akademik karyera qurmaq istəyənlərə məsləhətlər

özəlliklə sözlükdəki akademisyen və akademisyen namizədlərindən doldurulmasını arzuladığım başlıq.

1. azərbaycanda qurmayın.
əgər bakalavrı azərbaycanda oxumuzsunuzsa, magistr , doktora və post-doktoranı mütləq xaricdə oxuyun. türkiyəni ən son seçim olaraq düşünün, scholarship xəbərlərini hər gün yoxlayaraq avropa və amerikaya gedin. scholarship fürsətləri çoxdur, onları oxuyun, istənilən keyfiyyətlərə, imtahan nəticələrinə sahib olmağa çalışın. əgər avropa, amerika heç alınmazsa türkiyədə koç, odtü, boğaziçi, bilkent universitetlərinə başvurun.

2. zəngin olacağam, hər ay tətilə gedəcəm xəyalları ilə qurmaq istəyirsinizsə qurmayın.
akademisyen olmaq heç asan deyil. bakalavrdan sonra magistr oxuya-oxuya research assistant olaraq işləyəcəksinizsə gecəniz-gündüzünüz olmayacaq. gündə tonlarla məqalə oxumalı, review&reportlar yazmalı, bir yandan master tezi yazmalı, bir yandan üst mərtəbədəkilərin istəklərini yerinə yetirməlisiniz. və buradan ruh sağlığı yerində olan biri olaraq çıxsanız aldığınız maaş çox lüks bir şey olmayacaq.

3. humanitar elmlər üçün mütləq dil öyrənin.
dil öyrənməkdən qəsdim ingilis, rus, türk dilləri deyil. zəngin mədəniyyətə sahib olan sivilizasiyaların dillərini öyrənərək yazılan kitabları originalından oxumağı bacarın. məsələn, kantı alman dilindən, aristonu yunan dilindən, foucaultu fransız dilindən oxumağı bacarmalısan.

4. sevmədiyiniz ixtisasda qurmayın.
azərbaycanda bakalavrda istədiyi ixtisasda oxuyan çox az insan var, çünki 11-ci sinifi bitirən çox az insanın istədiyi ixtisas olur. daha çox bala görə seçim edilir. məsələn 670 bal yığan biri heç vaxt keçid balı 250 bal olan ixtisası seçmir. yığdığın bala görə ixtisasın müəyyənləşir. əgər ixtisasınızdan məmnun deyilsiniz və "day 4 il boşa getməsin" deyirsinizsə akademik karyera fikirləşməyin, özəl sektora keçin. 4 il oxumusunuz, ömür davam edir, bir daha 4 il bakalavr oxuyun istədiyiniz ixtisasda. amma pls azərbaycanda yox. ən azından türkiyədə. istəmədiyin ixtisasda magistr, doktora oxumaq əzabdır, işgəncədir. sevdiyin, həqiqətən aşiq olduğun bölümdə oxumaq çətin olsa da zövqlüdür.

5. çətinlik görən kimi vaz keçməyin.
akademisyen olmaq heç asan deyil. yaşadığınız bunalımlar, ekonomik krizlər sizi həyatdan ciddi mənada soyuda bilər. hələ gündəlik oxumalı tonlarca məqalə, kitab olunca insan psixi cəhətdən sağlam olmaya bilər. bu problemlərin içində yenə də davam etmək lazımdır. bura özəl sektor deyil ki, 1 həftə istirahətə çıxım, sonra gəlim davam edim. və ya səhər işə gedim, 9da kompüteri bağlayım və istirahət edim. oxuduğunuz bölüm sizin həyatınıza çeviriləcək, sevişəndə, tualetdə olanda belə ağlınızdan çıxmayacaq. ona görə də, çətinliklərə qarşı davamlı olmalısınız.

niche construction

niche: uyğun, əlverişli şərait
construction: quruluş, yapı, struktur

Əgər insanın mədəni * ingilis dilində cultural birbaşa olaraq mədəni mənasına gəlmir, ancaq türk dilindəki kimi kültürel sözü yoxdur bizdə fəaliyyətləri içində yaşadığı mühiti dəyişdirir, yenidən şəkilləndirirsə, o zaman insanlar, həmçinin, təbii seçmə * natural selection təzyiqlərini, proseslərini dəyişdirir. Mühiti yenidən istənilən populasiyanın təkamül edə biləcəyi şəkildə yenidən modelləmə prosesinə niche construction deyilir. Niche construction populasiyaları təbii seçmə zamanı üzləşə biləcəkləri təhlükələrdən qorusa, seçim dinamiklərini yavaşlatsa da, populasiyaları niche constructionların şəkilləndirdiyi yeni seçim dinamiklərinin subyekti edir.

