gattaca

insan üfüqünü açan bir film..
Kosmonavt olmaq istəyirsiniz, amma sağlamlığınız buna imkan vermir. Bu arzuya çatmaq üçün başqa bir insanın kimliyini mənimsəyib onun yerinə keçərdinizmi? Yoxsa ömrünüz boyu olmaq istədiyiniz insanların arasında yalnız bir xadimə kimi çalışmağa razı olardınız?
insan taleyini dəyişə bilərmi? Yoxsa həyatımız doğulduğumuz andan etibarən bizə verilən xüsusiyyətlərlə müəyyən olunur?

Film sadəcə kosmosdan ibarət deyil. Kosmos simvoldur. Əsas mövzu insanın ona yapışdırılan etiketlərdən ("qüsurlu", "uyğunsuz", "bacarmaz") qurtulub öz kimliyini qurmağa çalışmasıdır. önəçıxan əsas mövzuları:
-- Taleyin genetika ilə müəyyən olunub-olunmaması
-- insan iradəsi və əzmkarlıq
--Ayrı-seçkilik və sosial ədalətsizlik
-- Kimlik və özünü qəbul etmə
Qulağa həvəsləndirici və maraqlı gəlir. Sizin də diqqətinizi çəkdisə yavaş-yavaş başlayaq.
--------- Gattaca--------
Filmin hadisələri yaxın gələcəkdə baş verir. insanlar doğulmamışdan əvvəl genetik olaraq seçilir və onların gələcəyi böyük ölçüdə DNT-lərinə əsasən müəyyən edilir.
Beləcə, cəmiyyət iki təbəqəyə bölünür:
1. Genetik cəhətdən "mükəmməl" insanlar. (Eugene)
2. Təbii yolla doğulan və qüsurlu hesab edilən insanlar.

Baş qəhrəman Ethan Hawke tərəfindən canlandırılan Vincent Freeman genetik baxımdan "uyğunsuz" sayılır. Buna baxmayaraq, onun ən böyük arzusu kosmosa uçmaqdır. O, sistemin qoyduğu məhdudiyyətləri aşmaq üçün başqa bir insanın kimliyindən istifadə edir və arzusuna çatmağa çalışır. Bu onu arzusuna çatmağa kömək olacaq mı maraqlıdır.

----Spoiler--- içerir. Filmin bir-bir incəliyinə getsək buradan başlayardım. (Ümumi mövzunu baxmasanız belə artıqlamasıyla əhatə edir.)
Gattaca filmində yeni doğulmuş uşağın genetik analizlə hansı xəstəliklərə tutulma ehtimalının və təxminən nə qədər yaşayacağının hesablanması maraqlı görünür. Bununla yanaşı, bu qədər inkişaf etmiş texnologiyanın olduğu bir dünyada körpədən qan nümunəsinin ayaqdan vurulan iynə ilə götürülməsi köhnə üsulları xatırladır. Bu müasirlik və qədimlik arasındakı ziddiyyət diqqətimi çəkdi.

Filmdə valideynlər hamiləlik zamanı doğulacaq uşağın bir çox xüsusiyyətlərini seçə bilirlər. Təkcə sağlamlıq göstəriciləri deyil, xarici görünüş, fiziki xüsusiyyətlər və hətta bəzi arzuolunmaz genetik meyillər də nəzarət altına alınır. Bu isə insan həyatının nə dərəcədə planlaşdırıla və idarə oluna biləcəyi sualını ortaya qoyur.


Hekayənin ən təsirli tərəflərindən biri isə Jerom və Vinsent arasındakı münasibətdir. Jerom vaxtilə kosmonavt olmaq potensialına malik olsa da, əlillik səbəbindən bu arzusunu həyata keçirə bilmir. Buna baxmayaraq, o, Vinsentə öz kimliyindən istifadə etməyə imkan yaradır və ona qan, sidik, saç və dəri nümunələri təqdim edərək sistemin maneələrini aşmasına kömək edir.

Bunun müqabilində isə kirayə haqqını alır və bir növ vaxtilə arzuladığı həyatı Vinsentin uğuru vasitəsilə yaşamağa çalışır. Vinsentə edilən kömək hər zaman özünü doğrultmur. Sistemin hər analizinə qarşı hazırlıqlı olarkən ortalığa çıxan cinayət analizlərin daha dəqiq və təkrar aparılmasına səbəb olur. Cinayət yerində (cinayəti o etməyib) vinsentin düşən kirpiyi bütün diqqəti onun üstünə yığır. Vinsentin təsadüfi fərqli aoarılan bu analizlərə hazır olması , bir şəkil üstəsindən gəlməsi izləyicini maraqdan ekrana kilitləyir.

