azərbaycan tibb universiteti

universitet deyil bazardır mübarək. semestrin sonuna yaxın bu proses daha da qızışır. məsələn yolda gəzəndə biri tanışını görürsə söhbət salamdan sonra bu istiqamətdə gedir: "noldu? anatı neynədin? ". adam hər gün daha çox iyrənir. bir də o çəhrayı xəyallarla deyil də məcburi gəlmisənsə daha çox sınırsan. başlayırsan düşünməyə: "mənim burda nə işim var axı?". heç oxuya da bilmirsən, oxuduqlarının nə işə yarayacağını da bilmirsən. semestrin sonunda, yaxşı, sən də mükəmməl oxumamısan amma ən azından cəhd etmisəndir,pis yaxşı nəsə öyrənmisən də. sonra biri gələr,heç soruşsan bəsit sualları da bilmir,nədi-nədi "adam"ı var ya da pul verdi deyə səndən yüksək balla girər imtahana. cəhənnəmə girir belədi ki, deyərdim amma o çooox "möhtəşəm" prezidentimizin qərarıyla əziyyətlə qazandığın təqaüd də onlara qismət olacaqdır. adam da özünü norveçdə hissedir, çox gözəl qərarlar alır. rəqabət şəraitini artıracaqmış. hə mk hə rəqabət artdı amma gözlədiyiniz istiqamətdə deyil. indi kim nə vaxt və nə qədər pul verdi,kim daha "yaxşı" adam tapdı'nın rəqabəti gedir. xoşbəxtsinizmi?
hə bunun anatomiya kafedrası isə günəş sisteminin yeri'dir sanki. şadlinskiyə əlaqəsi olan adamın varsa kral kimi gəzərsən. hələ bunun balakişisi var,şöhrəti var. adamın qapısının önündə növbə var lan. bir adam da gəlib soruşmur ki, "a bala nə edirsiz burda?" çünki hamı bilir nə zibildi kafedra ,hamısı da bu zibilin içindədi belə baxanda. qiymətləri də məlumdur 300 manata 40+ hazırdır.
uzun sözün qısası məsləhət deyil. şansın varsa qaç.

