24 yazar | 6 başlıq | 51 entry
yenilə | gündəm

#son entrylər 51 yeni entry
#zirzəmi 4 yeni entry

sözlük yazarlarının telefon melodiyaları 14 nadir rast gəlinən ada sahib olmaq 8 yazarların portmanatındakılar 8 uşaq sahibi olmağın mənfi tərəfləri 2 yazarların linçə səbəb olacaq fikirləri   yu-gi-oh | kino   yazarların portmanatındakılar 8 sözlük yazarlarının dinləməkdən bezmədiyi mahnılar   azərbaycanda təbii selektiv doğumun işləməməsi   11 mart 2017 sözaltı radio yayımı   kolumbiyada yemək yeyərkən güllələnərək öldürülməlik mahnılar 3 sözlükçülərin bu yay ərzində getmək istədiyi şəhərlər 4 yazarların whatsapp statusları 4 nadir rast gəlinən ada sahib olmaq 4 sözlük yazarlarının telefon melodiyaları 8 azərbaycan ədəbiyyatındakı ən yaxşı əsərlər   acı həqiqətlər 2 2012-ci ildə hələ də kurtlar vadisi izləyən insan   yatmaq   sözaltı günlük 3 şəbi-hicran   bogota   medellin   bursaspor   politically correct 2 mükəmməl sözlər 2 cendere 3 yazarların ruh halı 2 klipi ilə dinlənilməli olan musiqilər   roundabout   olacak o kadar 3 rambo okan   niger   djinni.co   zitoligiya   pivə   ingilis dilindəki qəliblər   black mirror | kino   peşmanlıq vs utanc 2 gecəyə bir mahnı paylaş 2 öz hərəkətindən utanmaq   amartizator 3 yazarların paylaşmaq istədikləri musiqilər 2 bmw e60   insan vücuduna səyahət   letterboxd.com   cum on feel the noize   arıqlama pəhrizləri   underrated və overrated futbolçular   river phoenix | kino   web whatsapp   lisey uşağı   məqalə   quran-i kərim   joe biden   nərmin şahmarzadə   ilham əliyev   kredit   güldürən dialoqlar   nostalgiya hissi verən şəkillər   elon musk   gəncliyi doya-doya yaşamağa qoymayan şeylər   venesuela   acı uşaqlıq xatirələri   türkiyə iqtisadiyyatı   sözlüyün tək işə yararlı bölməsi   intihar etməmək üçün səbəblər   öldürməyib süründürən şeylər   israil vs fələstin   adstrat   bella hadid   5 may 2022 elad terror aktı   aziza mustafa zadeh   camp speicher qətliamı   əzizə cəfərzadə   insanın böyüdüyünü anladığı anlar   oljas süleymanov   kamala harris  









i̇slamın antropomorfik tanrı inancına sahib olması



facebook twitter əjdaha lazımdı izlə dostlar   mən   googlla

başlıqdakı ən bəyənilən yazılar:

+5 əjdaha

1. Hal-hazırda sələfilərin cahil qismini istisna etsək müsəlmanların tanrı inancı antropomorfik deyil. Hətta savadlı sələfilərin belə. Lakin fikrimcə, neytral və səmimi şəkildə mövzunu araşdıran birisi islam dinindəki tanrı təsəvvürünün ilk başlarda antropomorfik olduğunu qəbul edər. Yəni hazırda müsəlmanlar fəlsəfənin süzgəcindən keçmiş bir inanca sahib olsalar da Məhəmməd'in, Əlinin, Ömərin belə bir inanca sahib olduğunu göstərən hər hansı etibarlı bir fakt yoxdur. Əksinə Quran və hədislərin yaratdığı təsəvvürat onların antropomorfik tanrı inancına sahib olduqları yönündədir.

Məsələn, bu gün hər hansı bir şiə məscidinə gedib iranda təhsil almış bir axunda yaxınlaşıb "Allah haradadır?" deyə sual versəniz sizə belə cavab verər : "Allah laməkandır".

