sözaltı günlük

sabah lap tez durmalıyam deyə yerimə girmişəm, zillənib tavana baxıram. beynimdəkiləri boşaltsam, bəlkə gözümə bircə damcı yuxu girər deyə sözlüyə girdim.
iki ildən çoxdur ki, işləyib komfort zonam halına gələn toxic mühitdən ayrılıram. ayrılmağım da ayrı qalmaqallı oldu, orası ayrı. bilirsən bu nəyə oxşayır, elə bil üfunətli bir yerdə oturmusan, amma qoxuya öyrəşmisən deyə durub gedənə qədər hiss eləmirsən ki, burnunun dirəyi qırılıb. ki kənardan "ideal" görünüb içdən iylənən yerlər də az deyil. hər nədirsə, dəyişikliyin yaxşı olduğunu düşünürəm. ağac deyiləm ki, bir yerə kök salım (!)
ən böyük xəyallarımdan biri xaricdə oxumaq olub. bu gün "dp" proqramı ilə detallarına kimi maraqlandım və həvəsdən düşdüm yenə. çətinlik görən kimi daha da üstünə getmək əvəzinə həvəsdən düşürəm, belə olmağım mental olaraq da yorur, özgüvənim zədələnir. bilirəm ki, istəsəm, sonuna qədər dirəşsəm, mümkünsüz deyil. amma bir tərəfim qorxur və məni də suallarla qorxudur. "tutaq ki, hər şey düzəldi, gedirsən. yad ölkədə necə güvənli qalacaq yer tapacaqsan? öz ölkəndə kirayədə, ailəndən kənar qaldığın olmayıb" dorm qiymətləri həftəlik 600 manatdan yaşayan ölkədə bir il yaşamaq gözümü qorxudur. yenə də, inadkar, sonuna qədər getmək istəyən tərəfim yerindədir, sadəcə səsi qorxularım tərəfindən boğulur. bilirəm ki, sonuna qədər getməsəm, əlimdən gələni etməsəm, gözüm hər zaman arxada qalacaq. eybi yox, lap sonda alınmadığı ssenari gerçəkləşsin, ən azından özüm qarşısında gözükölgəli olmayım ki, cəhd belə eləmədin. qorxularımın yox, hədəflərimin dalınca getməliyəm. o "padderjka"nı başqaları yox, gərək ən çox özün verəsən. başqalarının dəstəyindən və inamından asılı olanda, onlar olmayan kimi yenə əvvəlki pointə qayıdırsan. hamıya inad, ən çox özün özünə inanmalısan. dəli kimi, yersiz də olsa, egolu da görünsə, bacaracağına inanmalısan.

bir də hər şeyi bölüşməməlisən. zibilə qalsın ki, prosesdən xəbərim olmayanda məni gözləyirlərmiş kimi dosta-tanışa car çəkmişdim. kəs səsivi, işivi gör də, lazımdı sənə? indi gəlib soruşanda ki "noldu, gedirdin?" qırıla-qırıla qalıram. o da ayrı demotivasiya səbəbidi, amma xarici faktorları söndürmüşəm. bir səhvdi eləmişəm, neyləmək olar, əsas dərsini çıxarıb o qələti bir də eləməməkdir.
yəni ki, belə. bunu həm də ona görə yazıram ki, sabah istədiyim yerlərdə olanda nələrdən keçdiyimi xatırlayım. digital yaddaşın bir şeyi yaxşıdır ki, həmişə səninlədir və əlçatandır. mən də buradakı hissəmə həmişə əlimin çatmasını istəyirəm. çünki sabah o yerlərdə olanda nələrdən keçib gəldiyini unudursan və dəyərini bilmirsən.