Orada işləyən nəzarətçi qadına qarşı yaranmış sevgi onun istəmədən də olsa sirlərini etiraf etməsinə səbəb olur. (Bu arada bu iki şahsın arasındakı cazibəni öpüşə tökdükləri üçün filmin ssenaristinə təşəkkürlər)
Ən maraqlı- özək hissə
Vincentin ailəsi filmdə var idi. Valideynləri təbii yolla uşaq sahibi olduqları üçün Vincent genetik baxımdan "qüsurlu" hesab edilirdi. Sonradan isə onlar ikinci uşaqları olan Antonu genetik seçmə yolu ilə dünyaya gətirirlər.
Bu səbəbdən Vincent uşaqlıqdan özünü ailəsində bir qədər kənarda hiss edir. Xüsusilə qardaşı Antonun genetik cəhətdən üstün hesab edilməsi Vincentin üzərində psixoloji təsir yaradır. Atası da bir müddət Antonun daha uğurlu olacağına inanırdı. Buna baxmayaraq, Vincent arzularından vaz keçmir və kosmosa getmək məqsədi ilə evdən ayrılır.

Filmin əsas ideyalarından biri də budur ki, Vincent ailəsinin, cəmiyyətin və genetikanın onun üçün qoyduğu sərhədləri qəbul etmir və öz iradəsi ilə onları aşmağa çalışır. Bu baxımdan film "taleyimizi genlərimiz müəyyən edir, yoxsa seçimlərimiz?" sualını ortaya qoyur.
(Kalin: Vincentin qardaşı Anton həqiqətən də dövlət sistemində işləyirdi və sonradan məlum olur ki, o, Vincentin işlədiyi sahə ilə əlaqəli araşdırmalarda iştirak edir. Lakin Anton əvvəlcə Vincentin saxta kimliklə yaşadığını bilmir. O, qarşısındakı şəxsin Jerome Morrow olduğunu düşünür.
Anton həqiqəti öyrənəndə isə artıq hadisələr filmin sonuna yaxınlaşır. Həm də Anton başa düşür ki, Vincent bütün bunları genetik üstünlüyün hesabına yox, öz əzmi ilə bacarıb. Onların son üzgüçülük yarışında da Vincent qardaşına göstərir ki, onu irəli aparan şey genləri deyil, iradəsidir.
Atasına gəlincə, Vincent evdən ayrıldıqdan sonra uzun müddət ailəsi ilə birlikdə yaşamır. Atası onun Gattaca-da işlədiyini və ya hansı üsullarla buna nail olduğunu bilmir. Buna görə də onun işinə birbaşa mane olmaq imkanı olmur.
Yəni əsas səbəb budur ki, həm atası, həm də qardaşı uzun müddət Vincentin əsl kimliyindən xəbərsiz qalırlar. Həqiqəti öyrənəndə isə artıq Vincent öz məqsədinə çatmağa çox yaxın olur.

Vincentin qardaşı ilə yarışa girib qalib olanda dediyi sözdür:
"Mən geri qayıtmaq üçün heç nə saxlamamışdım."
Bu cümlə onun niyə uğur qazandığını izah edir: o, bütün gücünü məqsədinə yönəltmişdi və ehtiyat planı saxlatmamışdı.


"Gattaca" çoxları tərəfindən motivasiyaedici film hesab olunur. Filmin verdiyi əsas mesajlardan biri budur: insanın gələcəyini yalnız onun bioloji xüsusiyyətləri deyil, iradəsi və zəhməti də formalaşdırır.

Və ya filmin çatdırmaq istədiyi kimi
"insan ruhu üçün bir gen yoxdur"

Bu şəkli çox sevirəm, çünki əzminin bəhrəsini görür və sanki qaranlıqdan aydınlığa çıxır.

Sonluq hissə musiqiləriylə vurucu idi:
"Bu dünya üçün yaradılmamış biri olaraq, buradan ayrıldığımı deməkdə çətinlik çəkdiyimi etiraf edirəm. Bədənimizdəki hər atomun, bir zamanlar , ulduzların parçası olduğu deyilir. Bəlkə də ayrılmıram."

