+1 əjdaha
1. Hiperbarik oksigen müalicəsi (HBOT — Hyperbaric Oxygen Therapy) xüsusi bir kameranın içində yüksək təzyiq altında saf oksigen nəfəs alma üsuludur. Normalda biz havada təxminən 21% oksigen alırıq. HBOT zamanı isə insan 100% oksigen alır və təzyiq də adi atmosferdən daha yüksək olur. Bu da qana və toxumalara çox daha artıq oksigen keçməsinə səbəb olur.Diabetik yaralarda niyə vacibdir?
Diabetdə əsas problemlərdən biri budur ki:
qan dövranı zəifləyir,
damarlar zədələnir,
toxumalara oksigen az çatır,
yara gec sağalır,
infeksiya riski artır.
Xüsusilə ayaq yaralarında toxuma “boğulur”. Oksigen çatışmazlığı olur. Hiperbarik oksigen terapiyası isə həmin toxumalara əlavə oksigen göndərməyə çalışır.
Nəticədə:
yara sağalması sürətlənə bilər,
infeksiya azalır,
yeni damar əmələ gəlməsi stimullaşa bilər,
amputasiya riski bəzi hallarda azala bilər.
Məsələn diabetik ayaq yarasında:
yara dərinləşibsə,
uzun müddət sağalmırsa,
antibiotik və normal sarğı kifayət etmirsə,
toxuma ölümü başlayırsa,
onda HBOT əlavə müalicə kimi istifadə oluna bilər.
Amma vacib məqam:
HBOT “möcüzə” deyil. Təkbaşına yaranı sağaltmır. Adətən bunlarla birlikdə istifadə olunur:
şəkərin ciddi nəzarəti,
düzgün yara baxımı,
infeksiyanın müalicəsi,
təzyiqin ayaqdan götürülməsi (offloading),
damar problemi varsa onun həlli.
Yəni oksigen terapiyası sadəcə prosesi dəstəkləyir.
Seans necə olur?
Adətən:
xüsusi kapsul/kamera olur,
xəstə içəri girir,
60-120 dəqiqə qalır,
gündə 1 dəfə və ya həftədə bir neçə dəfə edilir,
bəzən 20-40 seans lazım olur.
Yan təsirləri də ola bilər:
qulaq tutulması və ya ağrısı,
başgicəllənmə,
nadir hallarda oksigen toksikliyi,
klaustrofobiya hissi.
Diabetik yara üçün ən vacib məsələ isə budur:
Əgər ayaqda qan dövranı çox zəifdirsə və ya ciddi infeksiya varsa, HBOT faydalı ola bilər, amma əvvəlcə damar vəziyyətini qiymətləndirmək lazımdır. Çünki bəzən əsas problem oksigen yox, qan axınının özü olur.