terroristdə terror motivasiyası

Terrorist “məhdud”, anomik şəxsiyyətdir. “Anomiya” anlayışı fərdlərin mövcud olduqları sosial-siyasi sistemin norma və mənəvi dəyərlərinə münasibətini təzahür etdirir.
Cəmiyyət üzvləri tərəfindən sosial normaların əhəmiyyəti yox edilir. Həmçinin anomiya mövcud sosial-siyasi sistem tərəfindən rəğbətləndirilən universal məqsəd və gözləntilər arasındakı uçurumu, uyğunsuzluğu nəzərdə tutur.
“Anomiya” termini E.Dyurkqeym tərəfindən irəli sürülmüşdür. O, anomiyanı sənaye cəmiyyətinin daimi və normal halı kimi nəzərdən keçirmişdir. Belə cəmiyyət hamı üçün eyni olan fərdi uğurun məqsəd və dəyərlərini tərifləməklə, var-dövlətdən, hakimiyyətdən, yüksək prestijdən məhrum olan əksər üzvlərininin həyatını qiymətləndirir. Lakin anomiya sistematik sosial norma çatışmazlığını doğurmaqla sosial-siyasi dəyişiklikləri hazırlayır və sürətləndirir. Buradan–R.Mertonun mövqeyi meydana çıxır: cinayətkar –cəmiyyətin sosial tənqidçisidir.
Əksər terroristlər–anomik insanlardır, lakin onlar bundan o qədər də əzab çəkmirlər (mənəvi problemlər bəzi terroristlərdə mövcuddur).
Terrorist tipləri:
Birinci tip, cəmiyyətin onu “yoluxdurduğu”, lakin nail olmağa imkan vermədiyi məqsədləri əldə etmək üçün zorakılığa “əl atmağa” məcbur olan şəxsdir. Buna əsirlərə görə pul tələb edən terrorist tipli döyüşçləri misal göstərmək olar.
ikinci tip, öz baxış bucağından düzgün hesab etmədiyi məqsədləri dəyişdirmək üçün zorakılığa hazır olan insandır. Bu, öz yenidənqurma cəmiyyətini zorakılıqla reallaşdıran inqilabçıdır.
Üçüncü tip, qəbul edilməz hesab etdiyi məqsədləri və onlara nail olma vasitələrini yox etmək üçün zorakılığa hazır olan şəxsdir. Belə terroristin başlıca problemi – prinsipial anomiya, yəni, özgə normaları olduğu kimi qəbul edə bilməməkdir.
Anomiya və anomik şəxsiyyət nəzəriyyələri baxımından terror – cinayət deyil, koordinasiya olunmamış cəmiyyət inkişafının artefaktıdır.
Terrorist – xüsusi cinayətkar tipidir. Ona ilk öncə, E.Dürk¬heymin öz dövründə yazdıqları aid edilməlidir: “Geniş yayılmış təsəvvürlərə baxmayaraq, belə cinayətkar asosial, parazit elementlər sırasına aid olmayıb, sosial həyatın adi elementidir

Terror aktında iştirak etmiş insanların real subyektiv motivlərinin təhlili aşağıdakı əsas motiv qrupıarını ayırd etməyə imkan verir:
Birincisi, merkantil motivlərdir.. Terror digər hər hansı insan fəaliyyəti sahəsi kimi müəyyən mənada ödənişli əməkdir. Nəticəvi olaraq, müəyyən insanlar üçün terrorla məşğul olmaq sadəcə olaraq qazanc vasitəsidir. Belə insanlar müasir dünyamızda az deyillər.
ikinci, ideoloji motivlərdir. Bu, insanın öz şəxsi dəyərlərinə, həm də qrup, təşkilat, siyasi partiya və ya hər hansı ideya-siyasi qüvvənin ideoloji dəyərləri ilə bağlı ideyalı mövqeyinə əsaslanan sabit motivləridir. Belə motiv insanın hansısa birliyə daxil olmasının nəticəsi kimi çıxış edir və ya yaranmaqıa özü insanı motivasiyasına müvafiq birliyə aparır. Belə hallarda terror onun üçün yalnız hansısa ideyanı realizə etmək vasitəsi olmayıb, həm də mövcud birlik tərəfindən olan “tapşırıq”, “missiyadır”. Mövcud olan çoxsaylı ideoloji motivlər ideya-siyasi, siyasi, dini, sosial, sosiomədəni və s. motivlərə bölünür.
Üçüncü, qurmaq, dünyanı aktiv şəkildə dəyişmək motividir. Bu dünyanın ədalətsizliyini və qeyri-mükəmməlliyini anlayaraq, onu yenidən qurmağa, yaxşılaşdırmağa inadla cəhd etməklə əlaqədar olan motivdir.Bir qayda olaraq, belə motivlər bu və ya digər dərəcədə terrorla peşəkar səviyyədə məşğul olan adamlara xasdır. Onlar üçün terror dünyanı dəyişmək vasitəsi və məqsədidir.
Dördüncü, insanlar üzərində hakim olmaq motividir. Bizim əcdadlarımızın dövründə zorakılıq birinin şəxsi hakimiyyətinin digəri üzərində təsdiq edilməsi kimi qəbul edilirdi. Bu “silinmiş” formada terrorist psixikasının dərinliklərində də qalmaqdadır. ,Zorakılıq yolu ilə insanlar üzərində hakimiyyət əldə etməklə terrorist özünü və öz şəxsiyyətini təsdiq edir. Qorxu yaratmaqla o, bu hakimiyyətini gücləndirir.
Beşinci, terrorun fəaliyyət sferası kimi maraqlı və cəlbedici olması motividir. Müəyyən qisim terroristlər üçün, xüsusən də, təminatlı və kifayət qədər təhsilli olan terroristlər üçün terror sadəcə olaraq yeni, qeyri-adi məşğuliyyət sferasıdır. Onları terrorla əlaqədar risk, planların işlənib hazırlanması, terror aktına hazırlıq üçün lazım olan bütün mümkün detallar, onun həyata keçmə nüansları məşğul edir. Nəticə etibarilə, belə insanlar terroru öz güclərini göstərəcək sfera qismində seçirlər.
Altıncı, müxtəlif variantda olan emosional bağlılıqlı “yoldaşılıq” motivləridir. Bura qohumlarına, yoldaşlarına, valideynlərinə, həm əqidələrinə vurulan ziyana görə qisas almaq motivindən terrorda dost, qohum və həməqidələrinin olduğu üçün ənənəvi iştirak etmək motivlərinə qədər aid olan geniş sfera aiddir. Bu motivlər qrupu emosional amillərə əsaslanır və adətən heç bir rasionallığa malik deyillər. Terrorla məşğul olan belə motivli insanlar bunu niyə və nə üçün etdikləri haqqında qətiyyən düşünmürlər. Onları emosiyalar hərəkət etdirir.
Yeddinci, özünüreallaşdırma motividir. Bu paradoksal motivdir.