ikinci vurucu hissə:
Jerom vaxtilə genetik cəhətdən demək olar ki, mükəmməl insan hesab olunurdu. Hamı ondan böyük uğurlar gözləyirdi. Lakin o, yarışda ikinci olduqdan sonra ağır psixoloji sarsıntı keçirdi və sonradan intihar məqsədilə etdiyi hərəkət nəticəsində əlil qaldı. Bu hadisədən sonra həyatının mənasını itirmiş kimi hiss edirdi.
Vincent kosmosa yola düşəcəyi gün Jerom özünün topladığı son genetik nümunələri Vincentə verir və sonra evə qayıdır. Filmin son səhnələrində Jeromun xüsusi sobaya daxil olduğu göstərilir. Bu, onun öz həyatına son verdiyini göstərən simvolik və eyni zamanda açıq bir səhnədir.
Filmin təsirli tərəflərindən biri də budur ki, Vincent həyatının ən böyük arzusuna çatarkən, Jerom öz hekayəsini bitirir. Bir mənada Jerom Vincentə özünün həyata keçirə bilmədiyi arzunu yaşamaq imkanı vermiş olur.
Əgər diqqət etmisinizsə, Jeromun əlində gümüş medal var idi. Bu da onun bütün həyatı boyu "ikinci olmaq" hissindən qurtula bilmədiyini göstərən mühüm simvollardan biridir.

Jeromun problemi təkcə əlil olması deyildi. O, bütün kimliyini "mükəmməl genlərə sahib olmaq" üzərində qurmuşdu. Həyatında bir dəfə gözlənilən zirvəyə çata bilməyəndə öz dəyərini itirmiş kimi hiss etdi. Film göstərir ki, həm "qüsurlu" sayılan Vincent, həm də "mükəmməl" sayılan Jerom sistemin fərqli şəkildə qurbanlarıdır.


Maraqlı nüanslar:

Gattaca adı filmin girişində təsadüfi seçilən hərflərdən yaranmış kimi görünsə də bunun quanin (G), adenin (a), timin(t), sitozin (c) adlı nukleotidlərə əsasən ortaya çıxdığını düşünmək olar. Bu kimi hərg nukleotidləri ard-arda dnt ni əmələ gətirir.

valid yəni kosmos üçün keçərli insanların adları qarşısında sonsuz yazılır. Bu onların potensialına bağlıdır. in-valid-keçərsiz olanların isə üstündə xaç işarəsi olur. Bu da ölümü təmsil edir. Ya da tanrı tərəfindən yaradıldığı.. çünki film girişində incildən bu vurğulanıb.


Film dadlıdır, yeyin. Məsləhət görürəm, xüsusilə motivasiyasını itirənlərə!!

sözaltı günlük

Nədənsə artıq heç kimlə danışmaq, tanımaq, dərdini dinləmək, başqasına özüm barədə nəsə deməkdən xoşum gəlmir. 1 ay sonra 21 yaşım olacaq. Və şofer, kim sənlədir deyəndə aldığım "özüm" cavabı məni tək hiss etdirdi. Əslində insan sevəndə, dost kimi tanışanda qəlbən çox bağlanan biriyəm, amma artık

(youtube: )

sözlük yazarlarının zəiflikləri

hissləri çox intensiv yaşamağımdır. münasibətlərə "oldu-bitdi" kimi yox, mənəvi məna yükləyərək baxdığımı düşünürəm. Buna görə də ayrılıq və ya xəyal qırıqlığı məndə sadəcə bir insanı yox, bütöv bir dünyagörüşünü sarsıda bilir.
O qədər intensiv yaşayıram ki, qarşındakı insanın yaşadığı ilə öz yaşadığım arasında fərq qoymaq çətinləşə bilir. Yəni mən bir münasibətə çox böyük məna verəndə, qarşı tərəfin də eyni dərinlikdə hiss etməsini gözləməyə meyilli ola bilirəm. O etməyəndə isə bu sadəcə fərqli baxış kimi yox, xəyanət və ya dəyərsizləşdirmə kimi hiss edirəm.


Məndə bir az "hamısı ya heç nə" meyli görünür:
Ya çox xüsusidir, ya da mənasızdır. Ya çox dəyərlidir, ya da tamamilə dəyərsiz.
Halbuki həyatdakı bir çox münasibət bu iki qütbün arasındadır.
Münasibət demişkən;
Münasibətlərdə səmimiyyət və şəffaflığa çox önəm verirəm. Gizlətmək, qeyri-müəyyənlik və ikibaşlı davranışlar məni qıcıqlandırır.
Mənə insanların özündən çox, özləri haqqında qurduqları yalanlar toxunur.
Məsələn, biri gəlib "mən qarışıq adamam", "məşğul adamam, vaxtım yoxdur", "mən dəli kimi sevirəm", "mən çox fərqliyəm" deyəndə, əgər davranışı dediyi ilə uyğun gəlmirsə, bu məni qıcıqlandırır. Ona görə daim "söz yox, əməl" deyirəm.
Hisslərə gəldikdə, Ədalət hissim güclüdür. Kimsə eyni zamanda məni haqsız qiymətləndirəndə, ittiham edəndə və ya dəyərsizləşdirəndə, yanlış anlaşılanda bununla barışmaqda çətinlik çəkirəm. Mən özünü dəyərli hiss etmək üçün başqasının təsdiqinə möhtac görmürəm, amma başqasının yanlış qiymətləndirməsinə dözümüm yoxdur.

