nəyinsə dəyişməsini istəyən adam ölkədən getməz

Ölkədən getməyi bacaranlara qısqanclıq duyanlar və boomerlər tərəfindən tez-tez işlədilən ifadə. Bəzən həqiqətən səmimi olanlar da bu ifadəni işlədir amma elələri çox azdır.

ilk öncə qəbul edək ki internet dövründə nəyisə dəyişmək üçün həmən ölkədə yaşamaq məcburiyyəti yoxdur. Məsələn azərbaycandakı insanların düşüncə tərzini, musiqi zövqünü, dünya görüşünü dəyişməyə çalışırsansa bu sahədə təbliğatını almaniyadan da, abşdan da, istanbuldan da, tehrandan da apara bilərsən.

ikincisi isə bu cümlə dəyişmək istəməyənlərə belə etiraz olaraq ünvanlanır. Məsələn X bir şəxs azərbaycanı bəyənməyib gedib abşa və azərbaycanda iş tapmağın çətinliklərindən bir şey yazıb pisləyir. həmən dəqiqə instagramda, facebookda şərhlər başlayır :" nəyisə dəyişmək istəyən adam ölkədən getməz, qalar mübarizə aparar blyat!". Ala niyə də? Axı niyə? Niyə sən elə fikirləşirsən ki o adam sənin nəvələrin daha yaxşı ölkədə yaşasın deyə öz həyatını yaşamamalı və qalıb nəyisə dəyişmək üçün mübarizəyə həsr etməlidir? Düzdür, əgər kefi istəyərsə həyatını mübarizəyə həsr edər amma öz işidir, buna məcbur deyil.

vasmoy

Vasmoyda böyümüş biri olaraq deyim ki artıq məlum subkulturaların yayğınlığında bölgələr arasında elə də ciddi fərq olduğuna inanmıram. Ola bilsin hələ də vasmoyda qanuni oğru olmaq istəyən ərgənlərin sayı nərimanovla falan müqayisədə hələ də çoxdur amma 2000lərin əvvəlindəki abu hava yoxdu. Gənclər pozulub petuxlaşma gedir e brat djfjfj. Zarafat bir kənara internet və facebookun türk qrupları sağolsun yeni nəsilin maraq dünyası daha fərqlidir. Ölkənin avtoriterləri belə şou biznes kimi youtubeda vaxt keçirdiyi bir dövrdə stirimit edən ərgənlər də əvvəllər olduğu kimi xalqlar metrosunun qabağında və məktəblərin həyətlərində yox instagramda vaxtlarını keçirirlər bu da bölgələr arasında say tarazlığına səbəb olur. Artıq bakının hər yerindən rahat strimliyaqa ola bilərsiniz, bəzi bölgələrdə böyüyüb xüsusi kruqa düşmək məcburiyyətiniz yoxdur (baxma: internetin nemətləri).

Bundan 10-15 il qabaq neftçilərdə naxçıvanski küçəsindəki məhəllələrdə gecə çölə çıxırdın camaat əlində iynə otururdu. Söhbət Vasmoyski də o tərəfdə yaşayıb elə, indiki nazlı sarayın qarşısındakı 9 mərtəbədə. Məktəbə gedib gəldiyim kəsə bir yol var idi, qarajlar, köhnə bağça falan orda dəfələrlə bağımlıların narkotik gizlətdiklərin, köhnə bağçaya gedib iynə vurduqların görmüşdüm. Bir dəfə də məktəbə gedəndə 2 gijdıllax oturmuşdu mənə baxıb danışırdılar biri dedi oxuyacaq alim olacaq, o biri xiyar da dedi yox narkaman olacaq. Yadımdan çıxmır ibtidai sinifdə oxuyurdum o vaxt. Narkaman olmadım çox şükür. Alim də deyiləm amma belə proqramçı da pis deyil.