bipolyar pozuntu

Bipolyar pozuntu — emosiyaların iki əks qütblü dəyişiklikləri ilə səciyyələnən xəstəlik. Ümumiyyətlə, əhvali-ruhiyyənin dəyişməsi sağlam insan üçün də təbii hesab olunur. Bipolyar pozuntudan əziyyət çəkən insanlarda emosional dəyişikliklər özünü çox güclü şəkildə büruzə verir və maniakal, yaxud depressiv vəziyyətlərə çatır (əvvəllər bu xəstəliyi maniakal-depressiv pozuntu adlandırırdılar). Bir qayda olaraq, bipolyar pozuntu zamanı insan emosiyalarının "kənar qütblərində" uzun müddət (həftlələrlə və ya aylarla) qalır.
Qeyd edək ki, bipolyar affektiv pozuntu təkrarı heç olmasa iki affektiv epizodlarla xarakterizə edilən xəstəlikdir və həmin epizodlardan biri maniakal, hipomaniakal və ya qarışıq tipə aid olur.
Bipolyar pozuntu üçün maniakal və depressiv fazaların bir-birini əvəz etməsi, onların arasında az və ya çox davam edən işıqlı dövrün olması başlıca şərtlərdəndir. Lakin bir sıra hallarda maniakal və depressiv fazaların bir-birini əvəz etməsi, işıqlı dövrün olmaması ilə də cərəyan edir. Bir çox xəstələrdə tutmalar oxşar şəkildə bütün həyatı boyu dəyişmədən davam edir. Bipolyar pozuntunun ayrı-ayrı fazalarının davametmə müddəti müxtəlif ola bilər. Klinik təcrübədə rast gəlinən orta müddət 2-6 aya bərabər olsa da, bəzi hallarda bir il və daha çox çəkir.
Xəstəliyin hər iki fazasında xəstələr az yatır, vegetativ pozuntular qeyd olunur. Belə ki, simptomatik sinir sisteminin tonusu yüksəldiyi üçün nəbz sürətlənir, qan təzyiqi yüksəlir, bəbəklər genişlənir, qəbizliyə meyllilik müşahidə olunur. Tənəffüs aktı maniakal fazada artır, depressiya zamanı isə seyrək, səthi, lakin arabir dərin köks ötürmələrlə cərəyan edir. Maniakal fazada normadan artıq tər və gözyaşı ifraz olduğu halda, depressiya fazasında bu proseslər ləngiyir. Xəstələr kədərli olmalarına baxmayaraq, gözlərindən yaş çıxmır, ağız quruluğundan şikayətlənmirlər.
Depressiv fazada ümumi oksidləşmə prosesinin enməsi, qanda şəkərin, xolesterinin və adrenalinin yüksəlməsi müşahidə edilir: "Xəsətlərin bir çoxunun başının tükləri sürətlə tökülür. Bu fazada xəstələr baş ağrılaırndan, qulaqlarında küydən, ürək nahiyəsində ağrıdan şikayətlənirlər. Bəzən başgicəllənmə, nevralgiyalar, dəri hissiyatının dəyişməsi müşahidə edilir. Vətər refleksləri enmiş, akkomodasiya və konvergensiya zəifləmiş, bəbəklərin işığa reaksiyası isə saxlanmış olur.
Belə ki, bu xəstəlik zamanı şəxsiyyətin dəyişməsi və normal psixi fəaliyyətin nəzərə çarpan tənəzzülü baş vermir. Arabir müşahidə olunan qısamüddətli tutmalar heç bir iz buraxmadan keçib gedir. Hətta xəstənin yaşayış və əmək ritmini də pozmur. "Bu pozuntunun müalicəsi simptomların kəskinlik dərəcəsindən, əvvəlki müalicədən, həmçinin pasiyentin öz vəziyyətini anlamasından və müalicəvi tədbirləri yerinə yetirməyə hazır olmasından asılıdır".

şəxsiyyət pozuntuları

Krepelini və Kreçmerin verdiyi təsnifata görə psixopatiyalar yeddi qrupa (oyanıqlar, davamsızlar, yalançılar, əcaiblər, deyingənlər, meyl pozuntuları olanlar, antisosial pozuntuya meyllilər, yəni cəmiyyətə zidd gedənlər) bölünür.
Qannuşkin “Psixopatiyaların klinikası, onların statikası, dinamikası və sistematikası” əsərində psixopatiyaları bölür- tsikloidlər, asteniklər, şizoidlər, paranoidlər, epileptoidlər, isteriklər, davamsız psixopatlar, antisosial psixopatlar (cəmiyyətə zidd gedənlər) və konstitusional sarsaqlar.
Şəxsiyyətin disharmoniyasının bütün formalarını dörd böyük qrupa bölmək qəbul olunmuşdur: Birinci qrupa təfəkkür sferasına məxsus dəyişikliklər qeyd olunan psixopatlar aid edilirlər. ümumi cəhət hadisələri düzgün qiymətləndirə bilməmək və ya onlara tənqidi yanaşmamaq qabiliyyətinin olmasıdır. ikinci qrupa təəssürat sferasına məxsus pozuntuları olan psixopatlar daxildir- tez-tez ziddiyyətli affektiv reaksiyalar nümayiş edirlər. Üçüncü qrupa iradi pozuntuları olanlar aid edilir.Dördüncü qrup qarışıq forma psixopatları birləşdirir- polimorf əlamətlərin dəyişkənliyi əsas sindromu təyin etməyə imkan vermir.
Astenik tip-cəhətləri, onlarda uşaqlıqdan ümumi zəiflik, yorğunluq, neyrovegetativ dəyişkənliyə meyillik, emosional zəiflik, sadəlövhlük, hissiyata qapılmaq, cüzi bir səbəbdən təlaş keçirmək xüsusiyyətlərinə malik olurlar. sağlamlıqlarına qarşı çox qayğı göstərir.
Psixastenik (anankastik-yəni obsessiv-kompulsiv) tip. özlərinə qarşı inamsız, təəssüratlarının kövrək, daima aciz və köməksiz olmalarını hiss etmələridir. digər tərəfdən özlərinə qarşı xüsusi diqqət, şəxsiyyətlərinə hörmət olunmasını tələb edirlər. iki tipə bölmək mümkündür. Birinci tipə mənsub olanlar həyəcanlı, şübhəli, qətiyyətsiz və müstəqil ola bilməmələri ilə fərqlənənlərdir. Xəyalən cəsarətli olmağı arzu etsələr də real hərəkətlərində buna nail ola bilmir.Özlərini sübut edə bilmirlər. ikinci tipinə mənsub olan şəxslər dəqiq və səlist olmağa çalışır, icra etdikləri işi dəfələrlə yoxlamaqla özlərini gərginlikdən azad edirlər. Həmişə təmkinli, sadə, həssas, hörmətcil olmağa, onlara işi düşən şəxslərə xidmət göstərməyə, o adamların rəğbətini qazanmağa çalışırlar.
Şizoid tip. (introvert tip də adlandırılır)Bu tip psixopatların başlıca cəhəti autistik təfəkkürə malik olmaları və bununla da başqalarından asanlıqla fərqlənmələridir. özlərini aparmaları, geyimləri, mimikaları, jestləri fərqlənir. Nitqləri kasad, bir neçə standart ifadələrdən ibarət olub, eyni tipli hərəkətlər və jestlər müşayiət edilir. həmyaşıdlarına uyuşmurlar, təkliyi sevirlər, qeyri-adi məşğuliyyətlərə daha çox maraq göstərirlər.senzetiv və ekspansiv qruplara bölünür. Senzetivlər hissiyyata qapılan, xəyalpərvər, lakin istəklərinə heç vaxt nail ola bilməyən şəxslərdir. Ekspansiv qrupa daxil olan şizoid psixopatlar, adətən, öz peşəsini yaxşı bilən, başladığı işi axıra çatdırmaq üçün mümkün olan hər şeyi etməyə hazır adamlardır.
Antisosial tip.Bu tipə aid edilən şəxsiyyət anomaliyalarının əsas əlamətləri aşağıdakılardır:
a)Başqalarına qarşı istək və məhəbbət hissi yaratmaq qabiliyyətinin olmaması;
b)Qəfləti (gözlənilməz) hərəkətlərə meyllilik;
c)Özünü günahlandırmaq hissinin olmaması;
d) Etdiyi neqativ hərəkətlərdən peşman olmaması.

Təşvişli (yayınan)tip şəxsiyyət pozuntusu. həyəcanlı, narahat və bir qədər qayğılı olurlar.Pis hadisənin baş verəcəyini gözləyən belə adamlar özlərinə qarşı inamsız, təhlükəsizliyinə, tutduğu mövqeyə, sağlamlığına ziyan dəyəcəyini qorxusunu hiss edir.

Oyanıqlı (epileptoid) tip. tez əsəbləşən, aqressiv, sözə baxmayan və tərs olmaları ilə diqqəti cəlb edirlər. Məktəb yaşı dövründən onlar kollektivdə lider kimi çıxış edir, müstəqil, hər şeyi bacaran adam kimi tanınırlar.