richard ııı

shakespeare sayəsində əksəriyyətin qaniçən gözüylə baxdığı tarixi şəxs. j.meyer'in the tudors kitabında dediyi kimi 'tarixlə əlaqəsi olmayan' yazıçının əsərini tarixi fakt kimi dəyərləndirmək də olmaz. dönəminin tələbiylə (nəzərə alaq ki,tüdorlardan elizabeth i'in hakimiyyəti dönəmində yaşamışdır) richardı pisləməyə məcbur idi. lakin o həqiqətən onun dediyi qədər pis idimi? mübahisə edliəcək mövzudu. üç york oğlundan ən kiçiyidir. edward'ın hakimiyyəti boyunca sadiq qalmışdır. amma əksəriyyət kimi onun da kraliça elizabeth woodville'lə arası o qədər də yaxşı deyildi. ümumiyyətlə istənməyən bir kraliçaydı elizabeth. elə yorkların tərəfdarları da bu evliliyə qarşı çıxmış sonra krallarının iradəsinə boyun əyməli olmuşdular. ortancıl qardaşları george'nin da woodville ilə arası heç yaxşı deyildi və onun kralın başını doldurduğunu iddia edirdi (+ taxt istəyi) onu üsyan etməyə məcbur edir. saysız üsyanların,həbsin qayıdışın, əhvin sonunda yenidən edam olunması qərara alınır. yəni burda richard'ın rolunun olması biraz absurddur. bu arada kral edward xəstələnir və yatağa düşür. kralın ölümü o qədər də problem olmamamlıydı əslində. çünki elizabeth'dən iki varisi var idi. amma di gəl ki, hələ dövləti idarə etmək üçün çox balacaydılar. bu da kralın naibi söhbətini meydana gətirir. iki şans var idi varisin dayısı antony woodville və richard. əslində varis edward (kral iv edwardın oğlu) dayısını daha çox tanıyırdı. və demək olar zamanının böyük qismi onunla keçmişdi. riçardı isə neçə dəfə görmüşdü ki? kral ölməmişdən öncə naib olaraq təbii ki,qardaşını seçir. amma bu bəs eləmirdi. varis edward böyüyəndə böyük olaraq onu potensial rəqib elan edəcəkdi. üstəlik anası ilə də arası yaxşı deyildi. o da oğlunun başını dolduracaq və richarda edam taxtasının yolu görünəcəkdi. buna görə v edward tac geydikdən sonra onu qardaşıyla birlikdə zindana saldırır. philippa gregory'nin iddiasına görə bunda arvadı anne neville'nin də böyük rolu olmuşdur.( anne neville 'kral yaradıcısı' olaraq bilinən warvick'in qızı idi. demək olar ki, ingiltərənin şimal hissəsi onun əlindəydi. bəziləri bu evliliyə siyasi məqsədlərlə edilmiş,bəziləriysə sevgi evliliyi kimi baxır) amma nəticə olaraq tarixə 'zindandakı şəhzadələr' olaraq keçəcək iki azyaşlı şəhzadənin taleyi naməlum idi. bu arada isə riçard onların bastard olduğunu elan edərək özünün kral olması gərəkdiyini söyləyir. və belə də edir iii richard olaraq tacı geyir və naiblikdən krallığa yüksəlir. amma hələ əsas məsələ qalırdı xalq narahat idi. şəhzadələr hardadı deyə düşünürdü hərkəs,elə də rahat-rahat həzm etmirdi bu bastard söhbətini. bundan narahat olan richard elizabeth woodville'nin qardaşını,atasını,birinci evliliyindən olan oğullarından birini edam etdirir. amma xalq hələ də təşviş içindəydi. bu anda qaladakı şəhzadələrin ölün xəbəri yayılır. hamı bunu richard'ın etdiyini düşünür ( mən də həmçinin. amma məsələn philippa gregory burda vii henry'nin anası margaret beaufort'un rolunun olduğunu iddia edir). elə o zamanlarda tudorlardan henry taxta iddiasını irəli sürür. başqa şəraitdə bu iddiaya gülərdilər çünki o qədər uzaqdı kı taxta. amma vəziyət kritik idi. henry'nin anası margaret beaufort elizabethə məktub yazaraq henry'lə iv edward'ın böyük qızı şəhzadə elizabeth'in evlilik işini həll etməyə çalışırdı. bu arada richardın da elizabeth'lə evlənmək istədiyi fikri yauılır. bədbəxtlikdən bu arada richard'ın arvadı anne neville də ölür. hamı bu ölümü də richard'ın üzərinə atır və beləliklə o şimal xalqının əksəriyyətinin dəstəyini itirir.henry tudor'un yaxınlaşmasıyla müharibə vəziyəti elan edilir. bosworth meydanında olacaqdı həll edici döyüş. ordu baxımından richard öndəydi. amma döyüşün nəticəsini elan edəcək olanlar stanley'lər idi. stanley qardaşları bütün bu zaman ərzində krala sadiq qalmışdı ama onalara inanmaq da axmaqlıq olardı. çünki qardaşlardan böyüyü eyni zamanda henry'nin ögey atası idi. richard hər ehtimala qarşı onun öz oğlunu əsir almış və ölümlə təhdidlənişdi. bosworth meydanındakı döyüşdə hər şey gözlənildiyi kimi getmir və stanley'lər tudorlara qoşulur. döyüşə zirehində tacla qatılan richardı isə tapıb öldürmək o qədər də çətin olmur. richard həmin döyüşdə öldürülür və tacı elə stanley tərəfindən henry'ə təqdim olunur.

-philippa gregory'nin eyniadlı əsəri əsası da çəkilən the white queen serialında aneurin bernard tərəfindən canlandırılmışdır
-qozbel və eynəcər olması isə şekspir'in uydurmasıdı böyük ehtimal
-kral vi henry'nin öldürülməsində bizzat iştirak etdiyi deyilir

tell laura i love her

60cı ildə buraxılmış gənclərin qulaq asıb intihar etdiyi mahnı. ifa edəni də ray peterson'dur. başqalarının da ifasında vardı amma ən uğurlusu bu olmuşdur zənnkmcə. mahnı bir oğlanın sevdiyi qıza evlənmək təklifi etmək üçün üzük almaq istəyindən bəhs edir. bunun üçün yarışa qatıkan oğlan qəzaya düşür və son sözləri də: " tell laura i love her" olur. ah,laura,laura o eşidirmi bəs? bunu isə mahnıya cavab olaraq yazılmış "tell tommy i miss him"dən anlayırıq. eşidirmiş,hələ darıxırmış da laura:

laura and tommy were lovers
he wanted to give her everything
flowers, presents,
but most of all, a wedding ring
he saw a sign for a stock car race
a thousand dollar prize it read
he couldn't get laura on the phone
so to her mother, tommy said
tell laura i love her
tell laura i need her
tell laura i may be late
i've something to do, that cannot wait
he drove his car to the racing grounds
he was the youngest driver there
the crowed roared as they started the race
around the track they drove at a deadly pace
no one knows what happened that day
or how his car overturned in flames
but as they pulled him from the twisted wreck
with his dying breath, they heard him say
tell laura i love her
tell laura i need her
tell laura not to cry
my love for her will never die
now in the chapel where laura prays
for her poor tommy, who passed away
it was just for laura he lived and died
alone in the chapel she can hear him cry
tell laura i love her
tell laura i need her
tell laura not to cry
my love for her will never die
tell laura i love her
tell laura i need her
tell laura not to cry
my love for her will never die

(baxma: tell tommy i miss him)

hürrəm sultan

ukranyalı və ya italyalı olması mübahisəli olsa da əsasən ukranyalı qəbul etdiyimiz onuncu osmanlı sultanı süleyman qanuninin arvadı.osmanlı tarixində "qadınlar səltənəti"ni başlatmışdır.böyük ehtimalla tatarlar tərəfindən qaçırılmasının nəticəsində osmanlıya gətirilib,hərəmxanaya satılan qız.osmanlıya 9yaşında gətirilidiyini eşitmişdim amma daha nə qədər doğrudur bilmirəm.sultanın ona aşiq olması nəticəsində sarayda tezliklə yüksəlmiş və xanədana oğlan övlad verməklə yerini daha da möhkəmləşdirmişdir. sultana dörd oğlan və bir qız övlad vermiş hürrəm zamanla hərəmdə istədiyi hakimiyyəti ələ keçirir, osmanlıda siyasətlə maraqlanan ilk qadın olur,sarayda mövqeyini möhkəmləndirmək üçün isə hər şey edirdi.bunun nəticəsi olacaq ki,ənənin əksinə heç bir oğluyla birlikdə sancağa getməmiş daim paytaxtda qalmışdır.taxtın ilk varisi olan mustafanın və onun ən güclü dəstəkləyicisi ibrahim paşanın ölümündə onun barmağının olduğunu iddia edənlər də vardır. bədbəxtlikdənmi,xoşbəxtlikdənmi olduğuna hələ də qərar verə bilməsəm də oğlu səlimin ii səlim olaraq taxta çıxmasını görmədən xəstəlikdən ölmüşdür. hürrəm sultan vəqfi,hürrəm sultan məscidi də içində olmaqla bir neçə xeyir işlər etmişliyi də vardır.

xvi louis

1774-1791ci illərdə fransa kralı olmuş şəxs.babası xv louis'in ölümündən sonra taxta çıxmışdır.ov və yemək həvəskarı olan şəhzadə çox gənc yaşında siyasi məqsədlərlə avstriya şəhzadəsi marie antoinette ilə evləndirilir.impatent olduğuna görə uzun zaman fransa xalqı vəliəhdi gözləməli olur.burdan gələn inamsızlıqla olacaq ki,daim arvadının kölgəsində qalır,onun bir dediyini iki etmirdi.bu da gələcəkdə inqilabı tezləşdirən nüanslardan biri olacaqdı.marie antuanette'nin qardaşının məsləhətlərindən sonra cərrahi əməliyatla bu problem aradan götürülsə də,artıq gec idi.bir dəfə iplər kraliçanın əlinə keçmişdi.o istədiyini edir,gecələri maskalı balolarda keçirdirdi.xvi louis'in ölümündən sonra vəziyyət daha da pisləşir,kral kraliçanın bitib tükənməyən istəklərinə yox demir,onun xərclərini artırır,bu bəs deyil kimi onun üçün ayrıca trianon sarayını da tikdirir.bir kralda olması gərəkən bir çox xüsusiyyətlərə malik deyildi,çox kitab oxuyardı amma oxuduqlarını tətbiq edə bilməz,daim qərar vermədə çətinlik çəkərdi.belə olmasaydı bəlkə də inqilab o qədər də böyüməzdi.zamanında qətiyyətlə davransa,xalqa əsl kral olduğunu göstərə bilsə hər şey daha yaxşı bitə bilərdi.amma elə olmadı kral ailəsi ilə birlikdə həbs olunur.bir neçə dəfə qaçmağa cəhd göstərsələrdə alınmır.monarxiyanın tamam devrilməsi üçün kralın ölməsi gərəkdiyini anlayan respublikaçılar tərəfindən məhkəməyə çıxardılaraq edam edilməsi qərara alınır.beləliklə də xvi louis'in hakimiyyətinə *gilyotin* tərəfindən son qoyulur
(baxma: marie atoinette)

