rilke, uzun illər qabaq, bir insanın içinə tərəf hərəkət etməsini və mümkündürsə heç kimlə qarşılaşmamasını istəmişdi. şübhəsiz ki o, insanın içinə tərəf qət edəcəyi yolun məsafəsindən çəkinməliydi; lakin, orada heç kimin olmaması, açıq etiraf etmək lazımdırsa, keçmişin, yorğunluqların yoxluğu, rilkeyə nə qədər inandırıcı gələ bilərdi? bunu heç vaxt öyrənə bilməyəcəyik.
yol, tək nəfərlik fəlsəfədir. thales hər nə qədər hər şeyin çıxış xətti sudur desin, bunun qəbul ediləcək tərəfi yoxdur: fəlsəfənin təməli yoldur.
bizim kimi inanmağa möhtac böyüdülmüş nəsli aldatmaq vaxtlarını almamışdı: "bütün yollar romaya aparır".
hansısa şeirin bir parçasını təmsil edən bu misrayla, hansısa barın, hansısa küncündə oturan və yatağımıza aparacağımız kişi vəya qadın inana bilər; hətta biraz keçmişə getsək bunu rosseliniyə də inandıra bilərik; sadəcə biz atıq nə o qadınlarıq, nə də rosselininin roması. böyüdük və inanclarımızı itirdik: qısacası, bütün yollar romaya aparmır.
tarixə nəzər yetirsək yanılmarıq: əslində bütün yaratdığımız tanrılar, yaradacılarına ironiya ilə yaxınlaşacaq qədər yetişkinləşiblər. yunan mifoloji qəhrəmanlarından, monist sistemə qədər: hamımımız komediya qaralamalarıyıq.
qlobal dünya varlığımızı hədəflərimizlə ölçür. hamımızın banklara borcu var. bütün amerikan filmləri hardasa xoşbəxt sonla bitir. cia tərəfindən, beynimizdən vurulacağımız reallığına daha yaxınıq vs. sadəcə saydıqlarımdan "hədəf"lənənə tərəf diqqətli olmalıyıq: yolun üstündə, hədəfləri olmayan, səhv istiqamətlərdə qərarlaşan insanlardan başqası deyilik. bu tanrıların kiçik komplimentidir.
səhv başa düşülməsin, bu avto-stop hekayələri də deyil. artıq o yaşda olmamalıyıq. baş barmağımızı əslində getməməli olduğumuz məsafəyə tərəf tutumaq və o istiqamətə aid olmayan biri tərəfindən fərq edilmək istəmirik. bunlar yaşanılıb, həddindən artıq hekəyələrə qulaq asmışıq: arvadını xəyanətlə günahlandıran, onu güllələmək üçün sizdən kiçik səbəb dilənən kişilərdən yorulmuşuq. ya da ən böyük xəyallarının baltimoreda kiçik bir bar açaraq, punkın ölmədiyinə inananlarla qarşılaşmaqdan.
yol, o deyil.
yol artıq təklikdir. çarəsizlikdir. epikliyi qısaldaq: yol, böyük ehtimalla xəritənin səhv istiqamətində dayandığınız halda, sizi evə aparacaq ən qısa məsafədir.
buna inanmalıyıq, çarəmiz yoxdur: bütün yollar evə aparır.
2. yol zamanın bir funksiyası deyildir
süret yolun zamana bölünmüş halıdır.
tecil ve sürtünme emsalları bizi maraqlandırmır,
yolda olmaq -bir sürete sahip olmaq demekdir.
eksi teqdiride yolda durmaqdır.
durmaq sıxıcıdır.
yolda durmaq,yolda olmaq menasına gelmez.
yolun bitdiyi yerde durulmaz.
ya önceden durulur,ya da durulmaz.
ayrıca yol bitmez.
o labirentin divarıdır.
3. özümü tapdığım yer. fərqi yoxdur hara gedir, əsas odur yolda olasan. əlini qaldırısan və dayanan növbəti maşınla bərabər növbəti həyat hekayəsinin qapısını açırsan istəsən də, istəməsən də. dünən yola çıxmışam yenə, sadəcə çantamı almışam - içində geyimlər və yol yazılarımın olduğu dəftərçə + charles d. - Great Expectations kitabı. ilk saxlayan kocaeli yolunun üstündə olan kamyon parkından çıxan və yük dalinca bursaya gedən Tuncer dayıdır, əslən doğudandır amma atası Samsuna köçüb və o da orada doğulub, 2qızı 1 oğlu var. ömrü yollarda keçib pulu da yoldan çıxır. ümumiyyətlə uzun yol sürücüləri otostopçunu heç kimə danışa bilmədiyini danışmaq üçün alırlar. 56 yaşı olan tuncer kişi zülmlə böyütdüyü qızının rizeli bir oğlanla qaçmasına əsəbləşib və 3 ildi danışmır qızıynan. özünə görə səbəbləri də var. deyir:
- odi, gəlib desəydi ki ata mən sevirəm ver məni toy elə gedim xoşbəxt olum, verməzdimmi ki?
+ verərdin ?
- yoxx, rizelidən mənə kürəkən olmazz!!! (əsəbləşir)
gecə 3 dü bursadayıq uje, kamyoncu lokantasında mərci supu yeyirik.
- odi, bəs sən gecənin bu vaxtı necə maşın tapacan?
+ bir yolunu taparam.
- gözlə sorüşüm görüm ora gedən var mı səni də aparsın heç olmasa yolüstü.
10 dəqiqə sonra gəldi ki, "bizim Sarı da o tərəfə gedir, tapşırdım səni də qovşağa qədər aparacaq"
sağollaşdıq.
Sarının kamazına mindim.
- xoş gəlmisən, adım minasdı, ama hamı sarı deyir.
+ sarı niyə? (sarı deyildi)
- əslən erməniyik, amma türkiyədə doğulmuşam, elə atam da burda doğulub. o vaxt atama sarı deyirdilər ama o da sarışın deyildi sadəcə "gavur" olduğu üçün elə deyiblər sonra da mənə keçib ləqəbi. bəs sən?
+ adım odidir. gəzirəm.
- ehtiyatlı ol, hamı Tuncer kimi mənim kimi deyil, başına bir iş gələr.
2-3 saat söhbətləşib davam etdik və hava da yavaş-yavaş aydınlanmağa başladı. mən qovşaqda endim sağollaşdıq.
40 dəqiqə soyuqda gözlədim və bir ladaya oxşayan mavi rəngli maşın dayandı. şəhər mərkəzinə kimi aparacaqdı məni. musiqiçi idi, piano və gitarda ifa edə bilirdi. ankarada fəlsəfə oxuyub qayıdıb doğulduğu şəhərə, gecə məkanlarda canlı musiqi edir. şəhər mərkəzində düşdüm maşınnan.
- axşam gələrsən kafeyə qulaq asarsan mənə.
+ burada olmayacam, növbəti dəfə mütləq gələrəm.
yola davam edəcəm sabah, gedirəm couchsurfindən tapdığım çex qaqaşın evində qalmağa.
sarının kamazında oxuyan mahıdı bu, shazam sağ olsun tapdı həmən.
)