georg simmel

Georg Simmel, Durkheim və Weber kimi əjdaha sosioloqlarla eyni əsrdə yaşadığı üçün çox bəlli olan bir sosioloq olmayıb. Amma yenə də sosiologiyaya gatdığı mədəniyyət tragedyası və pulun cəmiyyətdəki rolu ilə bir şöhrət qazanmışdır.
Simmel qarşılıqlı əlaqə formatları ilə qarşılıqlı əlaqə tipləri arasında önəmli bir ayırım olduğunu deyir. Sosial çevrəmizdə qarşılıqlı əlaqə tipləri və formatları olduğu üçün bunu kiçildərək minimuma endirir. Örnək verirəm bir partiyə getdiyinizi düşünün. Orada bir qız sən bura niyə gəlmisən deyə bir sual versə, sizin buna iki cavabınız ola bilər. Ya məlumat verəcəksiniz, ya da ortamın necə olduğuna və bir münasibət başlatmaq cəhdi olub olmadığına baxacaqsınız və " sənin kimi biriylə tanış olmaq üçün" , " arabayla" tipli iki cavab verəcəksiniz.
Bundan başqa Simmel içində olduğunuz grupun neçə nəfər olduğunun da mühüm olduğunu deyib. Grup iki nəfərdən ibarətdirsə, bunda problem yoxdu. Ancaq, 3 nəfərlik qrupdursa burada bir nəfər özü grupda " mən nə desəm odur" tipli obraza sahib olmaq istəyirsə iki nəfər arasında qırğına səbəbkar ola bilər.
Mədəniyyətin tragedyasına gəldikdə isə, bu terminin necə ortaya çıxmasından danışacam. Deməli simmel'ə görə iki mədəniyyət var, obyektiv və subyektiv. Obyektiv mədəniyyət ( fəlsəfə, ədəbiyyat, vb.). Subyektiv mədəniyyət isə, bizim bunları öyrənməyimizdir. Burada, elmin fəlsəfənin hər dəfəsində bizdən aslı olmayaraq genişlənməsi, hər dəfəsində yeni fəlsəfi axımların ortaya çıxması bizim bunu öyrənməyimizi çətinləşdirir. bu ikisi arasındaki nöqtə mədəniyyət tragedyası adlanır. Bu arada simmel də Weber kimi gündəlik sosiologiyaya daha çox önəm verib.
Oxuduğunuz üçün təşəkkürlər..

insanın mütləq əxlaqi cəhətdən düzgün olması vs bunun bir seçim olması

Əxlaqın formalaşması mədəniyyətlə birbaşa bağlıdır. Bir insan əxlaqının formalaşması ailədən,içində olduğu sosial qruplardan aslıdır. ilk olaraq, ailədən bəlirli miqdarda əxlaq alaraq özünü formalaşdırır. Bir fərd ailədən əxlaqının sadəcə bir qismini alır, bu da deməkdir ki, sadəcə ailədən əxlaq və davranış mənimsəyərək tam formalaşmır. ikinci olaraq, məktəbdən əxlaqın bir hissəsini alır və formalaşmağa doğru irəliləyir (təbii ki, burada aldığı əxlaqı, əxlaq saymaq üçün düzgün əxlaq və davranışı mənimsəməlidir). Üçüncü olaraq, bir fərd dost qrupundakı əxlaq və davranışları mənimsəyərək özünü bir yerə aid edir və əxlaqını, davranış şəklini tamamlamış olur. Geniş olaraq ələ alsaq, insanın əxlaqına başda da vurğuladığım kimi ən böyük təsir edən şey mədəniyyətdir. Fərdin formalaşması üçün ilk öncə cəmiyyətin dəyişməsi lazımdır. Çünki cəmiyyət mənimsədiyi davranışı və əxlaqı öz ailə fərdlərinə də ötürəcək.
Bunları tam da aydınlatmaq üçün alışqanlıqlardan danışacam. Kollektiv alışqanlıqlar, əxlaqi davranışların formalaşmasında böyük rol oynayır. Burada önəmli bir şeyi söyləmək istəyirəm ki, bütün əxlaqi davranışlar kollektiv alışqanlıq sayılar bilər, amma bütün kollektiv alışqlanlıqlar əxlaqi davranış sayıla bilməz. Bizim cəmiyyətin ən böyük problemlərindən biri də, mənimsədikləri bu kollektiv alışqanlıqlarının "ümumilikdə bütününü" əxlaqi davranış olaraq mənimsəyib digər ailə fərdlərinə və sosial çevrələrinə ötürməsidir. Örnək olaraq, bir qadının boşandıqdan sonra yenidən evlənməsinə düzgün baxılmır. Bunu analiz edək. ilk öncə bir insan əgər qarşısındaki insana zərər və ya ziyan vurmursa, doğrudan və dolaylı olaraq hər hansı bir hərəkətində başqasına xəta yetirmirsə, bu insan bir fərd olaraq öz həyatında istədiyi dəyişikliyi eləməyə haqqı var. "Çünki bu öz həyatıdır və bu onun özəlidir". ikinci olaraq, bu davranış olaraq əxlaqsızlıq sayılmır. Ona görə, əxlaqsızlıq olaraq götürülən bu davranış əslində kollektiv alışqanlıqdan başqa bir şey deyil. Bu örnəkləri sabaha qədər uzatmaq olar, lakin lazım deyil. Çox yerlərə toxunmaq olar bu mövzuyla bağlı lakin bu da lazım deyil. Oxuduğunuz üçün təşəkkür eliyirəm.

