20. Təzəlikcə tək səyahət etdiyim, isti-ipisti, küçələri zibil yığınları və at nəcisinin kombosu ilə üfunət iylənən, taksi və satıcılarının hədsiz sırtıq, atanşik olduğu dövlət. 3 şəhərini gəzdim, luksor, hurgada və qahirə. Qahirəyə çatan kimi, luksora getdim və səyahətimə oradan başladım.
Luksor nil çayı hövzəsində, qahirədən cənuba doğru maşınla 7-8 saat uzaqlıqda yerləşən, gördüyüm gəzdiyim misir şəhərləri arasında ən isti, ən kasıb ama tarixən də ən zəngin olanı idi. Krallar və kraliçalar vadiləri, Hatsepsut, Karnak və s. Kimi böyük məbədlər, tomblar burada yerləşir. Buradakı taksi və satıcılar da elə misirdə gördüyüm ən sırtıqları idilər. Ən çox burada atış gəlməyə çalışıldı mənə. Ama mən sonda danışacam mən bunlara necə atış gəlmişəm. Səyahətimi buradan başlatmaq əslində çox da düzgün addım sayılmazmış çünki ən çətin şəhəri ən önə salmışdım bilmədən. Eləcə Otelimə çatım rahatlayacam deyirdim ki, tezdən 6da avtobusdan düşüb otelimə yollananda başıma bir xeyli şey gəldi. Avtobusdan düşəndə nilin şərq sahilində idim, otel isə qərbdə. ictimai bir vapura getmək üçün taksi tutdum, çatıb əlavə pul istədi, verdim, sonra daydayln biri 70-80 metr fln izlədi məni, sonra da "taksi xidmətini" mənə satmağa çalışdı, 20 dəq fln "yox, istəmirəm" deyəndən sonra rədd edə bildim başımdan. Oteli tapmaq da çox çəkdi, qəribə yerdə idi. Bookingdən tutduğum otağı göstərdilər mənə ilk, rütubətdən nəfəs ala bilmədim deyə dəyişdim əlavə 5dollar ödəyib üstəlik otaqda heyvan boyda kərtənkələ qaçıb kondisonerin arxasına girdi qaqaş qoşanda elə kondisoneri xjdnsnsnsn. Tarixi yerləri çox zəngin idi ama, buna görə dəyər ora getməyə.
Hurghada ən çox sevdiyim, Luksordan şimal şərqə doğru avtomobillə 3 saatlıq uzaqlıqda, qırmızı dəniz sahiləndə yerləşən bir şəhərdir. Otelimin dənizin qırağında və dənizə baxan, həyətini palmaların bəzədiyi bir yer olmağından çox getdiyim adalar və atv turlarında daha çox əylənməyimə bağlayıram ən çox buranı bəyənməyimi. Şəhərlər arasında tək təmiz olanı da bura idi, sırtıq satıcı və taksiçilərə məruz qalmadığım da bura idi. 2 ada gəzdim: orange bay və magawish. Dəhşət gözəl və dəhşət rus gözəlçələrinin dincəlməyə gəldiyi, mavinin hər çalarını ya sahilində ya da adaya gəldiyiniz yolda görə biləcəyiniz, füsünkar, sanki eqzotik bir cənnət imiş kimi hiss etdirən gözəl adalar idi. Snorkelling və ya diving etməyi mütləq məsləhət görürəm buralarda. snorkelling etdim mən, arada ağız aparatını çıxarıb lap mərcanlara qədər daldığım da oldu, möhtəşəm idi. Atv turunda isə səhraya getdik, qəşəngcə sürdük, sona doğru dəniz qırağında dincəlmək üçün duranda təyziqimin anidən düşməsindən az qalsın ürəyim gedirdi və buna görə 30qəpiklik suya 3.5 manat verməli olmuşdum düzdür, çünki 15 dəqiqə əvvəl mənə su təklif edən danimarkalı ailəyə utancaqlıq edib yox demişdim. Ama qalan hər şey möhtəşəm keçdi, biraz dincəlib özümə gəlib sonra da gedib dəvə sürdüm nsjsns.