Affektiv tip. (Ekstrovert tip).Bu tip psixopatların başlıca xüsusiyyətləri əhvali-ruhiyyələrinin biri-birinə zidd qütüblər arasında (distimiya və hipertimiya) tez-tez dəyişməsidir.Distimiklər. Qannuşkinin fikrincə, “anadangəlmə pessimistlərdir”.
Hipertimiklər isə distimiklərin tam əksinə təşkil edən psixopatlardır.
isterik tip.(Nümayişkar tip) Öz fəaliyyəti ilə hamının diqqətini cəlb etməyə çalışan, hadisələrin gedişində aparıcı rol oynamağa can atan, bu məqsədlə müxtəlif hərəkətlər (bəzən artistlik məharəti) nümayiş etdirən şəxslər olub çox tez tanınırlar.
Davamsız tip. dözümsüz olmaları, cüzi bir səbəbdən əsəbləşmələri, diqqətlərinin davamsızlığı, ərköyün və dəcəl olmalarına görə uşaq yaşlarından fərqləndirmək mümkündür.
Mozaik tip. Hər hansı bir tipə mənsub psixopatda digər tipin əlamətlərini də görmək mümkündür.

düşüncə pozuntuları

Düşüncə pozuntuları kəmiyyət və keyfiyyət pozuntuları olaraq bölünür.
Düşüncə pozuntularının iki variantı fərqləndirilir:
a)Düşüncənin zəif pozuntular- sayıqlama, hallüsinasiya zamanı məkan və özünə bələdliliç pozulmur.
b)Kobud düşüncə pozuntuları- bələdlilik pozulur. Iki qrupa bölünür. Kəmiyyət(obnibulyasiya, somnolensiya, sopor və koma halları) və keyfiyyət (illüziya, hallüsinasiya, (gbkz #329781) sayıqlamalar) pozuntuları.

Kəmiyyət pozuntusu dedikdə- qavramanın ləngiməsi və bununla bağlı xarici aləmlə əlaqənin çətinləşməsi. Qıcıqların çox hissəsi qavranılmır, təhlil olunmur və beləliklə normal psixi fəaliyyət pozulur- xəstə süst, yuxulu görünür.
Keyləşmə ağırlıq dərəcəsinə görə bir neçə formaya bölünür:
a)Obnibulyasiya-keyləşmənin ən yüngül forması olub, arabir düşüncənin pozularaq yenidən aydınlaşması. Ətrafı normal sezir,sualları normal cavablandırır ancaq həmin an nə dediyini, kiminlə söhbət etdiyini, harada olduğunu unudur.
b) Somnolensiya- yarıyuxulu hal. Xəstə gözüyumulu uzanmış vəziyyətdə olur.Verilən suallara düzgün cavab verir. Sualın məzmunu mürəkkəbləşdikcə cavab çətinləşir.
c)Sopor- Xəstə yuxulu adamı xatırladır.Ətraf qıcıqlara reaksiya vermir, qıcıq gücləndikcə isə xaotik hərəkətlər edir. bəbəyin işığa reaksiyası pozulmur, ağrı hissi duyulur.
d) Koma- düşüncənin kəmiyyətcə pozulmasının ən ağır dərəcəsi olub xarici aləmlə əlaqənin tam itməsi və bir sıra şərtsiz reflekslərin (bəbəyin işığa reaksiyası, ağrı hissi) sönməsi ilə xarakterizə olunur. qan təzyiqi enir, tənəffüsü seyrək və dərin olur. Xəstə öz halından çıxdıqdan sonra tam amneziya qeyd olunur.
Keyfiyyət pozuntularına aiddir:
a.Deliriy-bu zaman özünü dərketmə saxlanılır, mühiti dərketmə pozulur. xarici görkəmi kəskin psixotik halın olmasını göstərir. Gün ərzində xəstələrin vəziyyəti bir neçə dəfə dəyişir- şiddətlənməsi, əksərən axşamlar qeyd olunur. Qorxu və təşviş keçirən xəstələr onlara “hücum edən” vəhşi heyvanlardan, əcaib insanlardan qorunmaq üçün hardasa gizlənməyə cəhd göstərirlər.Bəzən isə özlərini pəncərədən tullamağa belə cəhd edirlər. Meydana çıxır- alkoqolun və ya zəhərli maddələrin təsiri altında. intoksikasiya nəticəsində meydana çıxan deliriy bir neçə saatdan bir həftəyədək davam edə bilər.Öz halından çıxdıqdan sonra xəstələr olmuş hadisələrin əksər hissəsini unudurlar. bir neçə formasına rast gəlinir:
a)Peşə delirisi-mühiti dərketmənin pozulması fonunda şəxs sanki həmişə çalışdığı iş yerində öz peşə vəzifəsini ifa edir.Məsələn, dəmirçi sol əli ilə aramla görüyü basır, sağ əli ilə maşanı o üz- bu üzə çevirir.
b)Zümzüməli deliriy-ağır keçən deliriy zamanı təsadüf edilir.Xəstə dodaqaltı sanki nəsə deyir, əllərinin, başının ritmik və cəld hərəkətləri ilə diqqəti cəlb edir.

b. Oneyroid-bu zaman özünə bələdlik tam, mühitə bələdlik isə nisbətən pozulur.
Psevdohallüsinasiyaların olur. Vaxtın düzgün dərk olunması pozulur, fantastik məzmunlu sayıqlamalar qeyd olunur. Özlərini hallüsinator obrazlar kimi kənardan qavrayırlar. Bir xəstə meşədə çayın kənarında, vəhşi heyvanların iştirakı ilə böyük bir musiqi məclisində iştirak etdiyini söyləyir və meymun gitara, şir nağara, o, isə zərb alətlərində çalır.Bununla belə özünü kənardan seyr etdiyini deyirdi. bəzən özlərini yaşlarına uyğun olmayan tərzdə təqdim edir.Məsələn, 20 yaşlı gənc özünü beli bükülmüş, saçı-saqqalı ağarmış qoca kimi qələmə verir. Öz halından çıxdıqdan sonra xəstə keçirdiyi iztirabların xeyli hissəsini yadına salır,onlar haqqında məlumat verə bilir. Rast gəlinir şizofreniyada ( oneyroid katatoniya formasında ), beyin sifilisi, ensefalitlər, meninqoensefalitlər, bəzən isə ağır intoksikasiyalar zamanı.