Hissləri çox intensiv yaşayıram dedim. içində həm çox həssas, həm də çox sərt bir tərəf var. Həssas tərəfim bağlanmaq, inanmaq, dəyər vermək istəyir. Sərt tərəfim isə xəyal qırıqlığından sonra "bir daha əsla" deyə divar hörür. Bu iki tərəf növbə ilə idarəni ələ alır. Alırdı, amma bir an gəlirdi və "dayan" deyirdim.
Eyni zamanda Mənə elə gəlir ki, mənim üçün hörmət sevgidən az əhəmiyyətli deyil. Hətta bəzi hallarda daha vacibdir. Sevgidə qüsur bağışlaya bilərsən, amma hörmətsizlik, alçaltma və ya manipulyasiya hiss etdikdə istənilən münasibətə baxışım çox sürətli şəkildə dəyişə bilir.

idealizasiya etdiyim insanlara qarşı "ürəyini bilirəm", "o mənada eləməz" deyirəm. Burada mən münasibəti real insanla yox, onun potensialı və ya daxilində olduğuna inandığım versiyası ilə yaşamağa başlayıram. Gözəlliyi budur ki, mən insanları bir səhvlə silmirəm. Təhlükəsi isə budur ki, bəzən onların təkrar-təkrar göstərdiyi reallığı da görməməzlikdən gələ bilirsən.
Ona görə qəlbinizlə sevin, amma beyninizin dediklərini göz ardı etməyin.

içimdə mənaya aclıq var. hadisələri yaşamaqdan çox, onların nə ifadə etdiyini bilmək istəyirəm. Mən insanları həyatındakı rollarına görə deyil, həyatıma verdikləri mənaya görə xatırlayıram. Buna görə də bir söz, bir görüş və ya bir xəyal qırıqlığı məndə başqalarından daha uzun yaşayır.

Amma sözlük, artıq bu düşüncə tərzindən yavaş-yavaş uzaqlaşıram. Qəbullanıram. hər hadisənin dərin, gizli, böyük mənası olmaya bilər. Bəzən bir insan sadəcə hazır deyildi. Bəzən bir münasibət sadəcə alınmadı. Bəzən də bir qapının bağlanması kosmik bir mesaj yox, həyatın adi axarıdır. Bu kimi həyat hadisələrini demək olar hər kəs yaşayır. Kainatın bütün dərdi sən və s*k s*k işlərin deyil. Nəsə edirsən və cavabı alırsan. Gülxətmi əkdin, gülxətmi çıxmadı. Torpağındadır problem ya gübrəni çox verdin ya suyu az verdin.. səbəbi tapdın. Fırlanma.. burax.. sanki çox bir zamanın var.

Çünki həyatın ən böyük israfı cavabı olmayan sualların ətrafında sonsuz dövrə vurmaqdır.

Başqa bir hadisəylə misal çəksək;
Məsələn, oğlan gəlib "hə ya yox?" deyib. Və düşünürsən. Yox!

Niyə? Səbəb ola bilər ki, mən onun üçün dərdini danışa biləcəyi təhlükəsiz zona idim. O isə mənim üçün özünü romantik qəhrəman kimi təqdim edən, amma əslində problemləri ilə üzləşmək istəməyən bir insan idi.
Nəticə: Mənim ehtiyacım olan münasibətlə onun təklif etdiyi münasibət eyni şey deyildi.
Bitdi.
Qalanı artıq o qədər də vacib deyil.

Kim kim idi, kim sonrasında nə hiss etdi, kim nə demək istədi, indi nə edir..

Yox dedinsə, yoxdur.

Əsassız düşüncələri burax və yoluna bax. Həyat bəzi şeylər üçün düşündüyümüzdən çox qısadır. Və ən əsası bədənimiz edilənləri içimizdə yük kimi daşıyacaq qədər gümrah olmayacaq.