Nəhayət qahirə. Qahirəni əslində sevdim deyə bilərəm, çünki luksorda artıq o qoxuya da, o sırtıq insanlara da, atanşiklərə də öyrəşmiş, hətta öz taktikalarımı formalaşdırmışdım. Tutduğum hotelin yemək üçün ayrılmış balkonu piramida mənzərəli olduğundan orada vaxt keçirməyi yemək yeməyi xüsusi olaraq sevdim. Kiçik oteldə bir tək mən qalırdım, vur tut onsuz 5-6 otaqları var idi, xüsusi bir qulluq olunurdu və hər cür can faşınlıq göstərirdilər mənə. Qahirə həm də çox böyük şəhər idi, haradansa harasa getmək yetəri qədər vaxt və enerji aparırdı. Oranın məşhur bazarını fln gəzdim, ürəyimi də çox sıxdı oradakı dilənən xəstə insanları balaca uşaqları ilə görmək.
Misirdə Demək olar bütün nəqliyyat vasitələrindən - maşın, motosklet, tuk-tuk, gəmi, qayıq, fayton, avtobus, mikro avtobus, metro, istifadə etdim. Qayıdan gün oturmuşam metroda, yanımda 12-13 yaşlarında bir oğlan uşağı ilə dayday, yan tərəfdə də başqa oğlanlar fln ama əksərən qadınlar idi içəridə. Biraz getmişdik, bir qadın gəldi əlində torba, çığır bağır saldı, gördüm oğlanlar qaçıb getdilər, gəldi mənim başımın üstündə durub mənə qışqırmağa. Mən də anlamıram heç nə, qadın da durmadan nəsə deyir. ilk əvvəl nəsə satmağa çalışdığını düşünürdümsə də gördüm yox elə deyil qadın aqresivdi. Mən də baxdım bu qabağımda oturan cavan qızlara ki nə baş verir nə istəyir bu məndən. Qızın biri nəhayət dedi ki bu vaqon qızlar üçündü. Utandım, Bağışlayın deyib fitillədim. O biri vaqonda camaat mənə baxıb gülür sksksksk. Sən demə bunlarda bəzi vaqonlar qadınlar üçündü ama belə ara kəsməli fln nəsə yox idi, açığı mən də minəndə görməmişdim vaqon sadəcə qadınlarçünmüş.
indi misirə səyahət etmək istəyənlərə tövsiyyələrimi paylaşım.
Əgər yaşınız 24dən azdırsa mütləq özünüzlə tələbə kartınızı götürün. Vaxtı keçibsə ya yoxdursa belə gedin kart çıxardılan bir yerdə saxta da olsa düzəltdirin, bütün muzeylərə 50% ucuza girəcəksiz. Mən ora gedəndə bunu bilmirdim, ama lənətə gəlmiş dvijennikliyim, türkiyədən aldığım müzekart tələbə kartına bənzədiyindən onu göstərib hər yerə 50% ucuza girirdim snsnssn.
Taksi applicationlarından indrive ı istifadə edin, çox daha uyğun qiymətə daha rahat gediş təmin edir, uberdən etdiyim zakazlarda adətən taksilər əlavə pul istəyirlər və bir də əlavə qiymət danışmalı olursuz və s ilaxır, indrive daha yaxşı idi.
Otel tutanda mütləq baxın görün otaqda interneti varmı ya yox. Görsəniz belə yenə yazıb özlərindən də soruşun, elə rezerv edin. Hurghadadakı oteldə ancaq receptionda internet var idi, qahirədə isə ümumiyyətlə yox idi. Mənə supriz olmuşdu gedəndə ora.
