özünü üstün görmək və onun əmələ gətirdiyi təsirlər
link məsləhətxana link yeni başlıq aç link mənimkilər

özünü üstün görmək və onun əmələ gətirdiyi təsirlər

#sağlamlıq

Salam. Kimləsə bir mövzunu müzakirə edəndə, və ya öz düşüncəmdə bir məsələyə baxış açılarını yoxlayanda özümü üstün dərəcədə sayaraq edirəm. Məsələn, tutaq ki, mövzu ibrahimi dinlərin insanın azadlığına təsiridir. Qarşımdakı ilə danışanda və fikirlərimiz fərqli olanda özümü sıfırlayıb yeni nəsə öyrənmək əvəzinə, öz düşüncəmin legitimliyini və universal həqiqət olmağını qarşımdakına yeritməyə çalışıram və bunu edərkən onu inferior, özümü superior görürəm. Mən naturalist mövqedən fikir yeridirimsə, qarşımdakını yobaz, asılı, rasional düşünə bilməyən kimi unconscious olaraq nəzərə alıram. Özümü isə rasional. Bunu düşüncəmdə qeyri-mən varlıqla yox, mənimlə müzakirə edəndə və özümü səhv çıxarmağa çalışanda mənim indiki düşüncələrimi bir başqası kimi, əks çıxanı isə özüm kimi təsəvvür edib arqument yürüdürəm. Ancaq bunu etdiyimin fərqinə varmaq məni arqument yürütməkdən, mühakimə və müzakirə etməkdən çəkindirir, çünki elə fikirləşirəm ki mən yeni nəsə öyrənmirəm, sadəcə mənimsədiklərimi möhkəmlədib əksləri çürüdürəm. Bu isə məni düşüncədən ayrı salır. Bilmək istərdim ki, bunu əxlaqi cəhətdən özümə qəbul etmək üçün hansı əxlaqi normaya söykənməliyəm? Yeni nəsə öyrənmək və öz fikirlərimdən bağımsız şəkildə qarşındakının fikirlərini algılaya bilərəm? Qarşındakını öz süzgəcimdən yox, obyektiv necə fikirləşə bilərəm? Özümü necə sıfırlaya bilərəm?


sonra-> <-əvvəl  

avatar

1. Məndə də olur, Hətta bəzən özümü hamıdan daha çox hər şeyin fərqində olan biri kimi hiss edirəm. Bir müddət gizli narsist olduğumu fikirləşirdim, amma məncə, deyiləm -*


bunun fərqində olmağınız çox yaxşı bir şeydir. Buna görə də sizin üçün aradan qaldırılması rahat problemdir. Bunu da məncə, hər dəfə müzakirələrdən əvvəl düşünüb həll etmək olar.

Qarşınızdakı insanı sonacan dinləyib, fikirlərinizi səsinizi yüksəltmədən çatdıra bilirsinizsə (təəssüf ki, hər kəs bacarmır), böyük problem deyil, sadəcə içinizdə bu tərzdə düşüncələr ola bilər. Hər kəsdə az-çox belə düşüncələr olur deyə fikirləşirəm.

gizli əjdaha   umbay  

avatar

2. Heşzad olmur qorxmaginən
Özünü azərbaycanda üstün hiss edirsənsə deməli səndə irəliləyiş var ya da tamamlanıb

suzuki akira 1 əjdaha   1 umbay  

avatar

3. Fikrimcə, burada çox anormal bir şey yoxdur. Özümüzü irrasional şəkildə olsa belə müəyyən aspektlərdə başqa insanlardan daha üstün pozisiyada görməyimiz çox təbii və hətta pozitiv self-esteem sahibi olmaq üçün zəruri koqnitiv psixoloji meyillilikdir, self-serving bias ilə əlaqəlidir. Self-esteem-in aşağı olması mental cəhətdən arzuolunan olmadığı üçün, mənə qalsa, hər məsələdə self-serving bias fenomeninə qarşı savaşmaq lazım deyil.

Məncə, bir çox məsələdə olduğu kimi burada da sənin nə hiss etdiyindən çox bu hissi necə təqdim etdiyin, insanlara necə keçirdiyin önəmlidir. Əgər üstünlük hiss o dərəcəyə çatıbsa ki, artıq səni anti-sosial davranışlara vadar edir, digər insanlarda qıcıq oyadır və sənə qarşı antipatiya yaradır, bu zaman bir şey etmək lazımdır. Əks halda, lazım deyil. İçində "bu yobaz nə danışır belə" deyə fikirləşsən də, təqdimatda həmin insan ilə mədəni və rasional müzakirəyə girə bilirsənsə, problem yoxdur. Bundan əlavə, öz düşüncələrini başqalarına yeritmə davranışı sərgilədiyini hiss edirsənsə, bunu da düzəltmək lazımdır, çünki bu artıq çox situasiyalarda yetərincə pro-sosial davranış deyil.

Tamamilə obyektiv fikirləşmə, öz düşüncələrindən qəti bağımsız başqa düşüncələri idrak etmək, təəssüf ki, mümkün deyil. Mən psixologiya müəllimimdən soruşduqda ki, necə edə bilərik bütün yanıldıcı koqnitiv meyilliliklərdən xilas olaq, o belə cavab vermişdi:
"Psixologiya barədə yüksək səviyyədə biliyi olan akademik dərəcə sahibi professorlar belə bundan tam xilas ola bilmir, bu səbəbdən bizim də bundan xilas ola bilməməyimiz normal və qəbul olunmalı bir gerçəklikdir".

Obyektiv yanaşmanın dozasını artıra bilərsən, fikrə münasibətini şüurlu şəkildə ölçüb-biçə bilərsən, öyrənmə vərdişlərini dəyişə bilərsən. Fəqət həmişə müəyyən qədər bias, stereotip, önyarğı sahibi olacaqsan, çünki beynin işləmə prinsipi budur. Beynin işlədə bildiyi resursların, yaddaşın ölçüsü limitlidir, bu səbəbdən mütləq obyektivlik insan beyninin öhdəliyinə götürə biləcəyi bir şey deyil.

dasein 1 əjdaha   umbay  

sən də yaz