Entridə vurğulanmaq istənən terminlər:
#Meaningmaking
#Rumination
#narrativeidentity
#haloeffect

sevgili

Bunun anası, atası nə yeyib içib də yaradan bal bankasına qoyub çıxartmayıb dediyim namaza başlayıb canına dua oxunulub adına zikr ediləcək dünya möcüzəsi

Əlbəttə ki, bunlar emosional bağın formalaşdırdığı baxışın məhsuludur. insan sevdiyinə sadəcə baxmır, onu öz hisslərinin işığında görür. Buna görə də bir vaxtlar qüsursuz görünən biri, yəni olduğundan daha gözəl, daha xüsusi görünə bilir.
Ayrılıq ərəfəsi isə depressiyadakı bir insanın dünyanı görməsinə bənzəyir: hər şey bir az boz, bir az rəngsiz olur. Necə ki, insanın dünyanı yenidən rəngli görməsi onun həyata bağlanmasından asılıdırsa, sevgilini əvvəlki kimi görmək də aranızdakı körpülərin nə dərəcədə bərpa olunmasından asılıdır.
Əks halda, ayrı yollar, ayrı qapılar başlayır. Və zaman keçdikcə insan keçmişin izlərini silməyi, xatirələri isə yalnız bir hekayə kimi xatırlamağı öyrənir. Travmanın yaratdığı izlərmişcəsinə.. çünki siz onda yalnız sevgini deyil, güvəni, aidiyyət hissini, birlikdə qurduğunuz xəyalları, gələcəyə dair təsəvvürləri, özünüzdən bir parçanı və bəzən də ən yaxşı halınızı itirmiş olursunuz.
Bu səbəbdən ayrılıq təkcə bir insanın yoxluğu deyil. O insanla birlikdə yaşadığınız hisslərin, vərdişlərin, ümidlərin və mənaların da yoxluğudur. Yəni bir sevgili qaşdan, gözdən daha çox şeyi ehtiva edir. Ona görə də ayrılıq yalnız bir üzü, bir səsi və ya bir bədəni itirmək deyil. Bəzən bir dövrü, bir ehtimalı, bir arzunu və həmin insanın yanında olduğun özünü də itirməkdir.
Təcrübə olsun deyə sevgili olanlar isə insan qəlbi CV yazmaq üçün təcrübə bölməsi deyil. Başqa bir deyişlə, sırf maraq üçün münasibətə başlamaq məncə riskli yanaşmadır. Çünki münasibətdə qarşı tərəf bir təcrübə obyekti deyil, hissləri və gözləntiləri olan insandır. Amma iki tərəf də münasibətə ciddi öhdəlik olmadan, bir-birini tanımaq məqsədilə daxil olursa, bu daha sağlam yanaşmadır. Amma belə münasibətlərsə əksərən sərhəd pozuntusu ilə bitə bilir. Yaranacaq təcrübə isə sizə ağır ola bilər. Çalışın, qəlbinizin səsini dinləyin, beyninizin dediklərini isə gözardı etməyin. Sevgiylə qalınn

azı dişinin çəkilməsi

Dişçidə həyat sorğuladan anlardan..
Diş çəkdirmək başlı-başına bəladır. Bəs çənənizin ən dərin diblərində yer etmiş bir azı dişi.. üstəlik yarısı çürümüş və yoxsa..
"Həkim bunun harasından tutub da çəkəcəkdir" fikri o kresloda oturub ağzınızı açdıqda artıq həkimə də keçmişdir. Elədir ki, günü günə sataraq o lənət dişi görmək istəməz. Amma o gün gəlmişdir.
"Şofer bu gün yoxsa sabah?"
"Bu gün! Bu gün edək və bitsin"
Əvvəl keyləşdirici və daha ucu sivri bir alətlə dişə diş kimi yox lənətə gəlmiş zamansız qonaq kimi gözü götürmürmüşcəsinə eşələmələr.. oysa 20 il birgə idik və karahanlıya son sədaqət borcunu yetirib məni çox incitmədən getməli idi. Gedəcəkdi..
Eşələmələrin içində "Nölüyööör ləğn" dediyiniz anda o gələr..
Dişi önə çıxarmaq üçün bir alət. Ardınca öndəki bütün kəsici və köpək dişləri də panikaya düşür:
- Abi, bizi də alacaqlar?
Çünki alətin yaratdığı təzyiq, sıxılmanın verdiyi gərginlik elə hiss etdirir ki, sanki bütün dişlər növbəyə düzülüb. Hər an "tak" deyə qırılacaqmış kimi...

Bala dişlərin anası kimi özümü qabağa atırmışcasına işarə barmağımı qaldırıb "digərlərinə də təsir edir" dedikdə, təxminən "sus ə" mənasına gələn cavab aldım . Ə susdu.