məsələn, təkamüli prosesdə "yaxşı görmək" survive üçün avantaj olsa da, yaxşı görənləri seçən təbii seçmə dinamikləri x ölkəsində eynəklərin yüksək əlçatanlığı sayəsində şəkillənən niche constructiona görə yavaşlayıb. və ya, y ölkəsində insanları vəhşi heyvanlardan qoruyan niche constructionu insanları başqa "heyvanların" təhlükəsinə salıb: mikroblar, bakteriyalar, hivlər və s. əvvəllər yırtıcı heyvanlara qarşı müqavimətli olanlar survive edirdisə, indi mikroblara qarşı müqavimətli olanlar təbii seçmə təzyiqləri qarşısında daha avantajlıdır.

digər heyvanlar üçün yaradılan niche constructionlarına misal kimi labarotoriyalar göstərilə bilər. empirik reallıqda süregelen dinamiklər labarotoriya şərtlərindəki dinamiklər ilə fərqlidir və nəticədə fərqli constructionlara sahib olurlar; bunlardan biri daha niche * əlverişli olur. modern elmin işləmə prosesində də labarotoriya şərtləri həyatın özündən ayrı tutulmuşdur. heideggerin modern elmin bu kimi fərqliliklərindən bəhs edən bir ifadəsini ulus baker bir seminarında izah edərək daha açıqlayıcı etməyə efor göstərmişdir. ulus bakerin açıqlamasını da bura qoyuram:

Alman düşünürü Heidegger’in bir gözlemi vardı, dünyayı ve hayatı gözlemleme konusunda. “Aristo gibi birisi, bir deniz yumuşakçasım alıp muhafazasından çıkarıp, yani kabuğundan çıkarıp inceledi­ ğinde, gerçek hayatı gözlemleyebiliyordu henüz,” diyor Heidegger. Ne demek “gerçek hayatı gözlemlemek”? Yani kur­duğu şey bir laboratuvar değildi, demek istiyor. “Gerçek ha­ yatta gözlemlemek” demek, doğal bir varlığı gerçek hayat içinde gözlemlemek demek, onu okyanusta yaşarken ince­ lemek, görebilmek demektir, yani canlı görebilmek, yaşadı­ ğı gibi görebilmek demektir. Modem bilim bunu yapmıyor mu? Yapıyor. Ama Heidegger’in söylemek istediği başka bir şey var: modem bilimin “laboratuvar koşullan” diye bir şey yaratmış olması. insan bilimleri, beşeri bilimler de bu labo­ratuvar koşullanndan çok uzak değil; tarih içerisinde, top­ lumu laboratuvar olarak kullanan iktidar mekanizmalan da çok tanıdık. Sosyolojik bir incelemeyi, bir kent incelemesini pekâlâ bir tür laboratuvarda yapılan bir deneye benzetebilir­siniz. Tek bir fark var belki, söz konusu laboratuvann içinde yaşıyoruz, bilim adamının kendisi de yaşıyor. Heidegger’in söylemek istediği bundan birazcık daha derin bir meseleydi. Modern bilimin kuruluşu, hayat içerisindeki bir akışı göz­ lemlemeyi ilke olmaktan çıkarmıştır. Yani Aristo, okyanus­tayken canlı olan bir yumuşakçayı çıkanp inceleyip yerine bırakabilirdi ya da karaya vurmuş, ölmekte olan bir yumuşakçanın ölümünü inceleyebilirdi. Ölüm orada hayatın bir vakası olarak vardı. O varlıkla ilişki, laboratuvar koşullan dediğimiz çerçevedeki ilişkiden çok farklıdır. Dikkat eder­ seniz laboratuvar koşullan dediğimiz tümüyle soyut meka­nizmalar, cetveller, bağımsız/bağımlı değişkenlerin önceden belirlenmesi, bir dizi test bunun etrafında, bir ömeklem se­ çilmesi bu çerçeve içerisinde. Doğrudan gözlem yoluyla ya­ pılan ya da deney yoluyla yapılan bir test süreci...

durduq yerdə yada düşən dəxlisiz xatirələr

bir sinif yoldaşım var, siyavuş novruzovun qardaşı qızıdır, həm də teymur əminin nəvəsi. 5 və ya 6-cı sinifdə fənlər arası təlim müəlliməmiz həmin sinif yoldaşıma biraz qışqırmışdı deyə müəlliməyə "mənim əmim deputatdır, deyərəm qovdurar səni, heç yerə işə girə bilməzsən" demişdi -* -*
10-cu sinifdə də başqa sinif yoldaşım teymur əminin jim vurduğu videosunu lövhədə proyektorla göstərmişdi deyə sinif yoldaşımın valideyninə zəng vurub təhdid etmişdi -* -*

jurnalistlər üçün freelancer iş saytları

ön-qeyd: 2003-cü ildə Avropa Jurnalistlər Federasiyası * efj tərəfindən keçirilən araşdırmada jurnalistlərin 20%-nin freelancer olaraq çalışdığı göstərilib.

1. paydesk
2. https://www.malt.fr

celal şengör

savadlı insan. amma original olum deyərkən bilim-doqmatikliyi edib pafoslu cümlələri ilə məni özündən iyrəndirmişdir. "empirical reality is not something to understand, but is something to live" ha, amma anlamaq istəyirsənsə bunu insanlara qarşı alçaldıcı və şiddət ehtivan edən söylemsel/fiziki fəaliyyətlər və onları dəstəkləməklə yox, müşahidələr və analizlərlə etmək lazımdır.

