarda təyin olunduğunu dair statistika, əsaslandırma və bu dərəcələrin müəyyən edilməsinə nəzarət edən müstəqil bir orqan olmalıdır.

Qeyd edim ki, Azərbaycanda gəlir vergisi 14% (fiziki şəxslərdən alınan vergi), mənfəət vergisi isə 20% (hüquqi şəxslərdən alınan vergi) kimi müəyyənləşmişdir. Bu göstəricilərlə Azərbaycan neft, qaz və digər faydalı qazıntılarla zəngin olan ölkələr arasında ən yüksək vergilərə sahib ölkələrin başında durur. Ümumiyyətlə neft, qaz ölkələrin əksəriyyətində vergilər yox deyiləsi qədər azdır.

Son olaraq deyə bilərik ki, haqqlı şəkildə təyin olunmuş vergi soyğunçuluq deyil, dövlətin fəaliyyətini təmin edən maliyyə vəsatətidir. Lakin əhalidən toplanılan vergi ehtiyac olmadığı halda toplanılırsa və ya bu vəsaitlə mənimsənilən pulların yeri doldurulmağa çalışılırsa, bunu rahat şəkildə soyğunçuluq adlandırmaq olar. sifarişi verən: cornelius fudge

universitetə qəbul olanlara məsləhətlər

Sadəcə yeni daxil olan 1-ci kursların deyil, eyni zamanda keçən il qəbul olan 2-ci kursların da nəzərə almalı olduğu məsləhətlərdir. Çünki onlayn keçirilən universitet dərsləri ilə əyani keçirilən dərslər arasındakı fərqi 2-ci kurslar bu ilki dərs ilində tam şəkildə anlayacaqlar. Bir sözlə içində olduqları illuziyadan ayılacaqlar.

ilk öncə onu qeyd edim ki, sadəcə universitetin sizə verdiyi imkanlar ilə kifayətlənməyin. Davamlı olaraq alternativlərdən istifadə edin. Bu təcrübə proqramı, ixtisasınıza uyğun part-time iş ola bilər. Yəni bu dörd ili sadəcə universitet dərslərini oxumaqla, və univeritet məllimlərinin tapşırıqlarını yerinə yetirməklə kifayətlənməyin. Qiymətə və ballara görə isə stress və qorxu keçirməyin. inanın, o qiymətlərin və balların sizin gələcəyiniz üzərində hər hansı təsiri yoxdur. Ucu-bucağı görünməyən rus ədəbiyyatlarından ala yarımçıq tərcümə edilən mühazirə mətnlərini nöqtəbənöqtə əzbərləməkdənsə, sizə lazım olan şeyləri öyrənin. Məllimin buna görə sizə aşağı bal yazmasından isə çəkinməyin. Bilmirəm, niyə amma bu qəribə şəkildə adama biraz da olsa digərlərindən azad olduğunu hiss elətdirir. Belə alınan 5,6 bal mənə gecə-gündüz oxuyub əzbərlədiyim üçün alınan 9,10 baldan daha çox həzz verirdi.

Alternativlər faydalıdır, lakin universitetdən də bəzi şeyləri tələb etməyi unutmayın. O boyda əziyyəti bəzi insanların sırf fəlsəfə doktoru olsun deyə sizin vaxtınızı alması üçün çəkməmisiniz.

Sırf cv-də görünsün deyə könüllü olmayın. Könüllülük proqramının sizə nəsə qatacağını düşünürsüzsə, həmin proqrama qoşulun. Haqqınız verilmədiyi proqramlardan isə uzaq durun. Heçkimin sizi istismar etmək hüququ yoxdur. Mənim 5 ay könüllü kimi getdiyim yerlərdən sertifikat almadığım vaxt belə olub. Heç könüllülük proqramı da deyil idi. Sadəcə adam mənə işi öyrədirdi və mən nəsə öyrəndiyimi hiss edirdim. Yoxsa hər könüllülük proqramına "qoy buna da gedim, bundan da sertifikat alım" məntiqi ilə baxmayın.

imkanınız yoxdursa, ixtisasınıza aid olmayan işlərdə (ofisiant, kassir kimi) işləməkdən çəkinməyin. Bunun sizin gələcəkdəki kariyeranıza yaxından-uzaqdan təsiri yoxdur və yaxud gələcəkdə big four-da işləməyinizə hər hansı əngəl kəsb etmir. Əksinə bu vəziyyət sizi daha da püxtələşdirəcək.