mütləq oxunulması gərəkən kitablar

bu suala oxumağımın üstündən beş il keçməsinə baxmayaraq, martin iden cavabını verirdim. motivasiya və demotivasiyanı eyni anda verən ikinci bir kitab oxumamışam. həmçinin, sevgi, karyera, dostluq münasibətlərindəki reallıqları da özünəməxsus şəkildə açıb tökür. uzun müddət boyunca top onluğumun birinci yerində saxladım, amma inanmıram yenə oxuyanda bu qədər təsir etsin. yəqin, ona görə deyirlər, hər kitabın öz oxunma yaşı və vaxtı var. çox adamın ölüb bitdiyi, tərifləməkdən yerə-göyə sığdıra bilmədiyi "kimyagər" əsərini havaya oxudum, məsələn – yadımda belə deyil. onsuz da onu çox vaxt 20 yaşdan əvvəl oxunumalı olan əsərlər kateqoriyasına salırlar. məncə, əsl şedevr saya biləcəyimiz əsərlərin nə yaşı, nə də zamanı olur. indiki top onluğumun zirvəsində dayanıb uzun müddət yerini qoruyacaq olan kitab bəllidir: the little prince
bu dəqiqə kitablardan tut seriallara, hamı uşaqlığın önəmindən danışıb onun ətrafında fikirlər söyləyir: hansı psixoloqa gedirsən birinci uşaqlığın barədə sorğu-sual edir, kitabı açırsan anan-atanla bağlı sual atəşinə tutur, seriala baxırsan camaatı "qırmızı otağa" salıb gözünün yaşını tökürlər. "kiçik şahzadə" bütün bunların fövqündə dayanan bir şeydir. uşaq kitabı olaraq tanınır, amma elə ən çox yetişkinlərin oxumalı olduğu bir kitabdır. əsər deyir ki, bütün yetişkinlər bir zamanlar uşaq olduğu halda, bəziləri bunu unudub. mən özüm öz uşaqlığımı o qədər zəif xatırlayıram ki. uşaqlıq nədi, yeniyetməliyimi silmişəm beynimdən. o gün qabağıma köhnə hesabım çıxmasa, elə biləcəkdim tamam ayrı bir insandır. eyni qalan nələrsə var, əlbəttə, amma istər-istəməz özünə qarşı qəribə bir şəfqət hissiylə dolursan. o yeniyetmə ilə bir vaxtlar necə acı danışdığını, onu necə incitdiyini xatırlayıb utanırsan hətta. "kiçik şahzadə" uşaqlığı travmalardan ayırıb elə "uşaqlıq" olaraq xatırladır, özünüzə qarşı şəfqət hissini bir daha duyur, yetişkin olmağın hər şeyi necə soldurduğunu göstərir. necə oldu ki, hər şey əvvəlki parlaqlığını itirdi? bəs görəsən, əvvəlki məsumluğumuzu itirdiyimiz üçün yenidən uşaq sahibi olmağa və o məsumluğu bir daha hiss etməyə çalışırıq? kənardan baxan deyər ki, uşaqlarla aram yoxdur, amma tək qalan kimi onlarla eyni yaşda olmağı bacarıram. məncə, hər şeyin səbəbi "bioloji tələbat", "nəsil artırmaq" deyil, daha dərin nələrsə var. elə olsaydı, biz də "balalayıb" tökərdik. nəysə, yenə kitabdan haralara gəldim. bu entryni yazıb "sən ey uşaqlıq" mahnısına qulaq asmağa gedirəm.

izolyasiya

içində olduğum vəziyyət. dostlarım bir-bir xaricə köçür, həyatları dəyişir və yeni bir yönə doğru gedir. mən isə qoyduqları yerdə, gözləmə rejimindəyəm. müəyyən istək və hədəflərim var, sadəcə bir qədər daha səbr etməliyəm və həmin müddət ərzində hər şeydən uzaqlaşmağa başlamışam. sosial mediadan iki aya yaxındır ki, istifadə etmirəm. həyatım iş-ev arasında gedib gəlməkdən ibarətdir. əvvəl təkbaşıma nələrsə edərdim, ən azından gedib hansısa kafedə bir kofe ilə kitabımı açıb oxuyardım. həmin həvəsi tapa bilmirəm, işdən çıxan kimi yorğunluqdan özümü evə güclə atıram. hər şeyi başımın içində yaşayıram: danışan da, dinləyən də özümdən başqası deyil. əvvəl məni incidən yalnızlığa öyrəşdiyimin fərqinə varıram və bu məni qorxudur: yenidən eyni döngünün içərisinə həbs olunmaq istəmirəm. yalnızlığa alışırsan, biri gəlib səni oradan çıxarmağa çalışır, sonra niyə yalnızlığı seçdiyini xatırladır və sən tənhalığa daha çox sarılırsan, heç yerdə tapa bilmədiyin hüzura ancaq bu şəkildə qovuşa bilirsən. sonra belə gecələrin birində düşüncələr yük olur, bədən keyimiş hisslərin izlərini duymağa çalışır, beyin hadisələri əvvəlki qədər yaxşı xatırlamır. sanki artıq heç biri sənə aid deyil, hər şeyə o qədər yadlaşmısan ki, hədəflərin, arzuların belə mənasız gəlməyə başlayır. beləcə, özün-özünü içdən tükədirsən.

qara kurtka

qara camaatın qeyri-rəsmi simvolu. qış gələn kimi ölkədə yas havası hökm sürür. arada qız uşaqlarının çəhrayı, qırmızı üst geyimləri sayəsində özümü schindler's list filmində hiss edirəm. zarafatsız, ən məntiqli seçim elə "qara"dır da. elmi tərəfdən baxsaq, qara rəng işığı və istiliyi udduğu üçün daha isti saxlayır. ekonomik cəhətdən bütün geyimlərlə uyğunluq təşkil edir, "padçvet" olur. deməli, modanı da nəzərə alırıq. məsələn, küçədə gedərkən xüsusi bir topluluğun geyindiyi, dəbdən heç vaxt düşməyən və təpədən dırnağa kimi bədəni örtən "baramaqurdu" modelinə rast gələ bilərsiniz. bunları geyinənlərin saçları da gözlərinin üstünü örtür. belə başa düşürəm, görünməz olmağa cəhd edirlər. bəzi insanlar bu mövzuda fərqlərini ortaya qoyaraq, uşaqlardan sonra tək-tük rəngarənglik görməyimizə imkan yaradırlar. ya da sadəcə olaraq, ağ geyinməyə üstünlük verib ying yang konseptini ortaya qoyurlar. yenə də, qara rəng üstünlüyünü qoruyub saxlayır.