c.Düşüncənin alaqaranlıq halı- gözlənilmədən meydan çıxır. Özünü dərketmə tam, mühiti dərketmə isə nisbətən pozulur. Epilepsiya xəstəliyi olan bir adam işdən evə qayıdarkən yarı yolda düşüncənin alaqaranlıq pozulması halına düşür. istiqamətini dəyişərək evlərinə yox, vağzala sarı gedir.Bilet alıb qatara mi-nir.Başqaları ilə tanış olur,mehmanxanaya gedir,sonra vağzalda gecələyir.Öz halından çıxır, bir müddət harada ol¬duğunu bil¬mir. Olmuş hadisələrin hamısı unudulur-tam amneziya qeyd olunur. Eşitmə, görmə illüziyaları, hallüsinasiyalar, qorxu və təşviş hissi olduqda xəstəni dərhal tədric etmək, xəstəxanaya göndərmək lazımdır.Bir neçə klinik variantları vardır:
a)Ambulator avtomatizm- mənasız gəzintilərə meyl göstərir.Günlərlə kənddən kəndə, müxtəlif şəhərlərə səyahət edir.
b)Somnambuliya- xalq arasında ay işığında gəzmək, “lunatizm” adı ilə məlum olan bu hal uşaqlar, yeniyetmələr arasında daha çox təsadüf edir.Mərkəzi sinir sisteminin üzvi xəstəliklərində, bəzən isə tam sağlam adamlarda rast gəlinir.Gecəyarı, şirin yuxuda olan adam yatağından qalxır, həyətə çıxaraq təkbaşına şalbanın, nərdivanın üstü ilə gəzişməyə başlayır. Səhər yuxudan ayılarkən olmuş hadisə haqqında heç nə yadında qalmır.
c)Fuqa-düşüncənin alaqaranlıq pozulması vəziyyətində harayasa qaçmaqla xarakterizə olunan haldır. Qəflətən başlayır, eləcə də qurtarır. Səbəbini soruşduqda öz hərəkətini heç nə ilə izah edə bilmir,çünki olmuş hadisəni dərhal unudulur. Rast gəlinir- epilepsiya xəstəliyində, beynin üzvi xəstəliklərində, travmalarında, patoloji sərxoşluq zamanı.
ç. Amensiya – düşüncənin dərin pozuntusu olub özünü və mühiti dərketmənin tam itməsi. Meydana çıxır ağır xəstəliklərlə: beynin infeksion xəstəlikləri, doğuşdan sonrakı sepsis,intoksikasiyalar, nadir hallarda isə şizofreniya. Nitq əlaqəsiz,ətraf mühitin qavranılması qeyri-obyektiv olduğu üçün xəstənin şikayətlərini və sayıqlama fikirlərini anlamaq olmur.Bəzən gözlənilməz hərəkətlər edirlər sonra birdən sakitləşir, çöhrəsi gülüş ifadə edir və yaxud da ağlamağa başlayır.
Depersonalizasiya və derealizasiya sindromu. Depersonalizasiya özünü dərketmənin xüsusi pozuntusudur, bu zaman şəxs özünü ikiləşmiş kimi təsvir edir. Xəstələr mühitin yadlaşmasını, yəni ətrafdakı hadisələrin, obyektlərin, eyni zamanda adamların yadlaşmasını , əvvəlkinə bənzəmədiklərini söyləyirlər.

hallüsinasiya

Hallüsinasiya “Hallusinatio”–latın sözü olub, qarabasma, sərsəmləmə deməkdir. Qavrayış pozuntusudur.
Hazırda xəstənin qavrama sferasında olmayan əşyaların, hadisələrin yalançı
qavrama obrazlarının yaranmasıdır. Yəni obyektsiz qavramadır.

Hallüsinasiyalar duyğu orqanlarına müvafiq olaraq beş formada təsadüf edir:
görmə, eşitmə, qorxu, dad və taktil hallüsinasiyalar.
A) Akoazm- Eşitmə hallüsinasiyalarında xəstə kiminsə onu çağırdığını, təhqir etdiyini və ya hansı mülahizələr söyləməsini eşidir. Sadə eşitmə hallüsinasiyaları deyilir.
B) Verbal (danışıq) hallüsinasiyalar məzmunu etibarilə müxtəlif formada rast gəlinə bilər: ayrı-ayrı sözlər, uzun-uzadı söylənən nitq və s. Xəstənin özü və ətrafdakı adamlar üçün təhlükəli olan imperativ hallüsinasiyalardır. Bunlar əmredici xarakterli olub, xəstələri cinayət hərəkətləri etməyə sövq edə bilər. Belə hallüsinasiyanın təsiri altında bir xəstə qadın öz uşağını balta ilə öldürmüşdür.
C) Görmə hallüsinasiyaları bəzən sadə məzmunlu ola bilir (məsələn, qığılcım, parıltı, tüstü, cizgi və s. görünməsi), bunlara fotopsiya deyilir, bəzən isə mürəkkəb məzmunluola bilər. Sonuncu halda xəstələr obyektiv mövcud olmayan heyvanlar, müxtəlif adamlar, hadisələr (məsələn, döyüş meydanını xatırladan səhnələr və s.)göründüyünü söyləyirlər. Xəstələr bəzən qarşılarında özlərini görə bilərlər.
D) Qoxu hallüsinasiyaları olan xəstələr əksərən burunlarına pis qoxunun gəlməsini bildirirlər.
E) Taktil hallüsinasiyalarda xəstələr bədənin müxtəlif nahiyələrində göynəmə, soyuqluq,dartılma və s. kimi hissiyatın olması, bədənlərində cücülərin və qarışqaların gəzdiyini deyirlər. Taktil hallüsinasiyaların visseral formasında xəstələr daxili orqanlarında (yemək borusu) tikan, bıçaq və ya canlıların (böcək) olmasını bildirirlər.
Hallüsinasiyalar həqiqi və yalançı olmaqla iki yerə bölünür:
A) Həqiqi hallüsinasiyaların obyekti orqanizmdən kənar mühitdə yerləşmiş olur. Məsələn, “səs” divarın arxasından, küçədən, qoxu o biri otaqdan gəlir və s.
B) Yalançı hallüsinasiyalar (psevdohallüsinasiyalar) daha mürəkkəb xarakterli olub, təkcə qavramanı deyil, eyni zamanda təfəkkür sferasınıda əhatə edir. Bu zaman hallüsinator obraz orqanizmin özündə yerləşir. Belə ki,xəstə səsi, qoxunu, əcayib heyvanı bədəninin daxilində hiss edir.
Psevdohallüsinasiyalar, mürəkkəb psixopatoloji sindrom, psixi avtomatizm və ya Kandinski – Klerambo sindromunun tərkib hissəsini təşkil edir və şizofreniya xəstəliyinin inkişaf mərhələlərində rast gəlinir. Xəstələr qeyd edirlər ki, səslər onları təqib edir, öz arzusundan asılı olmadan sani qəlbinə sirayət edir. Eyni
zamanda xəstə qavranılan hadisələrin ona məcburi (iradəsindən asılı olmadan)
təlqin olunmasını qeyd edir.
Hipnohagik hallüsinasiyalar yuxu ilə ayıqlıq arasında, yəni mürgüləmə fazasında rast gəlinən görmə hallüsinasiyalarına deyilir. Bəzən qeyri-adi
adamlar onları qorxudur, hücum edir və ya lağa qoyur. Xəstə gözünü açdıqda
bütün bu səhnələr yox olur, bir neçə müddətdən sonra yenidən təzahür edir. Bir sıra hallarda hipnohagik hallüsinasiyalar yuxudan oyananda baş verir.
Funksional hallüsinasiyalar real qıcıqlandırıcılar əsasında yaranır və yalnız
qıcıq mənbəyi yox olduqdan sonra, o da yox olur. Məsələn, qatarda gedən şəxs
təkərlərin ahəngdar səsini sözlər, onun ünvanına deyilən müxtəlif söyüşlər kimi
eşidir. Bu növ hallüsinasiyaları illüziyalara bənzətmək olar, lakin illüziyalardan
fərqli olaraq burada xəstə həm təkərlərin tıqqıltısını, həm də onun ünvanına deyilən sözləri eşidir. Təkərlərin tıqqıltısı dayanan kimi səslər də kəsilir