Tam olaraq bu sahələrdə işləməyəcəksinizsə və yaxud bunları öyrənməyə ehtiyacınız yoxdursa, mühasibatlıq, MC Office proqramları, iT və dil kurslarına getməyin. Bunları özünüz öyrənməyə çalışın. bu kursların əksəriyyəti 3-4 ay, maksimum isə 6 aylıq olur. Kurs bitdikdən sonra isə tədricən öyrəndikləriniz yaddan çıxmağa başlayacaq. O qədər tanışlarım var ki, birinci kursda excell, mühasibatlıq kurslarına gedib axrıncı kurslarda öyrəndikləri yadlarından çıxıb. Deməyim odur ki, əgər bunlara ehtiyacınız yoxdursa, bu kurslara getmək zəruriyyət deyil. Ehtiyacınız olanda öyrənin ki, kursu bitirən kimi öyrəndiklərinizi tətbiq edə biləsiniz. Məsələn, mühasibatlıq işində çalışırsınızsa, onda həmin kurslar faydalıdır. Yoxsa universitetin birinci kursundan bunları etməyin hər hansı faydası yoxdur.

Son olaraq bir məlimimin sözünü qeyd etmək istəyirəm. Deməli bu adam hüquq fakültəsində dərsini oxumayan tələbələrə demək olar heçnə demirdi. Sadəcə aşağı qiymət yazıb yola salırdı. Bir dəfə yenə belə tələbəyə aşağı qiymət yazandan sonra döndü bizə dedi ki, "elə bilirsiz, bu tələbə gələcəkdə yaxşı yerdə olmayacaq? ən az sizin qədər yaxşı, sizin qədər olmasa da sizə yaxın bir yerdə olacaq. Bilirsiz niyə? çünki o, dərsini oxumasa da, hər gün bu auditoriyaya gəlib-gedir. Onun gələcəkdə adam olması üçün bu tələbə mühiti, bu auditoriyanın havası belə bəsdi."

Onu bilin ki, tələbəlik sizin həyatınızda unikal bir zaman kəsiyidir. Bu illərdə özünüzü çox gücə salıb kurslara gedərək, bütün günü dərs oxuyaraq keçirməyin. Tələbəlik elə tələbəlikdi. Sadəcə yaşayın. Elə o auditoriyanın havasını alsaz, bəsdi.

necə yəni millət acdı hamının özü boyda qarnı var

Azərbaycanda əhalinin həyat səviyyəsinin aşağı olduğunu bildirdikdə əksərən orta yaşlı insanlar tərəfindən deyilən ifadə. Bunun digər bir varinatı isə "pis yaşamırıq ki, ac deyil, yalavac deyilik, yeməyimiz, içməyimiz var."-dır.

Həqiqətən də, ölkədə əhalinin yeməyə kifayət qədər yeməyi və içməyə də suyu vardır. Əksəriyyət isə ac deyil. Yaxşı, gəlin baxaq görək Azərbaycanda əhali nə yeyir.

Deməli, statistikaya əsasən Azərbaycanda il ərzində ortalama bir adam 3.20 kiloqram dəniz məhsulu istehlak edir. Dənizə çıxışı olmayan Zimbabvedə belə (3.73 kq) adam başına düşən dəniz məhsulu istehlakı Azərbaycandan çoxdur.

Eyni zamanda adam başına düşən qırmızı ət istehlakına görə Azərbaycan (adam başı 34.8 kq) Venezuella (40.94 kq), Oman (43.34 kq), Mərkəzi Afrika (35.90 kq) kimi ölkələrdən geri qalır.

Toyuq və yumurta istehlakına görə də Azərbaycan dünya üzərindəki ortalamadan aşağıdır.

Bütün bunlara baxmayaraq Azərbaycanda artıq çəki problemi Avropa ölkələrinin əksəriyyətindən daha çox yayılmışdır. Bu statiskaya əsasən, Azərbaycan əhalisinin 20% faizi artıq çəkidən əziyyət çəkir. Yəni hər 10 insandan 2-də artıq çəki, piylənmə problemi var.

Bunun əsas səbəbi isə düzgün və sağlam qidalanmama və davamlı olaraq karbonhidratla bəslənmədir. Düzgün və sağlam qidalanmamağın ən əsas səbəbi isə yoxsulluqdur. ABŞ-da edilən araşdırma nəticəsində məlum olub ki, yoxsulluq səviyyəsi artıqca artıq çəki problemi də artmağa başlayır. Artıq elə bir dövrdə yaşayırıq ki, yoxsulluq aclığa deyil, sağlam qidalanmamaqla artıq çəkiyə səbəb olur. Maddi vəziyyəti aşağı olan bir ailə ay ərzində yeməklə bərabər çörəkdən çox istifadə edir və bununla yanaşı makaron, kartof kimi ucuz amma karbonhidratla zəngin qidalarla bəslənir. Bu da öz növbəsində artıq çəki probleminə gətirib çıxarır. Bir sözlə inkişaf etməmiş ölkələrdə yoxsulluq artıq çəkiyə deyil, qıtlığa yol açır. Lakin nisbətdə inkişaf etmiş ölkələrdə bu problem insanlarda artıq çəki probleminin yaranmasına səbəb olur. Çünki sağlam olmayan və qida dəyəri aşağı olan qidalar daha ucuz olur.