Səyahət sığortası mütləq alın, başınıza bir şey gəlmə ehtimalı heç də kiçik deyil. Yəni az qala ürəyim gedirdi səhranın ortasında sjsjsjs. mən paşasığortadan almışdım 21 manata 8günlük. Mənə promokod verdilər, tripocell tətbiqindən 3gb paket götürdüm o promokpdla və çox yaxşı işləyirdi misirdə, özüm e-sim io dan almışdım onun qədər yaxşı da deyildi hətta daha tez bitirdi sanki. (Qəti reklam fln etmirəm, biraz reklama bənzədi)
Qiymətlərdə sövdələşmə üçün bir trik deyim. Ən balaca marketindən, taksisinə, qayıqçısına qədər hamı ilə qiymət danışmaq məcburiyyətindəsiz. Dəhşət yorucu bir prosesdir, təsəvvür edin istidən bir təhər bir market tapıb su istəyirsən alasan, görür turistsən 6-7 poundluq suyu 50-ə satmağa çalışır sənə. Yəni 1 dollara. Marketdirsə çıxıb gedirdim ama suvenir dükanlarında fln mənim ən çox işə yarayan taktikam bu idi, deyirdim ki satıcıya: "o biri dükanda mənə bunu flan (50 funt) qiymətə dedilər almadım , sən 200 funt çox baha deyirsən". Onlar da endirir qiyməti adətən. Bir də sərt olun, maksimum dediyinizin üstündə durun, it kimi endirəcəklər qiyməti. Bunlar biraz öyrəşib padoşsifət avropalılara amerikalılara nəsə satmağa. Göstərin ki üzüyola deyilsiz. Taksi də neçə dəfə taksiyə minəndən sonra əvvəlcədən razılaşdığımız qiyməti artırmağa cəhd edənlər, özünü eşşəkliyə vuranlar olub guya səni anlamır bu rəqəmi böyük başa düşüb, hamısının ağzına sıçmışam ki, ya belədi ya da saxla qıraqda pul zad vermirəm(yolu da yarılamışıq ha xjsnsmsmms)
16. misirli tarixçi majed farag ilə bir proqramdan dialoq:
Spiker: Filistin davasından vaz geçip israille olan ilişkilerimize odaklanmamızı, ve onlarla dost olmamızı söylüyorsunz. Ciddi olamazsınız!
Majed Farag: Benim savunduğum, kendi ülkemizin çıkarlarını düşünmemiz gerektiği. Ebedi düşman veya ebedi sevgi diye bir şey yoktur. Sadece ebedi çıkarlar vardır. Biz de ülkemizin çıkarlarını saptamalıyız. Churchill bir kere “ülkemin öıkarı için şeytanla bile işbriliği yaparım” demişti. Tarihten ve uluslararası ilişkilerden biraz anlayan biri olarak, israil ile normal ilişkilerimiz olması gerektiğini düşünüyorum. Tabi dikkatli olmak ta hakkımız...
Spiker: Ulusal güvenlik konusunda mı?
Majed Farag:
Ulusal güvenlik konusunda bildiğim kdarıyla bir işbirliğimiz var. Politika, güvenlik ve askeri konularda da bir diyalogumuz var. Sorun devletler arası değil. Sorun, eski ideoloji ve kültür mirasıyla eğitilmiş olan halkta. Bizim neslimiz bu insanları barbar olarak görüp onlardan nefret ederek büyüdü..
Spiker: Onları sevmiyorum
Majed Farag: Onları sevmen şart değil.
Spiker: Fakat onlarla savaştık...
Majed Farag: Onları sevmek başka bir konu...politikada ve uluslar arası ilişkilerde sevgi ve nefret yoktur.
Spiker: Katılıyorum
Majed Farag: Sadece çıkarlar vardır. Bizim, kültür, bilim, teknoloji alanlarında başarılı olanlarla işbirliği yapmamız bizim çıkarımızadır. Bütün bunlar bize fayda sağlar.
[...]
Majed Farag: Mısırlı olarak benim için tek bir şey önemli: Ülkemin çıkarları. Ulusal güvenliğimiz önemli. 70 senedir Filistin davası Mısır ve Mısırlılara sadece zarar, yıkım ve israf getirdi. Hayatımız boyunca Filistin davasıyla uğraştık.
Spiker: Orta Doğu barışı...
Majed Farag: Hayır! Filistin davası Filistinlilerindir. Mısırın sorunları çözüldü. işgal altındaki topraklarımız geri verildi. Nokta. işimize bakalım, ülkemizin çıkarlarını düşünelim diyorum. Hayat boyu Filistinlilerle mi uğraşacağım? Kendi sorunlarını kendileri çözsünler. Kaç kere yardım etmeye çalıştık. 1977 Mena house toplantısını hatırla. Gelmediler bile.
