1. tərkibindəki *efir yağları* və *alkalid*lərdən dolayı xoş qoxusu olan, sakitləşdirici dərman bitkisi. azərbaycanda *pişikotu* olaraq da tanınır.
valerianın ən xaraktetik xüsusiyyətlərindən biri pişikləri bir növ kefləndirməsidir. pişikotundan sonra əksər pişiklər sakitləşib yerə sürtünürlər, miyoldayıb yerdə yuvarlanırlar ya da yatırlar.
valerianın pişiklərə niyə bu qədər təsir etdiyi dəqiq bilinmir. bəzi elm adamlarına görə, bitkinin qoxusu pişiklərə qarşı cins *feremonlar*ını xatırlatdığından cinsi istəkləri oyanır. bu fikirin təməl səbəbi, valerianın bala pişiklərə yox, ancaq yetkinlik yaşına çatmış pişiklərə təsir etməsidir. lakin bu fikir tam təsdiqlənməyib.
(youtube: )
dəqiq olan odur ki, pişikotu pişiklərə zehni olaraq sakitləşdirici təsiri bağışlayır. bir müddət sonra hətta bağımlılıqları da yarana bilər.
nənəm bu haqda bir şey danışmışdı. deməli nənəmin atası həkim imiş, çantasında da müxtəlif dərmanlar filan olurmuş. içində valerian da var imiş. pişikləri gedib çantanı qoxlayıb orda yatırmış, sonra biliblər ki, valeriana görədi.
bir də bu bitkidən hazırlanan kiçik sakitləşdirici həblər var. ürəyi ağrıyan, qorxan, əsəbiləşən insanların köməkçisidir. əvvəlki buraxılışlarında şüşənin üzərində portağal dilimi şəkili olurdu, niyəsini anlamış deyiləm hələ də.
edit: portağal dilimi deyil, sinirlərin şəkili imiş. deyəsən könlümə portağal düşübmüş baxanda.
2. pişiklərə qəribə təsir eliyən ürək dərmanıdır. pişik videolarında gic-gic hərəkətlər eliyən pişiklərin əksəriyyəti valerianın təsirində olur. təsirində deyəndə ki, bir dəfə dərman ayaqqabımın üstünə biraz damcılamışdı pişik əl çəkmək bilmirdi. gedirdi, gəlirdi təzədən ayaqqabını qucaqlıyırdı. pırıldıyıb, miyolduyurdu.
o vaxtı uşaqlar valerianı ağaca sürtüb, pişiyi videoya çəkib, dublbom verilişində partlatmışdılar. nəyə görə pişiklərə belə təsir etdiyi mənə də maraqlıdır.
4. psixoloji narahatlıq, stress keçirən hamının, gənc, yaşlı ayrımı olmadan, xalqımızın əksər nümayəndələrinin onları öldürə biləcəyini bilməyərək vitamin əvəzi istifadə etdikləri dərman. təzyiqi aşağı saldığı üçün ürəyi bəsləyən damarlardakı qanı, dolayısı ilə ürəyin özünün qidalanmasını da azaldır. "infarkta necə dəvətnamə göndərmək olar?" sualına da burdan beləcə cavab tapmış oluruq.
)