i̇ntellekt pozuntuları

intellekt pozuntuları üç qrupa bölünür: A).Anadangəlmə ağıl zəifliyi – oliqofreniya B).Qazanılma ağıl zəifliyi – demensiya C) Yalançı ağıl zəifliyi – psevdodemensiya.
Oliqofreniya və ya anadangəlmə ağıl zəifliyi (kəmağıllıq)- irsi çatışmazlıq (Daun xəstəliyi və s.) patoloji hamiləlik: ana bətnində dölün infeksiyaya və ya intoksikasiyaya məruz qalması, valideynlərdə narkomaniyaya meyllilik , o cümlədən, alkoqolizm xəstəliyi ilə əlaqədar meydana çıxır.
Demensiya-Qazanılma ağıl zəifliyi və ya demensiya mərkəzi sinir sistemində gedən patoloji prosesin xarakterinə görə iki qrupa bölünür: a) qlobar (diffuz); b) lokunar (hissəvi) demensiya.
Qlobar demensiya zamanı intellektual qabiliyyətin bütün sahələri pozulur, şəxsiyyət enir, özünətənqid itir.
Lokunar demensiya zamanı isə şəxsi keyfiyyətlərin əsas cəhətləri mühafizə olunur, əmək qabiliyyəti, özünütənqid yüksək dərəcədə pozulur. Epileptik demensiya deyilir(Epilepsiya xəstəliyi ilə əlaqədar )şəxsi keyfiyyətlərin kobud şəkildə dəyişməsini – nitqin, baxışın, hərəkətlərin durğunluğu, təfəkkürün müfəssəlliyi, mimikada əks olunan donuqluq və s. bu kimi əlamətlər diqqəti cəlb edir.
Şizofrenik demensiya üçün xarakterik xüsusiyyət odur ki, xəstələrin nitqi kasad, davranışı, xarici görkəmi acınacaqlı, emosiyaları isə sönmüş olur. Özünütənqidin olmaması nəticəsində şəxs kobud, gülünc, bəzən iyrənc hərəkətlər edir. Hamının gözü qarşısında yeyilməsi mümkün olmayan şeyləri (tabaşir, torpaq, yerdən tapdığı yemək qırıntıları) yeyir, bədənini tamamilə çılpaqlaşdırmaqdan utanmır və s.
Psevdodemensiya- sindrom bir sıra reaktiv hallarla əlaqədar meydana çıxır. Müvəqqəti xarakter daşıyır.Yəni digər ağıl zəifliklərindən fərqli olaraq davamlı olmur. Onu törədən səbəb (məsələn, stress) aradan qalxdıqdan sonra tezliklə bərpa olunur.

təfəkkürün keyfiyyət pozuntuları

Keyfiyyət pozuntularına aiddir :
l)Sayıqlama ideyaları. Psixi xəstəliklərlə əlaqədar əsassız yaranan və həmin şəxs tərəfindən tənqidi münasibət bəslənilməyən əqli nəticələrə (ideyalara, fikirlərə və münasibətlərə) deyilir.
Sayıqlama ideyalarını üç böyük qrupa bölmək mümkündür:
A.Münasibət sayıqlamaları;
B.Özünü böyütmə sayıqlamaları;
C. Özünü kiçiltmə sayıq¬la¬ma¬ları.
Münasibət sayıqlamaları-ətraf mühitdə olan hər şey onlarla müəyyən dərəcədə əlaqədardır. Xəstəyə elə gəlir ki, bütün tanışlar və yadlar ona mənalı surətdə baxır, pıçıldaşır, onu lağa qoyurlar və s.
çıxır Münasibət sayıqlamalarının kliniki formalarına rast gəlinir:
A)Təqib sayıqlamaları zamanı xəstələrə elə gəlir ki, bir qrup adamlar, bəzən isə bir nəfər naməlum şəxs “xüsusi tapşırığa” əsasən onu izləyir, onun bütün hərəkətlərini, kimlərlə görüşməsini qeydə alır.
B)Təsir sayıqlamalarında xəstə güman edir ki, ona müxtəlif vasitələrlə, məsələn, hipnoz, rentgen və lazer şüaları ilə təsir göstərirlər. Beləliklə, onun fikirlərini çaşdırır, hərəkətlərinə mane olur və ya onu xəstələnməyə vadar edirlər.
C) Zəhərləmə sayıqlamalarında xəstə söyləyir ki, onu zəhərləmək, xəstəliyə düçar etmək və ya öldürmək istəyirlər. xəstələr çox vaxt yeməkdən və dərman qəbul etməkdən imtina edirlər.
D) Cadu sayıqlamalarında xəstələr inanır ki, onları cadu ediblər. Ona görə də bədənləri zəifləyib, gücdən düşübdür.
E) Taqsırlandırma sayıqlamaları zamanı xəstələr təkidlə sübut etməyə çalışırlar ki, ətrafdakı adamlar: iş yoldaşları və ya qohumları onu hər hansı bir pis hərəkətdə təqsirləndirirlər. Ona görə də onunla hamı küsülü kimi rəftar edir, ondan üz döndəriblər.
F) Qısqanclıq sayıqlamalarında xəstə öz həyat yoldaşını əsassız olaraq qısqanır, kiminləsə görüşməkdə günahlandırır.
G) Məhəbbət sayıqlamalarında xəstə kiminsə onu alovlu sevdiyini söyləyir.
H) Özünüböyütmə sayıqlamaları zamanı xəstələr özlərini həddindən artıq gözəl qeyri-adi istedada malik şəxs hesab edir, olduqca dövlətli, güclü, bilikli olduqlarını söyləyirlər. Bəzən özlərini hökmdar, sərkərdə, alim, yaxud da allah kimi qələmə verirlər.
J) Özünü kiçiltmə ideyaları sayıqlama ideyalarının böyük bir qrupunu təşkil edir.
xəstələrdə bədəninin müəyyən hissələrinin və ya orqanlarının tam sağlam olmaması və ya bacarıqsız, qabiliyyətsiz olmaları haqqında inam yaranır. Bəzən xəstələrə elə gəlir ki, onların həyatı səhv hərəkətlərlə doludur.
L) ipoxondrik sayıqlamalar- Bəzi xəstələr heç bir əsas olmadan deyirlər ki, vərəm, sifilis, xərçəng, QiÇS xəstəliyinə tutulmuşlar
M) Kotar sindromu xəstələr ayrı-ayrı orqanlarının varlığını inkar edirlər- inkar sayıqlamaları da adlanır.
N) paranoyal sayıqlama- Sayıqlama ideyaları bəzən sistemli xarakter daşıyır. Onlar yanlış ideyalara, lakin doğru sübutlara əsaslanır.
Z)Parafren sayıqlamalar sistemləşmiş, fantastik məzmunu ilə xarakterizə olunur. Belə sayıqlamalar üçün fantaziya və konfabul- yasiya xarakterikdir.
ll) Sarışan ideyalar. Şəxsin iradəsindən asılı olmayaraq meydana çıxan, lakin xəstə tərəfindən tənqidi münasibət bəslənilən yersiz, arzuolunmaz fikirlərə, xatırlamalara, qorxulara, hərəkətlərə və meyllərə sarışan hallar deyilir.
aşağıdakı formaları vardır:
a) Sarışan fikirlər – istənilmədən yaranan yersiz fikirlərdir.
b) Sarışan şübhələr – şəxs daima öz hərəkətlərinin, nitqinin düzgün olmamasından şübhələnir.
c) Sarışan meyllər – mənasız, təhlükəli, ləyaqətsiz bir iş görməyə şiddətli meylin əmələ gəlməsidir.
d) Sarışan hərəkətlər- qorxu və şübhələrdən azad olmaq məqsədi güdən və bir növ müdafiə xarakteri daşıyan hərəkətlərdir.
e) Sarışan rutuallar -Bəzən xəstənin qorxu və şübhələrindən azad olmasına, nisbətən sakitləşməsinə sarışan halların məzmunu ilə heç bir əlaqəsi olmayan müəyyən hərəkətlərin həyata keçirilməsi kömək edir.
f) Sarışan xatırlamalar zamanı xəstə qorxulu, bəzən də mənasız hadisələri yadına salır.
v)Sarışan qorxular və ya fobiyalar bir neçə formada təzahür edir: aqorafobiya – açıq sahədən, geniş küçədən qorxmaq; oksifobiya – iti əşyadan qorxmaq; akrofobiya – hündürlükdən qorxmaq;
lll) Yüksək qiymətli ideyalar. Real varlığa əsasən əmələ gələn, böyük emosional gərginliklə müşayiət olunan və düşüncədə üstün yer tutan səhv mühakimələrə yüksək qiymətli ideyalar deyilir. Müəyyən haqsızlıqdan incimiş şəxs onu unuda bilmir, hadisəni aramsız təhlil edir.- patoloji hal sayılır. Belə ideyalar şəxsiyyət pozuntusu kimi qiymətləndirilir, psixopatlarda, emosiyaları müvazinətsiz, ahəngsiz olan şəxslərdə rast gəlinir. sayıqlama ideyalarından ayıran əsas cəhət real hadisələrlə əlaqədar olmasıdır.