Yəni sabah biri çıxıb "necə yəni millət acdı, hamının özü boyda qarnı var" desə, bunun səbəbi bəllidir. Çünki Azərbaycanda qidalanma vərdişi yox dərəcəsindədir.

Bu statiskaya əsasən Azərbaycanda insanlar günlük enerji ehtiyatlarının 73 faizini karbonhidratlı qidalardan alır. Aşağıdakı alıntı isə hər şeyi izah edir:

Contribution of carbohydrates in total dietary energy consumption.
- World: 63%
- Developed countries: 53%
- Developing World: 67%
- Sub-Saharan Africa: 72%
Göründüyü kimi Azərbaycan 73 faizlik göstərici ilə bu kateqoriyanın ən sonuncu hissəsi olan Sub-Saharan Africa hissəsinə daxil olur.

Karbonhidratlı qidaları üstünlük vermək Azərbaycanda olan artıq çəki və yoxsulluq problemini əslində izah edir.

Bunu da qeyd eləmək lazımdır ki, Azərbaycan tərəvəz istehlakına görə (bir il ərzində adam başı 159 kq) ortalama bir dövlətdir. Yəni əhali daha çox karbonhidrat və tərəvəz ilə qidalanır. Tərəvəzlə qidalanmağı sağlam qidalanmaq kimi qələmə vermək isə heç də düzgün deyil. Çünki tərəvəzlə sağlam qidalanmaq hər gün kartof yemək mənasına gəlmir. Belə ki sağlam və düzgün tərəvəz diyeti bahalı prosedurdur.

Toyuq əti istehlakında da yenə Azərbaycan ortalama istehlakdan aşağıdır. Yəni protein ehtiyacını toyuqla da qarşılaya bilmirik. Azərbaycanda nə ət, nə balıq, nə toyuq normal insanın protein ehtiyacını qarşılamağa kifayət edəcək qədər istehlak edilmir.

Son olaraq karbonhidratla çox qidalanmaq stress, yuxusuzluq, depressiya, hərəkətsizlik və ən əsası beynin yavaşlamasına səbəb olur. Buna görə gün ərzində balıq, cəviz, ət kimi proteinlə zəngin qidalarla bəslənən avropalı ilə enerjisinin 70 faizini karbonhidratlı qidalardan alan Azərbaycanlı arasında həmişə fərq olur. Bu faktor insanın həm mental, həm fiziki vəziyyətinə, eyni zamanda görülən işə verdiyi enerji və efforta güclü şəkildə təsir göstərir.

Azərbaycandaki market qiymətlərini nəzərə alaraq deyə bilərik ki, bir insanın bir ay ərzində sağlam və balanslı qidalanması üçün minimum 400-500 (bəlkə daha da çox lazımdır, mən ən minimumunu götürürəm) manat pul lazımdır. Bu isə ortalama Azərbaycan ailəsində mümkünsüz bir şeydir. Bu cümləni yazarkən belə aylıq 300 manata ailə saxlayan tanışlarım gözümün qabağına gəlir.

Bütün bunların nəticəsində isə boz bir cəmiyyət yaranır. Əksər insanların üzündən halsızlıq, yorğunluq hiss olunur və hamının başı öz məişət problemlərinə qarışır. Əksəriyyət nə siyasətlə maraqlanır, nə özünü inkişafa səy göstərir. Çünki onların həmişə bu mövzulardan daha böyük problemləri olur. Onsuzda qidalanması yerlərdə olan əhalini bir də işəgötürənlər artıq işlətməklə daha da betər vəziyyətə salırlar. Sonda isə yaşamaq üçün yaşayan yox, ölməmək üçün yaşayan cəmiyyət formalaşır.

taliban

Hal-hazırda paytaxt Kabul başda olmaqla Əfqanıstanı öz idarəsinə almağı bacaran terror təşkilatı. Taliban 70 min əsgər heyətinə malik olmasına baxmayaraq qısa zamanda 350 min nəfərlik əsgər və polis heyətinə malik olan, Abş-ın dəstəyi ilə milyardlar xərclənərək formalaşdırılan Əfqanıstan ordusuna qalib gəlməyi bacardı. Bəyaz Saraya görə, bunun əsas səbəbi, 20 il boyunca təlim görmüş və milyardlar xərclənmiş ordunun lazım olan anda ölkələri üçün vuruşmaq əvəzinə kütləvi şəkildə bu qarşıdurmada iştirak etməməkləri idi.