Sonra ikinci alətə keçildi. Bu dəfə isə hiss etdim ki, çənəmin özü çıxacaq. Həkim dişi bururdu, mən də refleks olaraq başımı yuxarı qaldırırdım. Və qısa amma təsirli burhaburdan sonra diş çənədən söküləndə katırt deyə səs çıxar. Bu katırt səsi azı dişinin nə qədər çox güclü olduğunu göstərirdi. Amma həkim görünür ondan da güclü idi. Və bu əsnada açıq gözləmə otağında oynayan qız mənim şpaqat açmış azı dişlərimin kökünü gördükdə qara bir rəng alıb susqunluğa qərq olmuşdu. Çünki anam ona "mənim də balam məni incidirdi deyə diş həkiminə gətirmişəm" dedi. Və o mənzərədən sonra sanki ölü dovşanları görmüşdü. Təskinlik isə ölüləri gözündən gizləmədi. Çünki sıra ona gəlirdi ...

taleh yüzbəyovun qalmaqallı reklamı

Almond dondurmalarına həsr olunmuş sözdə orijinallıqdan bəhs edərək heç bir proseduradan istifadə etməyən qızla bunun tam əksi bir qadının müqayisəsini əlaqəsiz şəkildə göstərmiş bir reklam.. görüşdə olduğu xanımın saçının qaynağına, linzasına baxır, guya arxada oturan qız isə sadədir. keratini və qoyma dırnağı date'də olduğu xanımda görüb bu qızcağızda görmür yəqin..ayrı bir sual.. Və şəxs gözlərini qızdan çəkmir.

Əvvəla, həmin qadınla o qızı müqayisə etmək onsuz da doğru deyil, aralarında yaş fərqi var və bu, görünüşə təsir edən əsas amillərdən biridir. Reklamı oynayanın bir anda qadından qıza meyil salmasına nə ad vermək olar? Qızın da ona qımışaraq dondurma yeməsi ayrı bir sual altındadır.


Hə, prosedurun olub-olmaması isə hər kəsin şəxsi seçimidir, kimisinin bəyənib bəyənməməsi də həmçinin.. Talehin bəzəkli həyat yoldaşı onun bu reklamlarına baxmırsa bu da onun şəxsi seçimidir.)
Reklamçəkənin Kim olmasından asılı olmayaraq, Ən əsası, qadını digərinin hesabına ucaltmağa və ya alçaltmağa çalışmaq nə reklamdır, nə də sağlam yanaşma. insanların seçimlərinə hörmət etmək daha doğru olardı. Bir masadan başqa masanın kişisinə baxan sözdə prosedursuz o qız elə o pislədikləri botokslu qadından daha iyrəncdir.

sözaltı music

Şərtsiz alqoritm







Elektro gitar səsini hər eşidəndə başımı masaya dikib məst oluram

tələbəyə flörtöz yanaşan kişi müəllimlər

Yersiz simpatiya, şəxsi həyata maraq yaradan kişi müəllimlərə , ümumiyyətlə qarşı cinslərə nifrət edirəm. Hələ bir qızın hansı praktikaya niyə nə üçün gedirsən, getməməlisən, bunu niyə takip edirsən sözünə qədər qarışan bir müəllim-ə... (Hadisə bizim fakültəyə xas deyil.)
Belə hal olduqda vaxtında dekana müraciət etmək lazımdır. Əks halda, əgər belə bir şey baş veribsə 'niyə susmusan?" kimi günahlamalara məruz qala bilərsiniz. Və şikayətlərin çoxluğu da müəssisə üçün doğruluqdan xəbər verir.
instagramda marağa takip etdiyim storilərimə suallar ünvanlayıb bəyənən birinin tacizdən ötə, təcavüzkar olduğunu bilmirdim. Bir də bunlar kariyerada yüksələn insanlar olurlar və bu da onların maskası olur. Belə insanlarla rastlaşanda cümlələri başqa cür yozula, flörtöz ton tutula biləcəyimi görsəm də " a şofer, dəli olma, atan yaşındadır/ böyük qardaş kimidir/ baban yaşındadır, sadəcə simpatiyası var/ sevimli tələbəsisən/ xətrini çox istəyir" desəm də başqa qızların da narahatlığını gördükdə bunun bəsitləşdirilməməsi , xüsusən müəllimlə tələbə arasındakı peşəkar sərhədləri poza biləcək davranışları kiçiltmək və ya normallaşdırmağın düzgün olmadığını anladım.

(Məhkəmə işi gedirdi bir ara..)