kant əxlaqı

Kant'a görə bu dünyada və bu dünyanın xaricində yaxşı istəmədən başqa qeyd-şərtsiz yaxşı şey düşünülə bilməz. Anlayış, zəka, mühakimə və təbiətin insanlara verdiyi digər qabiliyyətlər yaxşıdır və istəməyə dəyər şeylərdir, ancaq bunlar xarakteri baxımından pis olan insanlarda olsa zərərli ola bilər. Əxlaqa emosional yaxınlaşmaq doğru deyil.
Kantın əxlaqi baxımdan bizə buraxdığı ən önəmli şey tapşırıq (ödev) əxlaqıdır. Bunlar Tapşırığa uyğun və tapşırıqdan dolayıdır. Bunu bir örnəklə başa salmağa çalışacam. Deyək ki, bir marketə daxil oldunuz və borca siqaret istədiniz. Əgər market sahibi sizə borcu "daimi müştərimdi verməsəm ola bilsin daha bu marketə gəlmədi ona görə verim borc getsin" düşüncəsiylə versə bu tapşırığa uyğun hərəkət sayılır və əxlaqi baxımdan doğru deyil. Sizə içindən gəldiyi üçün heç bir xeyir və çıxar güdmədən versə, tapşırığdan dolayı hərəkət sayılır və bu əxlaqi baxımdan doğrudur.
Kantın bundan başqa bir tapşırıq anlayışı da var. Əgər sən elədiyin hərəkəti qayda halına gətirmirsənsə bu əxlaqi baxımdan doğru deyil. Bunu yalan danışmağa bağlaya bilərəm. Öz yaxşılığın üçün ya da başqasının yaxşılığı üçün belə yalan danışsan bu əxlaqlı sayılmır. Ona görə heç yalan danışmamaq və hər zaman doğrunu söyləmək lazımdır. Qayda halına gətirdiyin hərəkət sənin əxlaqlı olmağını təmin edir.

müəllimin tələbələrə verdiyi sual

3-cü kursda əxlaq fəlsəfəsi dərsində müəllimin sinfə verdiyi sual, sinfi yalan olmasın 10 dəqiqə falan düşündürmüşdü.
Bir insan sinifdən içəri daxil olur və əlində silah var. Silahı içinizdən birinə verir. Bu silahla ya özünüzü öldürəcəksiniz sinifdəki tələbələr xilas olacaq, ya da sinifdə olan hərkəsi öldürəcəksiniz özünüz xilas olacaqsınız. Yalan ya da doğru olduğunu bilmirəm, amma çox insan özümü öldürərəm dedi bəziləri sinifdəki hərkəsi dedi. Səbəbinə gəldikdə isə düzgün cavab verə bilən olmadı.
Müəllimin cavabı az düşündürmədi. Silahla sizi öldürüb özüm xilas olardım. Əgər özümü öldürsəm, mənim qəhrəmanlığım qəzetlərdə,medyada bir neçə həftə hallanacaq, bir neçə ay sonra unudulacam, lakin bunu görəcək bir bədənim olmayacaq. Sizi öldürsəm və xilas olsam, bu öldürdüyüm insanlara görə vicdan əzabı çəkəcək bir bədənim olacaq və bu elədiyimi heç vaxt unutmayacam.

romeo və cülyetta

Deməli ilk dəfə 1597'də çap olunub (çox səhvləri olubmuş) ikinci dəfə 1599'da çap olunub (ən peçi forması ikinci çap olunmuş formasıdı) üçüncü dəfə 1609'dadır.
Shakespeare bu əsəri 1563'də gənc yaşda boğularaq ölən Arthur adlı birinin 1562'də yazdığı Romeus and Juliet şeirindən götürüb. Ama üzərində babat dəyişikliklər edib. Məsələn romeo bizim bildiyimiz kimi biri olmayıb ( mışın biri olub) culiet də narsist bir kişiliyə sahib olan birisi olub. Bu arada ilk çap olunmada ev xidmətçisinə çox söz düşməyib ama ikincisində sözləri çoxalıb (dadı).
Amma sevgi güc verir zamansa imkan
Böyük əngəllərdə tapır böyük həzzi insan.

ssri

Komunizmi pis təqdim eləməkdə ən böyük rolu isə stalin oynayıb. Deməli bir şey var ki marksın önə sürdüyü komunizm doktrininə ən "dibinə qədər blət" marksist olan lenin belə bəzi dəyişikliklər eləmişdi. Örnək verirəm kənd əhalisini marks tutucu sayırdı. Çünki onlar sadəcə öz yerlərini möhkəmləndirirdilər. ( mən ancağ öz pulumu çıxardıram gagıli) Leninə görə isə kənd əhalisi tutucu deyildi. Stalin birincisi komunizmdə əsas olan bütün yoldaşlara yardım kampaniyasından gaçıb. Öz dövlətində belə olmasa başga dövlətlərdə işçi sınıfı inqlab eliyəndə buna köməy göstərməyib və hakimiyyətə gələndən sonra bəzi məscidlərin dağıdılmasına səbəb olub. Buna görə müsəlman əhalisi haqlı olaraq bu ideologiyaya ön yarğı ilə yanaşıblar.