Spiker: Sedat onları kendisiyle birlikte (israil ile barış anlaşması) imzalamalarını söylemişti...
Majed Farag: Filistinliler sorunlarının çözmek istemiyorlar. Çözümün onlara yaramayacağını düşünüyorlar.
[...]
iyi ilişkilerin ülkemin çıkarları için iyi olduğuna inanıyorum. “Dostça” ilişkiler demiyorum çünkü sorun dostluk değil. Sorun çıkarlar. Komşum bana çok yararlı olabilir. Düşmanlığa devam mı etmek istiyorsun? Peki edelim. Ne zamana kadar? Filistin sorunu çözülene kadar mı? Bu çözülmeyecek bunu sen de çok iyi biliyorsun. Çözülmeyecek çünkü Filistililer çözülmesini istemiyorlar. Bir şey daha eklemek istiyorum. Bazıları bana”işgalci bir ülkeye nasıl gidersin” diyorlar. işgalci mi? israilin bir gerçek olduğundan şüpheniz mi var? Hala onları denize mi dökmek istiyorsunuz? Bu mantıklı mı?
[...]
Bu komşumuzla 60 70 yıldır kötü ilişkilerimiz var. Bunları düzeltmenin zamanı geldi de geçti bile. Önce kendimizle sonra da komşumuzla barış yapmalıyız. Bilimsel açık, ve geleceğe odaklanarak düşünmeliyiz. Fransa ve Almanya yüzlerce sene savaştılar.
Spiker: herkes sadece Dünya savaşları sırasında savaştıklarını sanar
Majed Farag: Tabiki değil. Yüzlerce sene milyonlarca kere savaştılar. Bugün Fransa ve Almanya aynı ülke. Sadece barış yapmadılar birleştiler de.
[...]
Milletler göç ederler ve bazı yerleri işgal ederler; orada etrafındakilerle beraber yaşarlar. Uzun bir süre sonra, zaman gelir artık oranın sahipleri olurlar diyebiliriz. Türkmen aşiretlerin Doğu Bizans topraklarına yerleşip Osmanlıyıi arkasından da modern Türkiyeyi kurmalarını neden protesto etmiyoruz? Türkler oraların yerli halkı değil. Türkmenistan’dan geldiler. Türkiyenin Kuzey Kıbrısı işgalini neden protesto etmiyoruz? Neden ispanyanın Fas’ın bazı şehirlerinde egemen olması karşısında sessiz kalıyoruz? ingiltere Cebelitarığı eline geçirdi ve orası artık ingilterenin diye bilinir. Tarihte bir sürü örnek var ama hiç kimse...
Spiker: Fakat bunların hiç biri yakınımızda değil. Filistinliler ise sınırımızda...
Majed Farag: Kıbrıs ta sınırında
[...]
Spiker: Normal ilişkilerden kastiniz nedir?
Normal ilişkiler öncelikler kültirel ilişkiler demektir. Ötekinden korkmamalıyım. Korktuğum sürece hiç birşey gelişemez. israilden korkmamalıyız orayı ziyaret etmeliyiz.
[...]
Kültürel ilişkimiz olması lazım. Turizm ve ekonomik ilişkiler de. Damla sulama konusunda uzman israilli şirketler var. Bizim su sorunumuz var. Onların teknolojilerinden, fikirlerinden, araştırmalarının sonuçlarından neden faydalanmayalımç BU teknolojiyle çölde tarım yaptılar. Biz neden yapmıyalım? Bir zamanlar düşmanım olan birisi neden bana faydalı olmasın? Benle dost olmaya zorlamıyorum. Mısırdaki endüstri ve tarımın gelişmesine ortak olsun istiyorum
[...]
Birçok Mısırlının israilde işleri var fakat gizli tutarlar. Kimsenin bunu açık etmeye cesareti yok. israilli şirketlerin de Mısırda temsişlcilikleri var. israilde çalışan pek çok Mısırlıyla tanıştım. Müslümanlar ve Yahudilerle evlenmişler. Orada oturup çalışıyorlar ve hiçbir sorun yaşamıyorlar. Bu kötü birşey mi? Fakat sanki suç işliyorlarmış gibi kimse bunu kabul etmez. Bu suç değil. Çok doğal bir şey. Normal gelişmenin sonuçları.
