+6 əjdaha
1. önqeyd: bu mətndə yazılan cümlələr texnik ağıla əsaslanmır. burada cümlələrin ümumi şəxsli olması bunu bütün bədii ədəbiyyat oxuyucularına aid etdiyim mənasına gəlmir. şəxsi təcrübələrdən irəli gələn və praktik ağıla əsaslanan nəticələrdir.Ağılın və duyğunun özlərinəməxsus tətbiq və təsir sahələri vardır. Praktik həyatımızda yer tutan "sevgi," "davranış tərzləri," "nifrət," "dostluq etmək" kimi anlayışlar ağıla əsaslana bilməz, çünki ağılın və mühakimənin bu sahələrə təsir etmə hüququ və bacarığı yoxdur. Bu kimi məfhumları hisslər, duyğular və xəyal ilə mənalandıra bilər və həyatınıza daxil edə bilərsiniz. Lakin, əgər obyektiv həqiqətdən bəhs edilən zaman ağılın burada dominantlığını qeyd etmək lazımdır. Ələlxüsus, kainatın yaradılışı haqqında danışırıqsa burada duyğular və xəyal ikinci planda qalmalı və ağıl, məntiq və əlimizdə olan sübuta əsaslanan mühakimə yürüdülməlidir. Bir sözlə desək, kainatın başlanğıcı və yaradılış problemi duyğularla yox ağılla həll olunmalıdır.
insanın inanma və düşünmə tərzi oxuduğu kitablardan, dinlədiyi söhbətlərdən və iç-söhbətlərdən təsirlənir. Roman, povest, hekayə kimi mətnlərin əsasən məqsədi müəyyən məsələni duyğular vasitəsilə oxuyucuya çatdırmaqdır. Yazıçının önə çıxardığı əsas məsələnin arxa fonunda isə yazıçının təyin etdiyi məkan, zaman və cəmiyyət olur. Təbii olaraq, yazarlar öz yaşadıqları zaman və cəmiyyətdən təsir almışdır və bu təsiri öz əsərlərində əks etdirmişdilər. Ədəbiyyat sahəsində şahəsərlər də əsasən qərbdən gəldiyi üçün bədii ədəbiyyatlarda tez-tez məsihilik, iudaizm, pagan və digər inanc məhsullarının əmələ gətirmiş olduğu hadisələr toplusu təsvir edilir.
Ölkəmizdəki Qeyri-bədii ədəbiyyat oxuyan zaman sıxılan, səbr edə bilməyən bəzi roman-sevərlər də bu kitabları oxuyarkən öz sahib olduqları din və inanclardan fərqli inanclarla tanış olduğu üçün getdikcə tolerantlığı artır. Həmçinin, həmin kitablarda öz sahib olduğu inancdan fərqli inanca sahib olan insan əxlaqi cəhətdən yaxşı təsvir edildiyi üçün hücum edəcəyi yerlər azalır. Güclü qələmləri olan yazıçılar daha çox təsirləndirdiyi, daha çox duyğulara xitab edə bildikləri üçün inanc məsələləri oxuyucuların hissi fəzalarında dəyişikliklərə yol açır. Bu fərqliliklərlə tanışlıq oxuyucunu daha sonra bütün dinlərin tanrını təhrif etdiyi "hissinə" sahib olmasına gətirib çıxarır. Halbuki, oxuduğu mətnlərdə tanrının əsasən "sevgi" ilə vəsf edilməsi onlarda tanrının varlığının inkarına mane olur. Onlardan tanrı nədir deyə soruşsaz, "tanrı sevgidir," "tanrı vicdandır," "tanrı insanın özüdür," "məncə tanrı var, kainatı yaradıb, ancaq dinlərdə təsvir edildiyi kimi qəddar, vəhşi deyil." kimi duyğulara xitab edən ifadələr işlədərlər.
Əlbəttə ki duyğu və hislər müəyyən sahələrdə vacibdirlər. Lakin hiss və duyğularla kainatın başlanğıcı və vahid həqiqətin təbiəti açıqlanmaz, açıqlana bilməz.