wild

jean-marc valled'in çəkidiyi cheryl strayed adlı qadının özünü tapmaq üçün çıxdığı yolculuqdan bəhs edən film.gözəldir.yol boyunca xatirələrin gəlişi və gedişi,peşmanlıqlar və şəxsi günalar.hər şeyi arxada qoyaraq yeni həyat axtaran bir qadın bir yolculuq boyunca nələr qazanmaq olar onu anlatır sanki.gerçək hadisələrə dayanmasını ayrıca sevdim.həqiqətən olmamış hadisələrdən bəhs edən filimlərdə bir boşluq olur sanki.insanın ağlında daim bir sual fırlanır "həqiqətən ola bilərmi belə şey?".mahnılar o qədər gözəl seçilib ki,hekayəyə ayrı bir rəng qatır.üstəlik bir də hekayələrlə mahnıların uyumu var.filmin ortasında mahnıları tapmaq üçün verilən aralar 2saatlıq filmi 3saata bitirməyimə səbəb oldu.peşmanam mı? xeyr.tam da ehtiyacım olanda tapdığım filmdir.təsadüflərə inanmasam da bu dəqiqə inanıram.sabah yenə inanmayacaq olsam belə.
(bax: el condor pasa)

anne of cleves

viii henrinin 4cü və bəlkə də ən şanslı arvadı.1515ci-yəni henrynin böyük qızı olan mary'dən bir il öncə doğulmuşdur.ailəsi qatı dindar olması ilə birlikdə alamaniyanın ən güclü ailələrindəndir.reformun ən böyük dəstəkçilərindən biri olmuşdur qardaşı amma bildiyim qədəriylə anası və digər ailə üzvləri katolik olmuşlar.jane seymourun ölümündən sonra 4cü dəfə evlənmək istəyən henry'ə *thomas cromwell* tərəfindən məsləhət görülmüşdür.kral dòvrünün ən məşhur rəssamlarından olan hans holbeini anne və bacısı amalia'nın portretini çəkmək üçün yollayır və anne bəyənilir.ingiltərə kraliçası olmaq üçün yola çıxsa da bildiyi tək dil alman dili idi.buna görədə müxtəlif dərslər almağa başlayır.əl işləri və kart oyunlarında daha bacarıqlı olduğu deyilir.xalq tərəfindən sevinclə qarşılanan kraliça adayı hər kəs tərəfindən sevilir kral xaric.bunun səbəbi olaraq onların ilk görüşü göstərilir.belə ki,kral çox vaxt etdiyi kimi qiyafəsini dəyişmişdi,bundan xəbərsiz olan anne isə kralın onu öpməsinə kobud qarşılıq verir.whitehallda baş tutan evlilkdən sonra kralın məmnun olmadığı bəlli idi.kral onun şəkildəkinin əksinə kifir olduğunu və ondan pis iy gəldiyini iddia edirdi.sadəcə altı ay sürən evlilik öncədən anne'nin baş tutmamış evlilik razılaşması səbəbilə ləğv edilir.hələ evlilik də tamamlanmamışdı.anne də öncəki kraliçaların aqibətindən xəbərdar olacaq ki,etirazsız qəbul edir boşanmağı.kralda bunun qarşılığında comərtilyini göstərərək onu bacısı və kraliça və kraln qızlarından sonra 2ci şəxs elan edir.bunula da qalmayıb hələ bri neçə dənə saray da hədiyyə edir.daha sonraki kraliça olan katherine howardın edamından sonra kralla yenidən evlənəcəyi söylənsə də heç vaxt evlənmir və sonuncu dəfə i marynin tac geyməsi zamanı xalqın arasına çıxır.
bu arada kralın ən sonuncu ölən avadı olması ilə yanaşı ənçox yaşayan 2ci arvadıdır
unutmadan əlavə edim ki,evlilkdə böyük əməyi keçmiş şəxslər-başda da cromwell olmaqla edam olunmuşdurlar

