Sözaltı Sözlük - Azərbaycandilli Fikir Ensiklopediyası

23. kitab oxumağ hal hazırda ayrıcalığdı bunu metroda falan fikir versəz görərsiz.özünü bir şey zənn etməyi deyə bilmərəm amma vaxtın daha səmərəli keçir deyə digərlərindən daha öndə hiss etdirir

45. "özünü bir şey zənn etmək" məsələsinə heç bir fikir bildirməyəcəm, bu mövzuda bir şey demək çətin gəlir mənə. amma söhbət "özünü bir şey zənn etməy"in yüksək səviyyəni bildirməsindən gedirsə, onu deyim ki, bunun üçün təkcə kitab oxumaq kifayət deyil. həm də, mariflənməni ənənəvi "kitab" anlayışının ardında görmək lazımdır. bunu ümumi şəkildə "mətn" anlayışı ilə əvəz etmək olar. bura "oxunabilən" hər şey daxildir, amma biz hələ qayıdaq kitab anlayışına.. çünki "özünü bir şey zənn etmək" üçün yalnız kitab oxumağın (çox güma ki, külli miqdarda) kifayət olmadığını dedikdə bunu "kitab" anlayışı çərçivəsində də rahatca izah etmək olar. əvvəlcə buna baxaq ki, "qəhrəmanımız" hansı kitabı oxumaqla "özünü bir şey sanır"? bizim problemimiz odur ki, "kitab" deyəndə bütün kitabları bərabər tuturuq amma heç də bunun belə olmadığını çox aydın dərk edirik. şərti olaraq "alt" və "üst" səviyyə adlandıraq kitabları. tutaq ki, biri bu "üst" səviyyəli bir (və ya bir milyon) kitab oxuyur. amma o adamın buna görə "özünü bir şey sanmaq"da haqlı olduğunu (yenə də deyirəm: əgər biz bunu ali həqiqət, nirvana kimi qəbul ediriksə (deməli mənim buna çatmağa göstərəcəyim yol da ali səkkizlik kimi olmalıdır)) düşünürsə yenə də yanılır.

(indi isə bu cür "nirvana"ya çatmaq üçün ali səkkizlikfason bir-iki şey yazacam)

kitab oxumaq kifayət deyil. gərək oxuduğun kitabı təhlil eləyə biləsən, digər kitablarla müqayisə edərək bənzər, fərqli cəhətlərini taparaq ortaya çıxarasan. müxtəlif fikrə, müxtəlif yanaşmaya sahib adamların rəyləri ilə tanış olasan.. kitabı bir üçölçülü obyekt kimi düşünün. məsələn piramidə. aşağıdan baxanda dördbucaq görürsən.. yandan baxanda üçbucaq. amma bir piramidanı tam dərk etmək üçün gərək ona hər tərəfdən baxmış olasan. kitab da belədir..

qayıdaq yenə "mətn" anlayışına, çünki onu da demək istəyirəm ki, təkcə kitaba deyil, digər sahələrə də, məsələn filmə də bu cür yanaşmaq lazımdır. məncə bir adamın sevdiyi filmi hansı cəhətlərə görə bəyəndiyi haqqında deyəcək bir-iki sözü olmalıdır.. ən azından.

64. əslində kitab oxumaq bir poxa yaramır. daha doğrusu, müasir dövrdə kitab oxumaq bir poxa yaramır. bazarda o qədər lazımsız kitablar* fərdi inkişaf kitabları var ki, onların oxumaq da beyni zorlamaq kimidir. təhsil sistemi də əzbərçilik üzərinə qurulub.
bir tərəfdən də indi kitab yazmaq da pul qazanmaq üçün edilir. adam (məs. ilber ortaylı) televizora çıxır, televizordakı danışıqlarını kitablaşdırır. nəyə lazımdır bu kitab?!
bir sözlə günümüzdə hər şey puldan ibarətdir. mənim bu yazdıqlarım kiməsə ağıl öyrətmək deyil. bəli, lazımlı kitabı oxuyan şəxs müdrikdir. ancaq acı həqiqət də odur ki, həyatı qoyunlarla keçən, yekəqarın, hitler bığlı qrup əlindən kitab düşməyənlərə əmr verir və yaxud aclıq çəkmir.
kitab oxumaq əvəzinə rüşvəti, talanı, cinayəti və s. bu kimi mövzuları öyrənmək lazımdır. indiki dövrdə...

kitab oxumaqla özünü bir şey zənn etmək