Belə hallar olduqda səssiz qalmayın, siz dəli deyilsiniz. Psixologiyanızla oynayıb şəxsi sərhədlərinizi addım-addım pozub qoyun cildində qurdlara inanmayın, vaxtında reaksiya verib sədd çəkin. Ucunda diplom, sertifikat olsa belə.. əlbət sizə dərsi bilərəkdən öyrətmək istəməyəcək, "trip atacaq-ağız əyəcək, ignore edəcək" , onda gedib bir də reaksiya verin. Rəhbərlik müəllimi dərs davranışını dəyişməməsi üçün yenidən bildirəcək. Vaxtı gələndə uzaqlaşdırma alacaq -*

qismət

Note: bu entridə qismətə öz baxışım və fəlsəfədə olan anlayışlarla fərqini izah edirəm.

Qismət.. mən niyə eyni yanlışın içində dəbələnirəm deyəndə öz-özümə dedim ki, sən özün də bunun yanlış olduğunun fərqindəsən. Amma bu yanlışa son vermək üçün də iradəsizsən dedim. iradə? Baxır hansı iradə? Azad iradəyə görə bu yanlışı etməmdə də səbəblər var. Bəlkə düzəldəcəyim vaxtı belə bilirəm?


Məsələn mənim üçün hər şeyin vaxtı var. Dead line.. o vaxt gələndə a və b olmaqla iki seçim gəlir. ikisindən birinin geri dönüşü olmur. həyat həmin istiqamətdə davam edir. ikincisi bu oyunu yenidən oynamağı seçir və yeni bir dead line yaradır. ( Əgər yanlışımızın fərqindəyiksə, deməli, gələcək deadline-da A-nı yox, B-ni seçmək üçün lazımi "məlumatı" artıq toplamışıq.)
Qismət tək bir yol deyil. Həyatın müəyyən dönüş nöqtələri var və o nöqtələrdə etdiyin seçim növbəti qismətini formalaşdırır.
Başqa sözlə, vaxtı gələn hadisələr qismətdir, amma həmin anda hansı yolu seçəcəyin iradəndir. Seçdiyin yol isə gələcəkdə qarşılaşacağın yeni hadisələri müəyyən edir.

Determinizmə görə hər hadisənin əvvəlki səbəblərdən doğduğunu deyir. Mənim fikrimdə isə tam sərt determinizm yoxdur, çünki seçimə yer verirəm.
Kompatibilizm demək olar.. Hadisələrin müəyyən çərçivədə əvvəlcədən müəyyən olmasına baxmayaraq, insanın həmin çərçivə daxilində həqiqi seçim edə bildiyini müdafiə edir.

Hadisələrin müəyyən çərçivədə əvvəlcədən müəyyən olmasına baxmayaraq? Əgər belədirsə niyə azad iradədən danışıram? Kompatibilizmdə "hadisələrin müəyyən çərçivədə əvvəlcədən müəyyən olması" o demək deyil ki, seçimimiz saxtadır. Əksinə, deyilə bilir ki, seçimlərimiz də səbəb-nəticə zəncirinin bir hissəsidir. Yəni sən öz xarakterin, düşüncən, dəyərlərin və istəklərin əsasında qərar verirsən. Bu mənada seçim azaddır, baxmayaraq ki, həmin xüsusiyyətlərin də formalaşmasının səbəbləri var.
Amma az əvvəli baxışımda şablon kompatibilizmdən bir az fərqli vurğu var.
Əvvəla, məncə, Həyatda müəyyən dönüş nöqtələri (deadline-lar) qaçılmazdır. Həmin nöqtədə A və ya B yolunu seçmək həqiqətən bizim iradəmizdən asılıdır.
Seçimimizi etdikdən sonra isə gələcək qismətimiz həmin seçimə uyğun formalaşır. Bu, klassik kompatibilizmdən daha çox budaqlanan gələcək (branching futures) və ya yumşaq determinizm ideyasına bənzəyir. Yəni məncə, gələcək tək bir xətt deyil, bir neçə mümkün istiqamət var və hansı istiqamətin reallaşacağını insanın seçimi müəyyən edir.

Ortaq nöqtəni vurğulasaq, kompatibilizm mənəvi məsuliyyət məsələsini izah etməyə çalışır. Əgər insanlar tamamilə səbəb-nəticə zəncirinin məhsuludursa,onları tərifləmək və ya qınamaq nə dərəcədə əsaslıdır?
Kompatibilistlər hesab edirlər ki, insan öz səbəblərinə cavab verə, düşünə və qərarlarını öz dəyərləri əsasında verə bildiyi müddətdə
məsuliyyət daşıyır. Yəni ortada bir idrak varsa, iradə də var, başqa sözlə yanlış qərar verdikdə bunu hadisələrin zənciri deyib taleyin boynuna atmaqdansa öz səhvlər zəncirimiz olduğunu dərk etməliyik.