(youtube: )

sözaltı günlük

hardasa 1 ay əvvəl gələcək haqqında hər şey qeyri-müəyyən idi. #332321 entrymdə qeyd etdiyim narahatlıqlar isə artıq keçib. hacettepedən gələn reject cavabından sonra göndərdiyim 5 universitetin hər birindən qəbul gəldi, özü də 2-si bursla. * biri tam burs, biri 50% bu barədə biraz sevinc hissi olsa da, içimdəki qeyri-müəyyənlik azalmaq əvəzinə daha da artır. bürokratik prosedurlar isə məni daha da yorur. imtahanlara hazırlaşmaq sənədləşmə işlərini yerinə yetirməkdən daha asandır. hər yerdən bir problem çıxır. təcrübənin hüquqiləşdirilməsi ruhumu yorur. məni daha çox həyəcanlandıran isə başqa bir sosialda seçəcəyim davranış strategiyasıdır. artıq burada öyrənilmiş davranış setlərini orada davam etdirmək istəmirəm.

recep tayyip erdoğanın kitab yazması

recep tayyip erdoğanın “daha adil dünya mümkün” adlı kitabı yaxında satışa çıxacaq. qiyməti isə 40 tl.
kitabın arxa üzündə bunlar yazılıb:
sadece beş ülkenin bütün dünyanın kaderini etkileyecek konularda karar vermesi ne ahlaki ne adildir. dünya beş ülkeden büyüktür.

adil ve daha sürdürülebilir bir küresel barışın temini için çok kültürlülüğü ve çok kutupluluğu yansıtan bir bm’ye ihtiyaç vardır. dünya ne tek kutuplu ne de iki kutupludur, ne hâkim bir kültürün ne de birkaç imtiyaz sahibi aktörün kültürel hegemonyası altındadır. çok kutuplu, çok merkezli, çok kültürlü, daha kapsayıcı ve adil bir dünya inşa etmek mümkündür. böylesi bir dünya için ilk adres bm’dir. barışın, istikrarın, adaletin ve etkin küresel yönetişimin yolu, bm’nin reforma tabi tutulmasından geçmektedir. bm reformu ve özellikle güvenlik konseyi’nin yapısının yeniden oluşturulması, elbette tüm dünya ülkelerinin uzlaşmasıyla hayata geçecektir.

biz türkiye olarak, bu çerçevedeki teklifimizi uzun zamandır ifade ediyor ve tüm ülkelerin tartışmasına açıyoruz. çözüm önerimiz ise ‘dünya beşten büyüktür’ ifadesinde kendini bulan, bm güvenlik konseyi’nin yapısının değiştirilmesini merkeze alan bir perspektifin hâkim kılınmasıdır. konsey’in kıtaları, inançları, kökenleri ve kültürleri mümkün olan en adil şekilde temsil edecek bir yapıya kavuşturulacak şekilde yeniden yapılandırılması çözüm ve küresel barışın tesisi için devrimsel bir adım olacaktır.”

nə deyim -*
(baxma: daha adil türkiye mümkün)

thaumazein

yunan dilindən tərcümədə "təəccüb etmək" mənasına gələn söz.

Aristotelə görə, fəlsəfə təəccüb etməklə, yəni thaumazein ilə başlayır. Ona görə insanlar baş verənlərə təəccüblə yanaşmağa başladığı zaman fəlsəfəyə giriş etmiş olurlar. "Dünyada nələr olur, qarşımdakılar nələrdir" kimi cavabları əksəriyyətin haqlı sandığı * ingilis dilində justified tərcümə olunan. Türk dilində əsasən "gerekçelendirilmiş" kimi ifadə olunur, amma Azərbaycan dilində tam qarşılığı olmadığı üçün haqq qazandırılmış kimi tərcümə edirəm inanclarla əhatələnmiş sualların predmetlərinə təəccüb etmək fəlsəfəyə girişin əsaslarındandır, aristotelə görə.

ancaq, bu tək fəlsəfəyə deyil, theorynin istifadə olunduğu bütün akademik və ya akademik olmayan sahələrə aid ola bilər. özünü empirik reallıqdan ayıraraq qarşındakını bilik predmeti halına gətirirsən. bu fəlsəfənin həm əvvəli, həm sonudur. məsələn, ailə quruluşu, normları və s. haqqında öyrənmək üçün özünü daxil olduğun ailənin gündəlik gedişatından ayırıb ailəyə qarşında və öyrəniləcək predmet kimi baxmaq da thaumazein sayılır. bu bölünmədə bilik predmeti ailə, subyekti isə sən olursan.

odtü professoru erdoğan yıldırım bir dərsində bu barədə danışmışdı, ona baxmaq üçün: https://ocw.metu.edu.tr/pluginfile.php/23327/mod_resource/content/3/7Ekim-Lecture-1.mp4