+21 əjdaha
1. 1930-cu ildə Kenneth Clark və mamie clark tərəfindən aparılan eksperimentin məqsədi bəzi suallara cavab tapmaq idi:-irqçilik öyrənilən bir şeydimi?
-niyə insanları dəri rənginə görə sinifləndiririk?
eksperiment 3-7 yaş aralığında olan meksikalı uşaqlar üzərində aparılır. Burda bilmək istənilənlər;
1.uşaqlar özlərini digər uşaqlarla bərabər tutur mu?
2.bu uşaqlar öz varlıqlarını necə başa düşür?
Deməli bu uşaqların qabağına rəngləri fərqli amma digər bütün xüsusiyyətləri eyni olan 4 kukla qoyurlar və bu suallar verilir:
-ən gözəl/çirkin kukla hansıdı?
-hansı kukla daha sevimlidi?
-hansı kukla daha yaxşıdı/pisdi?
-hansı kukla sənə bənzəyir?
Testin sonunda uşaqların çoxu ağ kuklanı sevimli, gözəl və yaxşı seçdilər. Və unutmayın bu kuklalar arasındakı yeganə fərq rəngləridi. Yəni uşaqlar bu seçimləri onların dəri rənginə görə edirlər. Son sual ‘özünü hansı kuklaya bənzədirsən’ idi. Uşaqlar özlərini ən yaxşı/sevimli/gözəl kuklaya bənzətmirdilər, onlar özlərini seçmədikləri kuklaya bənzədirdilər. Hətta bəziləri bu suala cavab vermək istəməyib otaqdan çıxmışdı. Rədd etdikləri kuklaya bənzədikləri üçün(öz seçimlərinə əsasən) uşaqlar xeyli üzülmüşdü.
Bu vəziyyət, irqçi bir cəmiyyətdə yaşayan fərdlərin rənglərinə/görünüşlərinə görə yaşadıqları travmatik hadisələrin göstəricisidi. Uşaqlar, sadəcə dəri rəngindən yola çıxaraq seçimlər etmişdi. Bu bizlərə uşaqların ətrafdan, sosial şəbəkəlırdən, cizgi filmlərindən necə təsirləndiyini və onlarda yaranan mənəvi dəyərlərin necə formalaşdığını göstərir. Uşaqlar rəngləri bilərək doğulmur, rəngləri və onların mənasını böyüklər öyrədir.
insan özünü dərk etdiyi andan etibarən özünü sinifləndirmək, hansısa qrupa daxil olmaq istəyir. Biz, bizə yaxın gələn qrupa özümüzü aid edirik. Bu uşaqlar da özlərini cəmiyyətdən kənarlaşdırılmış hissetdikləri üçün ‘pis’ kuklanı özlərinə bənzəttilər.
‘Uşaqlar irq və din bilməzlər, insan ayrımı etməzlər, ölçüləri sevgidir. Nifrəti böyüklərdən öyrənərlər’
florence nightingale