təfəkkürün kəmiyyət pozuntuları

Təfəkkür-Ali psixi fəaliyyətin insana məxsus bir forması olub, cisim və hadisələrdən, onlar arasındakı əlaqə və qanunauyğunluqlardan əqli nəticə çıxarmaq qabiliyyətinə deyilir.
Təfəkkür pozuntuları idrak prosesinin sürətinin dəyişməsi, assosiativ əlaqələrin qırılması və məntiqi ardıcıllığın olmaması nəticəsində meydana çıxa bilər.
Təfəkkürün sürətinin dəyişməsi :
A)Təfəkkürün sürətlənməsi- fikirlərin axını, sürətlə bir-birini əvəz etməsi şəklində olur.Xəstələr bəzən sözləri ardıcıl ifadə etməkdə çətinlik çəkirlər. Nitq itiləşmiş və anlaşılmaz olur. Zahirən belə nitq bir çox hallarda şizofaziyanı (söz yığını) xatırlada bilər, fikir ardıcıllığı və məzmun vardır.
B)Təfəkkürün ləngiməsi-xəstələr çətinliklə danışır, fikirlər sanki tormozlanmış olur. “hə” və ya “yox” deyə cavab verirlər, həm də bu sözləri demək üçün xeyli fikirləşirlər. Təfəkkürün ləngiməsi MDP-nin depressiv fazasında, depressiyalarda, şizofreniya xəstəliyində rast gəlir.
C)Təfəkkürün perseverasiyası.- xəstənin öz cavablarını təkrar etməsi nəzəri cəlb edir. Bəzən xəstə eyni söhbətləri bir neçə dəfə təkrar edir, müxtəlif suallara eyni məzmunlu cavablar verir. Epilepsiyada, beyinin orqanik pozuntularla əlaqədar baş verən psixozlarında rast gəlinir.

Assosiativ əlaqələrin pozulması.
a) Təfəkkürün (nitqin) qırıqlığı. Fikirlərin dolaşıqlığı, əlaqəsizliyi, “söz yığımı” şəklində təzahür edir. Bu pozuntu dərəcəsinə görə üç formada rast gəlinir: e)nitqin assosiasiyası; b)qırıqlığı; v)şizofaziya (söz yığımı).
Assosiativ pozuntu zamanı fikir tamlığı, məzmunun bütövlüyü olmur. Qırıqlıqda cümlələr arasında, şizofaziya zamanı isə hətta sözlər arasında əlaqə olmur.- şizofreniya zamanı, ağır infeksion, intoksikasion psixozlarda rast gəlinir.
B) Stereotip təfəkkür. Eyni sözlərin və fikirlərin məcburi təkrar olunması kimi özünü göstərir. Bəzən eyni hərəkətlərin təkrarı ilə birlikdə təzahür edir- ağır ruhi xəstəliklərdə tez-tez rast gəlinir.

Məntiqi ardıcıllığın pozulması.
A) Təfəkkürün patoloji müfəssəlliyi. Nitqin ləngiməsi, eyni zamanda uzunçuluğu ilə diqqəti cəlb edir. şəxslər bir söhbətdən digərinə keçə bilmir, üçüncü dərəcəli fikirlərlə doldurur.( epilepsiya xəstəliyinə tutulmuş qadın şahid sifətilə məhkəmə prosesində).
B)Rezonyorluq boş mühakimələr, mənasız sözlərdən nitq formasında özünü göstərir. Xəstələrdən biri yoldaşı ilə söhbət edərkən müxtəlif formada, dəfələrlə təkrar etmişdir: “...mənim kim olduğumu hamı çox gözəl bilir.
C)Məntiqsiz təfəkkür. Hadisələri izah edərkən belə şəxslər nəinki səhv edir, mənasız, ziddiyyətli mülahizələr yürüdür, eyni zamanda ağıla sığmayan söhbətlər danışırlar. Məsələn, bir xəstə demişdir: “Mən gənc yaşlarımda at belində çox gəzmişəm, ona görə də E vitamininə ehtiyacım olmayıb”.
D)Autistik təfəkkür real həyatdan uzaqlaşmaq, xəstənin daxili aləmi ilə bağlı, obyektiv təcrübəyə əsaslanmayan, dialektik izaha tabe olmayan təfəkkür formasıdır. Bu vəziyyət şizofreniya xəstəliyinin xarakter əlamətlərindən biri olan autizm sindromu çərçivəsində rast gəlinir.
E)Təfəkkürün ambivalentliyi (qoşalaşması) xəstədə eyni vaxtda bir-birinə ziddi fikirlərin meydana çıxmasıdır. Məsələn, xəstə ona vurulan iynəni ən güclü müalicəvi təsirə malik dərman, həm də xərçəng xəstəliyinə səbəb olan maddə hesab edir.
M) Simvolik təfəkkür. Normal mühakimələrin məntiqsiz, mənasız müəyyən simvollarla bağlı olan mühakimələrlə əlaqələndirilməsidir. Məsələn, xəstə həkimlə salamlaşarkən onun başını aşağı əyməsini yaxın vaxtlarda yas düşəcəyinə, kiminsə öləcəyinə işarə kimi qiymətləndirir.
N)Neologizm psixi pozuntu ilə əlaqədar meydana çıxan yeni sözlərə, ifadələrə deyilir. Xəstələr bu sözlərə özlərinə məxsus mənalar verir, sağalanda onu unudurlar.