Spiker: Peki 56 67 73 savaşları hakkında okullarda ne öğretmeliyiz?
Majed Farag: 48, 56,67 ve 73 te savaştığımızı, bu savaşların sona erince bir barış anlaşması imzaladığımızı ve ileriye dönük düşünmemiz gerektiğini. BU kadar.
[...]
istesek de istemesek de israil bir gerçek. Varolmaya da devam edecek. Artık bunu kabul edelim.
9. vaxtı ilə camal əbdül nasirlə 1952-ci ildə monarxiyanı devirmiş, sosialist modeli ilə ərəb dünyasına stimul, ssri-yə bölgədə müttəfiq, qərb və israilə düşmən olmuş ölkə. daha sonra ənvər sədatın öldürülməsindən sonra abş kopt elitaların köməyi ilə başa general hüsnü mübarəki gətirir. mübarək dövründə fələstinə olan dəstək kəsilir, hamas terror təşkilatı elan edilir, ölkədə rüşvət pik həddə çatır, inanclı-müsəlman təbəqə sıxışdırılır. inqilabdan əvvəl dövlət strukturları xristian azlıqlarla dolmuşkən, müsəlmanlar kasıb, əlverişsiz şəraitdə yaşayırdılar, sərbəst bazar anlayışı yox idi, iqtisadiyyat hərbi elitaların monopoliyasında idi, texnologiyaya belə məhdudiyyət var idi. sonra ərəb baharı ilə birlikdə mübarəki devirib müsəlman qardaşlarından məhəmməd mursini başa gətirdilər. inqilabdan sonra israil səfirliyinə hücumlar və kilsələrin yandırılma hadisələri baş verdi. müsəlman təbəqə öz kasıblıqlarının səbəbini mübarəki dəstəkləmiş, israil və koptlarda gördüyü üçün bunlar təbii əks-reaksiya idi. müsəlman qardaşları konstitusiyanı şəriət qanunları əsasında qurmağa qərar verir. mursi imf-dən borc alır sonra da ilk xarici səfərini çinə edir, çin, britaniya, ai, türkiyə, qətər kimi ölkələrlə əlaqə qurur, ərəb baharı ilə birlikdə başa gələn islamçıları dəstəkləyir. obama da mursi üçün nə dost nə də düşməndi açıqlamasını verir. mursi haması qəbul edir, israili qarşısına alır. xarici siyasət xəttini qurduqdan sonra iqtisadiyyata əl atmaq istəyir ancaq legitim hakimiyyət olmasına baxmayaraq kopt elitaların misir iqtisadiyyatı üzərində olan qüvvəsini qıra bilmir başda olduğu 1 il ərzində. təbii ki mübarək dövrünün qoca qurdları da əlverişli zaman axtarıb müttəfiqləri abş respublikaçıları, israil, putinlə birlikdə mursini hərbi çevrilişlə devirirlər. başa əbdülfəttah əl-sisi gəlir. sisi gələn kimi mursini dəstəkləmiş xarici qüvvələrlə əlaqələri soyudub, haması yenidən terror təşkilatı elan etdi. mursiyə qarşı küçəyə çıxanların böyük əksəriyyəti xristian idi, müsəlmanlar hərbi çevrilişə qəti qarşı idi.
1. resmi adı misir ereb respublikası (ereb.cumhuriyet masr'al erabiye) afrikanın şimal-şerqinde ve sinay yarımadasında yerleşen ölke. ölkenin esas yaşayış menteqeleri nil çayı boyunca yerleşir.
15. Əhalisinin savadsızlıq səviyyəsi yüksək olsa da, ərəb dünyasına ən çox ziyalı, sənət adamı, yazıçı bəxş edən ölkə.
Seçim kampaniyası zamanı xalqı səs verməyə dəvət edən, misir ləhçəsində olan boshret kheer mahnısı son günlər ən çox dinlədiklərim arasındadır. Bir vineda görmüşdüm, gombul bir qaqaş oynayırdı bu mahnı sədaları altında, elə ləzzət elədi ki, axırı mahnını da tapdım -*
)