Bizim məktəbdən, məhəllədən bəzi ərgənlərin də bir parçası olduğu kruq deyilən bir şey var idi, ərgən deyirəm amma haqların yeməyək maşın oğurluğundan adam bıçaqlamağa kimi işləri də var idi. 8-9.cu siniflərdə oxuyanda məndə də o kruqa qoşulmaq eşqi yaranmışdı hətta yaxşı ki qoşula bilmədim, asosyallıq izləri o vaxtdan var idi dvijeniya edə bilmirdim elə o vaxtdan komputer kitabları falan alıb başımı qatırdım. Onların çoxu türməyə də düşdülər, yatıb çıxanları da oldu. indi də məhəlləmizdən və yaxın məhəllələrdən müxtəlif səbəblərdən içəridə olanlar var amma əksəriyyəti 90lar və üzəri nəsildir. 10-15 il qabaq ümumi abu hava belə idi amma indi o cür deyil, z nəsli azrep özəntiləri falan və bənzəri tiplər yayğındır düzdür deyəcəksiniz ki azrep də qaqalaşır amma yenə də o qaqalarla bu qaqalar arasında ciddi fərq var.

mozilla firefox

istifadə etməyi bacaranlar üçün yaxşı brauzer.

Firefox istifadə etmək üçün səbəblər:

- ilk üstünlüyü açıq mənbəli (free and open-source software) olmasıdır.

- yəqin hamınız rastlaşmısınız google'da x bir mövzuda axtarış edirsiniz sonra facebooka girəndə həmən mövzuda reklamlar çıxır qarşınıza, twitterdə bir səhifə follow edirsiniz bənzəri facebookda, instagramda reklam kimi çıxır qarşınıza. firefox və gizliliyə önəm verən digər brauzerlərdə (brave və sair) belə problem olmur. Çünkü sizin google chromeda gizli pəncərə açıb baxdığınız gizliliyi firefox normal pəncərədə də təşkil edir (axtarış keçmişinə özünüz baxa bilirsiniz) .

- additionlarla youtubeda falan video izləyəndə çıxan reklamları asan şəkildə bloklaya bilərsiniz.

- Multi Account containers xüsusiyyəti.

- (baxma: about:config) .

amerika vs rusiya

"düzünə amerika" deyərək safımızı bəlli edəcəyimiz versus. amerika deyəndə ağıla azadlıq və normal həyat gəlir. rusiya isə digər mdb ölkələrinin supergüc olan versiyasıdır. amerika marvel`dir, nba draft`dır, netflix`dir, rusiya isə xoşqədəmin rus dilində olan versiyasıdır. amerika leqal narkotikadır, rusiya isə heteroseksual olmayanlara pis baxılan ölkə. amerika eminemdir, hopsindir, asap rockydir, metallica, 2pacdır, nirvanadır, foo fightersdir, rusiya isə jara festivalıdır. amerika hiphop`dur, rusiya qanuni oğru subkulturasıdır. amerika elon musk, bill gates, steve jobs`dur, rusiya isə putin və jirinovskidir. amerika tesladır, apple`dır, dell`dir , ruisya isə vaz 2107`dir.

indidən yazım ki rusiyanın vaxti ilə dostayevskisi falan olub bunların söhbətə dəxli yoxdur . yaxın şərqin də vaxtı ilə xarəzmisi, tusisi, ibn sinası və azərbaycanın da (əfşarlar imperiyası) hindistana qədər uzanan sərhədləri olub amma indi yoxdur.

orjinal dizayn i̇stehsalçısı

(baxma: Original Design Manufacturer).

Bir malı başqa bir marka adı altında satılsın deyə dizayn və istehsal edən şirkət. Hər hansı bir şirkət öz markasının istehsalı üçün bu şirkətlərə lisenziya verir və onlar da bu malı istehsal edirlər. Məsələn məşhur iphone Tayvanın Foxconn şirkəti tərəfindən Çində və digər uzaq şərq ölkələrindəki firmalarda istehsal edilir. Playstation, ipad, xbox da Foxconn tərəfindən istehsal edilir. Həmçinin dünyadakı notebook'ların 90%-dən çoxu Tayvan ODM-ləri tərəfindən istehsal edilir.