Əslində belə demək düz olmazdı. Əfqanıstan müqavimət göstərdi, lakin daxildə satqınlıqlar çox olduğuna görə ordu ruhdan düşdü və təslim oldu.

Abş ordusu Əfqanıstandan çıxdıqdan sonra Taliban hərbi strategiyasında köklü dəyişikliklər etdi. 20 il boyunca şimaldan hücum edən taliban bu dəfə cənuba üz tutdu və işğala oradan başladı. Taliban Əfqanıstanın cənubunda olan Şibirqan şəhərini ələ keçirməklə burada strateji üstünlüyü ələ aldı.

8 avqust tarixində Kunduz şəhərinin ələ keçirilməsi Talibanın Əfqanıstana vurduğu ilk güclü zərbə idi. Bununla Əfqanıstanda ruh düşkünlüyü yaranmışdı. Şəhərlərin bəziləri döyüşsüz şəkildə Talibana təslim olurdu.

Əfqanıstan prezidenti Əşrəf Qani şəhərlərin talibanın nəzərəti altına keçməsi ilə lokal komandirlərə müraciət edərək onlardan kömək istədi.

Edilən müraciət nəticəsində lokal komandirlərdən biri olan ismayıl Xan Əşrəf Qani ilə görüşür. Bu görüşdən sonra Herata gedərək Talibana qarşı döyüşən orduya yardım edir.

Deyilənə görə, bir zamanlar ismayıl Xan Əşrəf Qanininin qəbuluna düşməkdə çətinlik çəkirdi. Əşrəf Qani onu qəbul edəndə isə "məşğulam, beş dəqiqə vaxtım var, buyur" deyərək ismayıl xanı alçaltmışdır. Lakin döyüş vaxtı o, ismayıl Xanın köməyinə möhtac olmuşdur.

ismayıl Xanın köməyi ilə əfqan qoşunları Heratda Taliban üzərində uğurlar qazandı. Taliban geri çəkilməyə məcbur oldu.

Daha sonra ismayıl Xan xəyanət nəticəsində Taliban militanlarına əsir düşür. Belə ki, Əşrəf Qaninin adamlarından biri Talibanla özünün əf edilməsi şərti ilə ismayıl Xanın onlara təslim edilməsi barədə razılaşır. Həmin adam ismayıl Xanı görüşə çağırır. 8 nəfər ilə görüşə gələn ismayıl Xan həmin yeri mühasirəyə alan Taliban militanları tərəfindən əsir götürülür. ismayıl Xanın əsir düşməsi xəbəri Əfqanıstan əsgərlərinə mənəvi zərbə vurur.

12 avqust tarixində Taliban Kabil ilə Kandahar arasında olan anayolu ələ keçirir. Bu tarixə qədər Taliban artıq ölkə üzrə 11 şəhəri ələ keçirmişdi.

Taliban bundan sonra Məzarı-Şərif şəhərinə hücumlar edir. Məzarı-Şərifin müdafiəsinə Abdürrəşit Dostum və Məhəmməd Nur rəhbərlik edirdi. Bu iki şəxs dəfələrlə taliban üzərində qələbə qazanmışdı. Çoxlarına görə Taliban Məzarı-Şərifdən o yana gedə bilməyəcəkdi. Çünki talibanın bu iki komandiri məğlub etməsini heç kəs gözləmirdi. Lakin 14 avqust 2021-ci il tarixdə Abdürrəşit Dostum ilə Məhəmməd Nur Məzarı-Şərifdən qaçırlar. Ertəsi gün Taliban şəhərə nəzarəti ələ keçirir.

Bu tarixdən sonra Məhəmməd Nur twittter hesabında "Dostum"la birlikdə çox böyük bir oyunun qurbanı olduq. Güclü dirənişimizə baxmayaraq hökumət və ordu qorxaqcasına özünü talibana təslim etdi. Dostum ilə məni oyuna gətirmək istədilər lakin bacarmadılar. Biz indi təhlükəsiz yerə gedə bilmişik. Danışılmamış bir neçə hekayəm var. Vaxtı gələndə hamısını danışacam." deyə açıqlama yayıb.