Yəni, şəxsin etdiyi xəta onun azad iradəsi ilə verdiyi, lakin iradə zəifliyindən qaynaqlanan yanlış seçimdir. Həmin seçimi dəyişmək və gələcəkdə fərqli qərar vermək də yenə onun öz əlindədir.

tələbə evi unudulmazı

Evdə veyil-veyil gəzərkən bir anda qapı döyüb fənndən kəsilməyimizi və gələcək ad gününü qeyd edən dostlar.. o dərəcə bir-birimizə səhvimizlə düzümüzlə arxa çıxırıq ki, o masada dərdlər unudulur, kiçilir. Hətta sonrasında bir əşya üçün evdən 40 dəq uzağa getmək lazım olanda belə hərəsi eyninə bir şal atıb soyuq və yağışlı havada gülə-oynaya mənlə gəldilər. O vaxt içimdən mən dostlarımı tapmışdım və tapmışam deyirdim. Saatın gec olmasına baxmayaraq otaq yoldaşlarının gedib evdə tək qalan dostumun evinə gedirdik. ikimiz yemək sifarişi edir, ikimiz su alırdıq. Evə qalxan kimi ələ gitar almalar, ardıyla yemək yemələr və bitməyən birgə qaranlıq otaqda flashla xor oxunan mahnılar..
(baxma: tələbə evindəki gitarist)
Yəni ən qəribəsi mən bu atmosferin içində itmirdim. Oysa insanlardan izoləni seçməyi ya da insanlardan özümü uzaqlaşdırmağı seçərək cəzalandırdığım bir ərəfə idi. Buna rəğmən öz evimizə girən kimi dəfələrlə adımı səsləmişdilər.

(italik: bəzən əsl yaxınlar səni olduğun kimi qəbul edən deyil də, səni özünə qaytaranlardır.)

Bəh bəhlə tamadalıq etdiyim Toy mahnıları, ləzginka oynaması, oynamağa çalışmamız, türk pop oynaya-oynaya dezodorantla karaokelədiyimiz, mənim oğluna qız axtaran xala təqlidlərim, qızların zarafatlaşmaları.. uşaqlıq videosunda eyni mahnını necə oynadığını göstərməsi çox şirin anlar idi.

(italik: bəzən bir xatirəni o hadisənin içində olub anlayarsan) elə bir gün idi..

Yarım saat da qalmağımız üçün israr edirdi qrup yoldaşım. Hətta açarı belə gizləmişdi. O qədər yaxşı təsir etmişdi ki, bu birgəlik.. heç biz də getmək istəmirdik.
(italik: Bəzən xoşbəxtlik böyük hadisələrdə yox, "bir az da qalın" deyən insanların içində gizlənir.)


(italik: Amma uşaqlıqdan qonaqlıqlarla bağlı bir şeyi bilirdim: bir yerə yenicə öyrəşərsən, gülməyə və əylənməyə başlayarsan, elə o anda da "getmək vaxtıdır" deyilər. Bu dəfə fərq yalnız onda idi ki, "getmək vaxtını" artıq valideynlərimiz yox, özümüz seçirdik.)

Və o günlər mənə öyrətdi ki, ev bəzən dörd divar deyil, yanında rahatca güldüyün insanlardır. Bu gün köhnə evimə bir əşya götürməyə qayıtdım. Qapını vaxtilə soyuq mübahisə etdiyim biri açdı. Amma onunla bir süfrəni paylaşdığımız günləri də unutmamışdım. Ağzımdan istər-istəməz "Bişirdiyiniz yeməklər üçün darıxmışam" çıxdı. O da "istədiyin vaxt gələ bilərsən" dedi. Beynim "bunu demə" deyirdi, qəlbim isə mənə pisliyi toxunan insanların içində belə bir vaxtlar yaşatdıqları yaxşılıqları axtarırdı. Mən də gülümsəyib "Yox, özüm hazırlamağa çalışacağam" dedim.Sanarsın ıssız adam havuçlu kek tarifi-ayrılıq səhnəsi birəbir xp
https://youtube.com/shorts/iaAb_yISgy8?si=gKDYjEQHAbXz3VTM

(italik: insan bəzən bir ev üçün yox, o evdə qalan hisslər üçün darıxırmış. Bəzi qapılar bağlanır, amma içindəki xatirələr heç vaxt kilidlənmir.)

Hər şeyiylə tələbə evləri də insanlar arasındakı münasibətin daha bir çılpaq formasıdır və çox şeyi (yaxşı və pisi) elə o yaşdan öyrədir.