rootkit

Əməliyyat sistemindən gizlənərək işləyən proqram. Məqsədi komputerinizə virus yaymaq yox onu uzaqdan istifadə edə bilməkdir. Kerneldə gizlənirlər buna görə də antivirus tərəfindən tapılmırlar. Komputerinizə rootkit yerləşibsə rootkiti idarə edən şəxs sizin o komputerlə daxil olduğunuz sosial media hesablarını, komputerdə istifadə etdiyiniz kredit, bank kartı məlumatlarını ələ keçirə bilər, web kameranızdan istifadə edə bilər, komputerinizin içindəki hər şeyə (şəkil, video, yazışma və s.) baxa və ələ keçirə bilər, sizin komputerinizi istifadə edib kiber hücumlar həyata keçirə bilər.

Rootkit yaratmaq üçün ən azından bir neçə proqramlaşdırma dilində ciddi təcrübəniz olmalıdır və komputer şəbəkəsindən çox yaxşı başınız çıxmalıdır.

müəllim

müəllimlik peşəsi, peşə kimi hörmətə layiq peşədir. müəllim deyəndə ağlıma sadəcə məktəb və universitetdə dərs öyrədən şəxs yox şahmat kursunda şahmat öyrədən, komputer kursunda komputer öyrədən şəxslər də gəlir. bir şəxs sənə lazım olan şeyləri öyrədə bilirsə səndə ona qarşı rəğbət, hörmət hissi formalaşır.

peşə hörmətə layiq peşədir, amma bu hər müəllimin də hörmətə layiq insan olduğu mənasına gəlməz. Xüsusilə məktəb və universitetdə qarşılaşdığım müəllimlərin böyük əksəriyyəti hörmətə layiq insanlar olmayıb (2 məktəb, 2 universitet görmüşəm deyə məncə kifayət qəfər müəllimlə qaşılaşmışam). buna görə də müəllimləri sorğu-sualsız pərakəndə şəkildə yarı tanrı görən sovet təfəkküründən xilas olmaq lazımdır deyə düşünürəm. qəbul etməliyik ki müəllimlərin arasında hər cür insan var; dünya görüşü bərbad olanları da, dünya görüşü yaxşı olanları da, ortabab olanları da. savadlı olanı da, olmayanı da. öyrətmə qabliyyəti olanı da, olmayanı da. hazırlığa yanına gəlmir deyə və ya hazırlaşdığı qrupda bunun fənni yoxdur deyə nəvəsi, qızı, oğlu yaşında uşaqla düşmənçilik edən xiyarlar da az deyil aralarında. valideyni ilə problem yaşayıb deyə uşaqla düşmənçilik edənləri də var. gününü səviyyəsiz tanışlıq çatlarında keçirənləri də var, damla fanatı olanları da var, şəbnəm tovuzluya qulaq asanları da. kənan mm filmləri səviyyədə yerli filmləri və eyni səviyyəli komediyaları heyranlıqla izləyənləri də var, həyatı sadəcə qeybət və türk sevgi serialları izləməklə keçənləri, heç mütaliə etməyənləri, heç sənədli film izləməyənləri də xeyli çoxdur. dost tanışları içərisində nənə zarafatları səviyyəsində zarafatlar edənləri də var. alt paltarlarında seçki bülleteni gizlədənləri də çoxdur. yəni səviyyəlisi də var, səviyyəsizi də. və ölkəmizdəki müəllimlər arasında bu saydığım şeylərdə neqativ xüsusiyyətlərə sahib olanların daha çox olduğunu hamımız bilirik. cəmiyyətimizin əksəriyyəti hansı vəziyyətdədirsə müəllimlərimizin də əksəriyyəti elə. sözümün canı odur ki hamısını ucdan tutdu şişirtməyək, abartmayaq, müqəddəs varlıq etməyək. hal-hazırda "aueşik" takılan 9-11.ci sinif şagirdləri də sabah müəllim ola bilər, çox da çətin deyil. keçid balı da azdır, ortabab əzbər gücün varsa 2-3 il hazırlığa getdin bəsindir gələcəyin müəllimi olmaq üçün.