Məzarı-Şərifin tutulması ilə şimal tamamilə Talibanın idarəsi altına keçmiş, xalq prezident Əşrəf Qaninin istefasını tələb etməyə başlamışdı.

Taliban Kabil ətrafındakı 4 şəhəri müqavimətsiz aldı. Bununla onlar Kabili mühasirəyə almağı bacarmışdılar.

Kabil mühasirədə olarkən Gani ölkədən ayrılaraq Tacikistana qaçdı. Daha sonra Kabil talibana təslim edildi. Taliban militanları prezident sarayına daxil oldular.

Mənbələrə görə, Əfqanıstanın əsas məğlubiyyətinin səbəbi ordu deyil, ordunu idarə edənlər idi. Ordu lazımınca mübarizə aparırdı, lakin başda oturanlar ya xəyanət edirdilər, ya da ki ölkədən qaçırdılar. Eyni zamanda Əşrəf Qaninin lokal komandirləri talibana satması və idarəyə gənç, təcrübəsiz adamları gətirməsi məğlubiyyətin əsas səbəblərindən bir neçəsi idi.

Bir sözlə, Əfqanıstan idarəçilər tərəfindən edilən xəyanət və səriştəsizliklər nəticəsində Talibana təslim edildi. Talibanın Əfqanıstan üzərindəki hakimiyyəti, çox güman ki, müvəqqəti xarakter daşıyır. Lakin hakimiyyəti talibandan almaq yenə ölkədə dağıntılara gətirib çıxaracaq. Olan yenə mülki əhaliyə olacaq.

cowboy

Amerika fermalarında atları və inəkləri əhilləşdirən, onlara lazımi qayğını göstərən adamlara verilən ad. Kovboylar bir növ çoban idilər. Adından da göründüyü kimi (cow-inək, boy-oğlan) bu peşənin sahibləri western kinolarında təsvir edildiyi kimi quldurluq, qaçaqçılıq və yaxud atışma ilə yox sahiblərinin atlarını, inəklərini qorumaq, əhilləşdirmək və onları yemləməklə məşğul idilər.

Western filmlərinin, demək olar, hamısında cowboylar ağ dərili kimi təsvir edilmişdi. Lakin ilk cowboyların hamısı zənci idi. Demək olar, ağ dərili cowboya çətinliklə rast gəlinirdi. Amerikanın həmin tarixi dövründə at üstündə olan ağ dərili birinə cowboy deyil, cowhand deyilirdi. Yalnız zəncilər cowboy işi ilə məşğul olurdu. Ağ dərililərin isə bu işlə yaxından-uzaqdan əlaqəsi yox idi. Çünki niyə də bu işlə məşğul olsunlar. Tabeliyində kölələr olan bir ağ dərili adam niyə özü gedib atları, inəkləri otarsın və yaxud onların qeydinə qalsın.

Zənci cowboylar bu peşə ilə məşğul olmaqla bir çox bacarıq əldə etmişdilər. Onlar at, inək sürülərini quldur və yırtıcı heyvanlardan qorumaq üçün özlərində silahdan mükəmməl istifadə bacarığı formalaşdırmışdılar.

Köləlik ləğv edildikdən sonra cowboyluqla məşğul olan zəncilərin bəziləri əvvəlki sahibləri tərəfindən işə alındılar, bəziləri isə işdən ayrılaraq quldurluq, tətikçilik və s. işləri ilə məşğul olmağa başladılar. Əslində quldurluqla, tətikçiliklə məşğul olan zəncilər artıq cowboy hesab edilmirdi. Lakin cowboy adı artıq onlara yapışıb qalmışdı. Buna görə, cowboy deyən zaman ağlımıza çoban deyil, quldur və ya tətikçi gəlir.

Western filmlərində gördüyümüz ağ dərili cowboyların əksəriyyəti real həyatda zənci olublar. Köləlik ləğv edildikdən sonra ağdərili cowboylar da meydana gəldi. Lakin zəncilər cowboyluqda daha peşakar idilər. Tarixdə peşəkar cowboy kimi ad salan Bill Pickett, Bose ikard, Bass Reeves kimi cowboylar zənci olub. Maraqlısı odur ki, bu tarixi şəxsiyyətlərdən ilhamlanaraq çəkilmiş kinolarda həmin adamları ağ dərili aktyorlar canlandırmışdır.

Elə buna görə internetdə cowboy sözünü axtaranda qarşımıza yalnız ağdərili cowboy şəkilləri çıxır. Hollywood effect"inin daha bir uğuru.