sumqayıt dövlət universiteti

Diqqət! Bu entry nifrətlə yazılmış və tamamilə reallığı əks etdirəcək.
Təhsil aldığım gündən özümə tək təsəlli olaraq yaxşı dost çevrəsi qazandım deməyimə səbəb olan bu başına daş düşməli universitet sözün əsl mənasında öz oyunlarına davam edir.
Elmi şuranın heç bir qərarı paylaşılmadan fakültələr özləri üçün imtahan qaydaları əlavə edib, ot kimi tələbə kəsməklə məşğuldurlar. Məqsəd? Əlbəttə ki, 50.000 ödədikləri dövlət fondundakı pulu tələbələrin burunlarından gətirərək geri almaqdı. Bu arada 50.000 ödəmələrinə bütün bu universitetin tələbələri gülmüşdü. Hər qrupdan ənənəvi təhsildə 60 manatlar yığılırdı fərdi, o paracıklar nerede küçük bey?(!)
Nəysə, gələk bu universitetin əsas məqsədinə. Əgər hal-hazırda abituriyentsənizsə qətiyyən buranı yazmayın. Heç 15ci yer olaraq da yazmayın. Mən yazdım, kahrını çekiyorum
Bu universitet sizə biliyi 40% ,stressi 60% verəcək universitetdi. Gələcəkdə yaxşı yerdə olmaq, ən azından savadlı olmaq istəyirsinizsə mütləq şəkildə özünüz özünüzlə məşğul olmalısız.
Ənənəvi imtahanda 5 suala nə qədər dolğun yazsanızda müəllimlər ancaq sabun və dekanlığın tələbəsinə 30 bal yazır. Geriyə qalan bal qaldırma məsələsi dekanlığın öz üzərindədi. Necə? Deyim.
Deyək ki, 44 ilə girirsiz imtahana, imtahandan 23 aldınız(mükəmməl yazsanızda bu balı görüb yenə sevinəcəksiz,nəticədə kəsilmədiniz) dekanlıq sizin adınıza gəıəndə öncə giriş balınıza sonra adınıza baxacaq. işdi şaiyət adlnızı bəyənməsə 23 bal olaraq da qalır, aa yox əgər bəyəndisə təbrik edirəm, balınızı qaldırır və əsla A etmir. Ənənəvidə buna şükür edirdik bu arada.
Ənənəvidə qayıb məsələsi zənnimcə bütün universitetlərdəki kimidi, 1 saniyə gecikdin, qb!
Giriş balı almaq isə it zülmüdü. istəyirsən əzbərlə o dərsi, elmi kəşf et ,müəllimə yaltaqlıq etməsən sənə 8 baldan yuxarı yazmaz. Hələ kollokvium vaxtı sualları sağolsunlar 1 gün öncə axşam atırlar ki, adrenalin yüksəlsin.
Bir də ən əsası müəllimlər bütün tələbələrin namusunun bələkçisidi. Qız oğlan fərq etmədən həmdə. Qrupda hansısa tələbə yoldaşının sevgilisi var? Nişanlanana qədər o qrup hamılıqla olacaq pozğun qrup. Bəli,bəli. Öz fakültəmdə hər gün bu kimi hadisələrin birbaşa şahidi olurdum. Sumqayıta düşsəniz sevgilinizlə çalışın sumqayıtdan kənarda görüşəsiniz. Aa, bir dəqiqə! Pedaqoji sahə müəllimi demişdi ki, bakıda 28-də tələbəsinin biri sevgilisiylə əl-ələ eskalatorda düşübmüş. Onun üçün bu hərəkət çox tərbiyəsiz(!), çox əxlaqsız davranışdır. Öhöm, bunu deyən müəllimdə sadə bir müəllim deyil, müəyyən vəzifədədir. (Ümid edirəm, sdudtxopendoor olmaz)
Online qayda da isə sözün əsl mənasında ac qalmış çaqqal olublar. Biz tələbələr isə kaderimizden bi haber dərslərlə qidalanmağa çalışan qoyuncuqlarıq. (Həqiqətən, çünki,online təhsildə universitet təhsili çox aşağıdır.)
Hazır online təhsildən danışıram birdə mühazirə müəllimlərin də iç üzündən bəhs edim. Marsı yeni kəşf etmiş kimi zoomun arxa tərəfində word açmağı kəşf edən doktora təhsilli müəllimlərimiz hər dərs adi bir şeyin izahında belə o word-ə qaçır. Bəli,bəli. Savad deyirəm sizə(!)
imtahanda isə bu müəllimlər nə edir deyim. Açır, word-ü qarşısına gətirir, tələbə biletdəki sualı sual oxunan kimi danışarkən onda baxır deyir , həəəəəə, bu tələbə nə isə bilir, getdi 25%-dən gələcək olan paracıklar. Yapayım bir ibnelik. Zarafat, zarafat edirlər də ibnəliyi. Mühazirə dərsində soruşanda mouse-un çak-çak səsini eşidəcəyimizi nəzərə almadan böyük həyəcanla verdiyimiz sualın cavabını axtaran o müəllimlər indi bizdən ayaq üstə 5 addım geridə əllər havada imtahan danış deyir. Bu zarafat deyil, reallıqdır! Başın batsın universitet dediyinizi eşidər kimi oldum, nəysə demədinizsə də dolayı yolla dediniz. Sduya qarğış etmək demək= tələbələrə dua etməkdir, unutmayın.
Keçək indi digər məsələyə. imtahan sessiyaları tələbələrin həmin semestr boyu dərsdəki bilikləri necə qavradığını yoxlamaq üçün var. Həmçinin bu yolla müəllim dərsi necə keçdiyini, balları nə dərəcədə adekvat verdiyini görə bilir. Lakin ,sduda belədir? Aa ,təəssüf edirəm! Hələ də bu universitet də bir müsbət nə isə axtarırsız? O zaman üzülərək deyim ki, çəhrayı eynəyinizi çıxarmaq vaxtıdır.
Sdu üçün təhsil məlum məsələdir, özləri də bilir ki, savadsız kadrları toplayıbdı. Tək dərdi subay qalmış 30 yaşındakı oğlanlarını qəşəng qızları kəsməklə təhtit edib evləndirməyə razı salmaq(eşitmişəm, eşitdiyim adamın yalançısıyam,amma özüm də buna bənzər bir şeyə şahit olmuşam) , maşınlarını ,evlərini hər il yeniləmək, ciblərindən pullarını əksik tutmamaqdır. Bu dəfə də 50.000 veriləndə sdu-nu böyük qəhər boğdu. Axı online qayda da 60 yığmaq çətindir. O sırada cəhənnəm dərinliklərindən sduya doğru yüksələn şeytan gəldi və kəsin tələbələri!biçin tələbələri! Öldürün onları! Deyib geri öz cəhənnəminə qayıtdı. Onlarda heç sözdən çıxarlar? Əsla(!) Şeytan sdunu görüb ,tfu belə şeytanlıqlar da varmış mən necə etməmişəm deyir bəlkədə. Nəysə ,indi ki sistemə görə də neçə balla girirsən gir, 60 yox 100 ödə, niyə? Çünki para lazım. Ha birdə 100 manatıda 1 fənndən ödəyirsən vəə universitetə gedib verməlisən.
Necə kəsirlər onu da deyim, tam nifrətimi boşaldım. imtahana 5-5 girib tək tək biletləri çəkib çəkən kimi danışırıq. Kameradan çox uzaqlaşmaq başlıca şərtdir. Əllərini sənə silah tutulmuş kimi qaldırmaq isə əsas amildir! Danışarkən ekrana baxsan sən üzdən oxuyursan deməkdir, çünki sən o qədər uzaqdan oxumağı bacaran qartalsan! Öz bilet suallarından sonra sənə müəllim sırf ibnəlik olsun deyə ən azı 10 sual daha verəcək. Məqsəd bal artırmaq deyil, unutmayın burası sdu burda başqadır dünya. Məqsəd sizin balınızı endirməkdir.
Nəysə uzun sözün qısası bura qəbul olduğum günə lənət oxusam da tələbələr qızıl kimidi. 4 il kim axıra kimi oxuyursa sırf tələbə dostlarına görə oxuyur.
Karrupsiyayla qarşı mübarizə , səndə artıq başını bir qaldır , sdunu gör. Vallaha ekmek paran tam ordadı,sonra bol-bol sincaba dua edərsin.
Ümid edirəm, sağlıqla bu universitetdən qurtulduğumu və cəsarət edib üzlərinə tüpürdüyümü (həqiqətən) bir gün buraya yazaram. Bu eşqlə yanıb tutuşuram, yalan yok.