Müəyyən qədər fəlsəfə, kəlam vərəqləmiş birisi olaraq deyə bilərəm ki bəli, tanrının hər hansı bir yerdə, məkanda olması məntiq elminin qaydalarına görə qeyri-mümkündür. Qısa şəkildə səbəbini belə açıqlayabilərəm. Çünkü hər hansı bir məkanda olmaq həcm, ölçü sahibi olmağı lazım edir. Amma biz Tanrı var idi başqa heç nə yox idi, o hər şeyi yaratdı deyiriksə tanrı eni, uzunluğu, çəkisi olan həcm sahibi bir varlıq ola bilməz. Çünkü bu en, uzunluq daxil olmaqla hər şey sonradan tanrı tərəfindən yaradılmış olur.

Həmçinin yerin kürə şəklində olması səbəbindən Azərbaycandakı birisinə görə göydə olan şeyin, Avstraliyadakına görə göydə olmaması kimi yeni problemlər ortaya çıxır. 12.ci əsrdə yaşamış islam fəlsəfəçilərindən Fəxrəddin Razi Allah göydədir deyən firqlərə qarşı bu problemi ilk dəfə istifadə edən şəxs idi.

islam alimləri, fəlsəfəçiləri də ilk əsrlərdən belə məntiqi qaydaların fərqinə varıblar amma çarəni islam inancını dəyişdirməkdə, məntiqə, fəlsəfəyə uyğun hala gətirməkdə görüblər. Eyni ilə günümüzdə təkamül nəzəriyyəsini qəbul edib biologiya ilə dini uyğun hala gətirməyə çalışan modernist dindarlar kimi.

Oysa ki Quranda "Göydə olanın sizi yerə batırmayacağından əminsizin mi?" tərzində allahın göydə olduğuna işarə edən ayələr tez-tez qarşınıza çıxacaq. islam kəlamçıları, fəlsəfəçiləri bu ayələrə 1001 təvil, təhrif əgər heç biri alınmasa təfvid tapıb yola verməyə çalışıblar amma səmimi və neytral şəkildə təfsirləri oxusanız əksəriyyəti sizi qane etməyəcək.

fikrimcə islamdakı tanrı inancının göydə olmasının ən böyük dəlili Musa və Firon haqqında ayələrdir. Mumin surəsi 36-37.ci ayələrə baxın. Firon öz köməkçisinə deyir ki "uca bir bina tik ki çıxım baxım görüm Musanın tanrısı ordadır?" Ayələri oxuduqda başa düşülür ki Musa Firona tanrının göydə olduğunu deyib, Firon da məsələni araşdırır. Bir çox müfəssir də elə bu ayəni belə izah ediblər.

Həm sünni, həm də şiə hədislərində Allahın dünya səmasına enməsi, qaçması, ağırlığından ərşin qıcırdaması, axirət günündə Məhəmmədin Allahın yanında göydə ərşin üstündə oturması, Məhəmmədin meracında göydə Allahın yanına gedib onla danışması kimi bəziləri qəribə bəziləri gülməli hədislərə də rastlayabilərsiniz ki bunlarda da məcazi qəbul ediləbilməyəcək qədər açıq tərzdə tanrıya məkan isnadı var. Buxaridə və Müslimdə həmçinin şiə hədislərində "Allahın ayağını ayağının üstünə qoyması" şəklində hədislərə də rastlayabilərsiniz.

Yenə Allahın hər ikisi sağ tərəfdə olan əlləri, gözləri, ayağı, baldırı, barmaqları, üzü ifadələrinə hədislərdə həm də quranda tez-tez rast gələbilərsiniz. Məsələn Sad surəsi 75ci ayədə Allah və iblis arasınsa keçən dialoqda Allah adəmi iki əliylə yaratdığını deyir. Oxuyanda özünüz görəcəksiniz ki bəziləri məcazidir, bəziləri yox. ilk dövr müsəlmanların bunların məcazi olduğuna inanması haqqında isə heç bir fakt tapa bilməyəcəksiniz. Əksinə səhabə təfsirlərinə baxsanız Buxari, Müslim kimi sünnilərcə ən etibarlı hədis mənbələri sayılan kitablarda belə səhabə ibn Abbasın "kürsi Allahın iki ayağını qoyduğu yerdir" təfsiri kimi ilk müsəlmanların antropomorfik inancından xəbər verən hədislərlə rastlaşacaqsınız.



hamısını göstər

i̇slamın antropomorfik tanrı inancına sahib olması