yağış

yolda gedərkən qulaqlıqlarımı çıxartmağa vadar edən tək şey. o biri də qar yağmasıdır. bu iki hadisə baş verəndə həmişə bir-birini süzərək yol gedən camaatımız öz canıyla əlləşir deyə çox səmimi görünür, heç kəs heç kəsə başını qaldırıb baxmır belə. biri çətirindən yapışır, o biri şərfini başına bürmələyir, bir başqası kapyuşonun içində gizlənir. çox adamın fikirləri eyniləşir: "ayağıma su keçdi, xəstələnəcəm", "nə vaxt dayanacaq bu?", "bir az kəsənə qədər burada gözləyim", "nə gözəl yağır". gündən və yağışın yağma tempindən asılı olaraq, hamısı ağlımdan keçir. bəzən də yağışlı bir gündə yaratdığınız xatirələr canlanır; gülümsədir. sonra yaşananların uzaqlığını və indiki reallığı xatırlayırsan, gülümsəmən dodağında donub qalır. üzərində təsir gücü qalan xatirələr səni fikrə aparır, çox uzaqlarda qalanlar isə bircə gülümsəmə ilə yad olunub gedir.
yağış insanlara təbiət qarşısındakı acizliyini, planlarının əllərində olmadığını xatırladır, bir anlıq dayandırıb anı yaşamağa məcbur edir. bilmirəm, hər gün yağış yağan ölkədə yaşasam, belə hiss edərdimmi. çünki təkrarlanan hər şeyə öyrəşirik və öyrəşdiklərimizi görməzdən gəlməyi yaxşı bacarırıq.

together

şəhər həyatından bezib sakitliyə qaçan bir cütlüyün başına gələn paranormal hadisələrdən bəhs edən film. body horror adlanan, bədənin qəribə formalara girib əcaib şeylərə çevrildiyi bu tip filmlərə baxmaqda çətinlik çəkdiyimin fərqinə vardım.

süjet marağımı çəkirdi, amma sonluq heç o deyildi də. okay, qaqaş nazlı yarının ölməyindənsə, onunla bir bədən olmağı qəbul edir: deməli, birinci qız özünü onun yolunda fəda edir, oğlan ikisini birdən (guya indi bu həyatını xilas elədi də), belə güclü bir sevgi var aralarında. mən o quyudakı couple'ın vəziyyətini görsəydim, mütləq ikimizdən birini öldürmüşdüm. maraqlıdır ki, niyə həmin couple o günə qaldığı halda bizimkilər ilin transına çevrildi? o suyun içində nə var idi, məsələn? filmdə boşluqlar çoxdu e. təriqətlə bağlı düz-əməlli məlumat vermədilər. onsuz da o müəllimin nəsə bir zibili olduğu bəlliydi, yetərincə triller izləmisinizsə, villain'ləri ilk baxışdan tanıyırsınız. ona görə də, çox elə orijinal, fərqli ssenari gözləməyə dəyməzdi.

sözaltı günlük

özünün və hisslərinin fərqində olmaq, bütün vəziyyətlərdə özünü qabağına qoyub analiz etmək yorucudur. nəyi niyə hiss etdiyini ya da davranışlarının səbəbini çox gözəl bilirsən, amma qarşısında acizsən. elə bilirdim ki, səbəbini bilmək bu şeyləri dəyişmək üçün kifayətdir. elə deyilmiş. niyə beynimdə yerinə oturtduğum hər şey sinəmdə sıxıntı yaratmağa davam edib yuxularımı ərşə çəkir? geriyə baxanda heç nəyin eyni qalmayacağını bilirsən, istər-istəməz həyatın axıntısına qapılıb getmisən. sevinci anda yaşamaq nə qədər xoşdursa, kədəri, qüssəni yaşamaq o qədər çətindir. bilirsən ki, bu zibilə qalmış hisslərin dibinə vurmasan, üstə çıxa da bilməyəcəksən. bir tərəfdən, bunu düşünərək dibinə qədər yaşamağa çalışırsan, o biri tərəfdən də bataqlıqda batmaqda olub-olmadığını sorğulayırsan. bəlkə, dibə çökmək yerinə çabalamalısan ki, üzə çıxasan? bəlkə, bütün bunlar ayağından qavrayıb çıxa bilməyəcəyin dərinlərə aparacaq? bəlkə, öz dərinliyində boğulacaqsan?