zəngi liseyi

Zəngi liseyi 1992-ci ildə Heydərov Bayram tərəfindən əsası qoyulmuşdur. 2008ci ilə kimi məktəb həm müəllim kollektivi həmdə şagirdləri ilə öndə gələn çox məktəblə yarışacaq güclü potensiala sahib idi. Təəssüf ki, 2010-cu ildən məktəb öz statusunu itirməyə başladı və sözün əsl mənasında dəlixanaya çevrildi.
Bu məktəbdə mən daxil mənim demək olar ki bütün nəslim təhsil alıbdı. Əhmədlidən gələn qohmumdan tutmuş, montindən,balaxanıdan gələn qohumlarım var idi. Tək səbəbi isə həqiqətən çox savadlı müəllimlərin olmasındadır. Amma indi əvvəlki savadlı kadrda artıq yoxdu, məktəbin əvvəlki aurasıda.
Zəngi liseyinin direktoru olan mərhum Bayram müəllimi tanıyan hərkəs onu çox böyük sevgi və hörmətlə xatırlayır. Yaşadığı müddətdə sözün əsl mənasında canını qoymuşdu bu məktəbə. Amma gəl gör ki həyatının əsas səhvi 2010-cu ildə yeni zavuçlar qəbul etməsi ilə başladı. Zavuç dediyimə baxmayın namus nəzarətçisindən tutmuş, qiybət komandalarının rəhbəri titullarına laiq görülə biləcək şəxslərdir. Deyəsən hələdə eyni insanlar qalıb elə. Rəfiyyə müəllimə istisna təbiiki.
Məktəb illəri hərkəs üçün unudulmaz və xoş xatirələrlə yadda qalmalıdı. Məndən soruşsanız böyük peşmançılıqlarla doludu. Guya savadlı müəllimlər dərs deyirdi mənə, amma hər birininin tək dərdi müəllimlər günündə bahalı hədiyyə almaqdı.
Nəysə gələk məktəbin əsas mənfilərinə.
ilk olaraq məktəbdə VMA adlı komissiya var. Valideyn müəllim assosiasiyası adlı bu komissiya guya valideynlə müəllim arasında əlaqələri düzəltmək üçün var. Əslində guya deməyək hər il yığılan 100 manat onlar arasında manatlı dialoqlara zəmin yaradıb. Əgər kiminsə imkanı yoxdur, ödəməyibsə sinifə vma otağında oturan işi gücü bütün günü çay içməkdən ibarət olan cavan qızlardan birisi gəlib "flankəs kimdi?! Dur ayağa ! Niyə ödəmirsən pulu ,hə?! " kimi "xoş " ifadələrlə ödəməsinə vəsilə olurdu.
ikinci olaraq üstü bəzək altı təzək misalı məktəbdir. adına baxan deyir aaa bura liseydi e, çöldən görən deyir hə nə qəşəngdi təmirli, şagirdləri görən deyir bəh bəh özəl formalarıda var ,di gəl ki, məktəbin içi bərbat gündədi. Elektron löhvəsi belə 2019-cu ildə tamamən bütün siniflərə qoyulub ona qədər mellərlə yazılan löhvələr var idi. Ayaqyolları yanından keçilə bilməz haldadır, otaqlarda parketlər it günündədi. Qışda ataplenalar özlərini güclə isidirdilər. Hələ hələ 2ci dırnaq arası yeni korpusdadırsa sinif o uşaqlar ya sətəlcəm yada vərəm olmağa əmin addımlarla addımlayır.
Üçüncü ən böyük mənfisi rus və azərbaycan dili sektorunda oxuyan şagirdlər arasında müəllimlərin yaratdığı elit və kasib şagird fikridir. Məktəbin həyətində genələ genələ gəzən şagirdlər ya rus sektorudu yada məktəbin bərk gedən qaqaşlarındandır.
Dördüncü əsas mənfisi məktəbi pavyonla səhv salan müəllimlərlə dolu olmasıdı. Hansısa qızın yupkası biraz qısadırsa müəllim özü ona pozğun deyir. Yeniyetməlik yaşı sevmək sevilmək yaşıdı,məhs bu məktəb şagirdlərin əlindən birbaşa bunu alır. Kimisə sevirsən? Sən pozğunsan! Kiminləsə gizlincə sevgili olmusan? Aaa sən öndə gedən pozğunsan!
Beşinci mənfisi müəllimlərin dərs otağını qiybət otağı zənn etməsidir. Məktəbdə bir zamanlar olan idman zalı bufet,əmək otağı müəllimənin şagirdlərin aşbazlıq bacarıqlarını ac olanda yoxladığı otaqdı. Bir musiqi otağında həqiqətən musiqi dərsi keçilir o da məktəbin padvalında.
Altıncı əsas mənfisi kitabxanasıdı. Kitabxana sənə kitab vermək nədi heç oxumağa icazə vermir. Nəyə gəlmisən? Kitab vermirəm yoxdu! Deyir.
Yeddinci mənfisi sinif uşaqları arasında yaranan təbəqələşmədir. Əgər imkanlıdırsa bir uşaq mütləq şəkildə sinif rəhbəri daxil bütün müəllimlərin həmçinin zavuçların biriciyi olur. Məktəbi yandırsalar afəriin necə gözəl yandırdın deyərlər. Əgər orta və ya kasib təbəqəyə aiddirsə şagird müəllimlər məhs  ona namus nəzarətçisi olur, dərsini nə qədər yaxşı danışsada 4dən yuxarı yazmır, daima o şagirdə ilişir onu sinif qarşısında tənqid edir. Nəticədə isə sinif uşaqları arasında kəskin münaqişələr yaranır. Sinif sinif olmaqdan çıxır, hind serialına çevrilir.
Müsbətlərinə gəldikdə məktəbdə hərkəsin sevimlisi Yeganə (Yegiş) xala ,zavuç Rəfiyyə müəllimə və polis Elvindi. Məktəb xatirələrimdə də tək xoş duyğularla xatırladığım iki insandırlar, Allah onlara həqiqətən uzun xoşbəxt ömür versin.
Yaxşı müəllimləri heç yoxdur? Desəniz var əlbəttə. Kimya müəllimi Arif müəllim , riyaziyyat eldost,rövşən,ibrahim  və arif müəllim, ingilis dili mənsumə müəllimə, tarix nərgiz müəllimə, hərbi dərsi keçən müəllim(adını unutmuşam, məktəbdə də sadəcə odur),fizika gülnar müəllimədir. Digərləri haqqında isə özünüz fikir formalaşadıra bilərsiniz.
Əgər bu məktəbdə övladınız oxuyursa yada oxutmaq fikriniz varsa nəzərə alın ki məktəbin yaradıcısı Bayram müəllim 3 ildir ölüb, məktəb yeni direktordadır və əvvəlki məzunlar məktəbə artıq ayağını basmaq istəmir.
Adlarını çəkdiyim müəllimlər çox yaxşıdırlar, məktəbin bərk gedən vaxtı məhs bu müəllimlərin hazırlaşdırdığı şagirdlər olimpiada da 1ci olubdur.
Son olaraq məktəbin himnində deyildi kimi "Unutmaram səni ey məktəb,səni ilk müəllimim..."

(youtube: )

azərbaycana və ya azərbaycanlılara xas xüsusiyyətlər

Əgər gəlin qaynanasını, qaynatasını yada yoldaşını döyübsə büstünü qoymağa hazır olan Azərbaycan xalqının əksəriyyəti bu dəfə həm qaynanasını həmdə yoldaşını döyən qadın üçün insan öz haqqını belə qoruyar şüarları ilə sosial medianı ələ keçirməyi və adına küçə verməyi hədəfləyir. Maraqlısı budur ki, dəstəkləyənlər öncə böyük humanizmlə nitqlərinə başlayıb sonda gəlinlər nə qədər döyüləcək qoy indi gəlinlər döysün ədalətli olsunla bitirirlər. Eh, xalqımın gözəl gülmə çiçəkləri olmasa başqa ölkələrdən necə fərqlənərdik axı?(!)

kişilərdən soyudan səbəblər

Xəyanəti normallaşdırıb bioloji tələbatdır demələri, sosial mühitdə olduğuna baxmadan argo və söyüşlə danışması, üzünə belə baxmadığın halda arxanca düşməsi, yanındakı insan narahat olarmı deyə düşünmədən siqaret çəkməsi, salam verdiyində salamını alan kimi yanındakılara qaqanız qızı bişirdi kimi düşük ifadələr işlədərək minbir gecə hekayələri uydurması, avtobusda oturanda ayaqlarını aralıyıb yanındakını sıxışdırması, qadınları narahat edəcək şəkildə izləmələri, yalan danışmaları, harda gəldi şit zarafatlar etməsi, hərkəsin heçnəyi olsa da hərkəsə namus nəzarətçisi olması, özünü göstərəcək deyə ətrafındakı insanları pisləməsi, qızı fırlatdım e deyib genələ genələ özü ilə qürur duyması, böyüklərinə qarşı hörmətsizlik etməsi, dərsdə müəllimi öz dünyasında trollamağa çalışması, ağzını açanda 1ci sözü libidodik ifadələr olması, sosial qrup daxilində həmcinslərinə qarşı ə sən kişi deyilsən, mamauşağı vəs. Kimi təhqir edici ifadələr işlətməsi, müəyyən fiziki qüsuru olan, əqli geriliyə sahib olan və ya depressiv hal yaşayan həmcinslərinə ilişib dava çıxarması və s. insanlıq xarici hərəkətlər hər zaman kişilərdən sadəcə qadınların deyil kişilərində soyumasına səbəb olduğuna inanıram.