elizabeth bathory

macar əsilli zəngin ailədən gələn qadın.kimisi qanlı konstes demişdir kimisi isə ilk seri qadın qatil.macarıstanın nəcib və varlı ailəsində doğulan elizabeth hər zəngin qız kimi çox yaxşı təhsil almış,latın,alman,yunan dillərini öyrənmişdir.10yaşında nişanlanan elizabeth üçün hərşey o qədər parlaq idi ki.o siyasi bir evlilik edərək,ömrünün sonuna qədər rahat yaşamalı idi amma onun üçün hər şey bu qədər yaxşı olmur.13yaşında işçilərin birindən hamilə qalır.öyrənilən zaman həmin işçi itlərə atılaraq öldürülür,doğulan uşağın taleyi isə məlum deyil.bəziləri isə uşağın onun gələcək əri tərəfindən öldürüldüyünü iddia edir.gerçəyi isə heç kim bilmir.təqribən on altı-on yeddi yaşından baş tutan evlilikdən sonra ərinin müharibələr qatılması səbəbiylə əsasən tək yaşamağa məcbur olur.bu dönəm ərzində idarəçliyi və siyasəti də mənimsəyir.29illik evliliyin sonunda ölən ərinin ardından kontes olaraq qalır.əsas söhbətlər isə 1600-cü ildə ona qarşı açılan araşdırmadan sonra başlayır.iddialara görə o gənc əsasəndə bakirə qızları müxtəlif işkəncələrlə öldürürmüş.müxtəlif şahidlər də peyda olmağa başladı bəziləri 50dedi qurbanların sayını bəziləri isə 100.ən çox bilinəni isə susannah adlı qadının iddiasıdır.onun iddiasına görə bathory öldürdüyü qadınların siyahısını tuturmuş və bu siyahıda tam 650qadının adı var imiş.nə qədər doğrudur heç kim bilmir çükni onun gündəlikləri heç vaxt tapılmadı,sadəcə onun tərəfindən yazılmı 32məktub tapılıb və indiyə qədər macarıstanın paytaxtı budapeştdə saxlanılır.1610cu ildə o və iki yardımçısı barədə qərar qəbul edilir.həmin iki nəfər edam olunacaqdı.bəs bathory? ona isə təbii ki,güzəşt olundu.əsilzadə bir qadının edamı bütün əsilzadələrə təsir edəcəkdi.ona görədə o,ömrünün sonuna qədər ev həbsinə alınır.bu qərardan 4il sonra isə bədəni ölmüş şəkildə tapılır.məzarı isə hələ də naməlumdur. illər keçdikcə əhvalat biraz daha drammatikləşdirilir.bəziləri onun qurbanlarının qanı ilə vanna qəbul etdiyini,bəzilərsə onun vampir olduğunu iddia edir.hətta günahsız olduğunu,bütün bunların ona borcu olan kral tərəfindən qurulduğunu iddia edənlər belə oldu. işin əslini isə heç kim tam dəqiq bilmir...
bu arada 2009-cu ildə haqqında çəkilmiş *the countess* filmini də izləyə bilərsiz

jane parker

vaxtıyla kraliça anne boleyn'nin qardaşı ilə evli olmuş və dönəminin ən zənginlərindən biri olmuşdur.amma nə var ki,heç vaxt xoşbəxt ola bilməmişdir. ərinin sevgisini qazana bilməyən qadın boleynlər tərəfindən də qəbul olunmamışdır. bəlkə də qisas məqsədi ilə ərinin kraliça ilə münasibətdə olduğuna şahidlik etmiş və hər ikisini edama götürənlərdən biri olmuşdur. həyatı boyunca tam 5kraliçaya xidmət etmiş jane daha sonra krala xəyanət etməkdə catherine howard'a kömək etməkdən edam olunmuşdur.

(baxma: jane boleyn)
(baxma: jane rochford)