+13 əjdaha
1. Alman filosof G.W.F. Hegel'in ruhun fenomenologiyası (phenomenology of spirit/mind) kitabında təsvir etdiyi mövzu. Bu dialektik bir-birilə əlaqədə olma durumu vasitəsilə Hegel başqa'nın tanınmasının bizim öz-şüurluluğumuzun formalaşmasında necə bir rolu olduğunu izah edir. Hegel'ə görə öz-şüurluluq ancaq başqa bir öz-şüurluluğun onu qəbul etdiyi halda öz-şüurluluq ola bilər. Ağa və kölə dialektikasını başa düşmək üçünsə, əvvəlcə öz-şüurluluq və tanınma qavramlarını açmaq lazımdır.Obyektlərin şüurunda və ya fərqində olmaq bir qədər özünün şüurunda olmağı da göstərir. Şüur subyekt, şüurunda olunan şeylər isə obyektləri ifadə edir. Hegel'in görüşünə görə, verilmiş subyekt başqa bir subyekt üçün obyekt ola bilir. Bu bağlamda, öz-şüurluluq başqa bir öz-şüurluluğun birincinin şüurunda/fərqində olmasıdır. Nəticə olaraq, şüurun öz-şüurluluq ola bilməsi üçün başqa bir öz-şüurluluq tərəfindən qəbul edilməsi, "tanınması" lazımdır, çünki şüur ancaq başqasının gözündən baxaraq öz-şüurluluğundan əmin olur.
iki öz-şüur qarşılaşdıqlarında öz-şüurluqlarını itirmiş kimidirlər, çünki hər biri öz varlığını digərində tapır.
Özünü başqasında tapmaq qarşısında şüurlar heyrətə düşmüşdürlər, bir-birilərinə obyekt kimi yanaşaraq görməməzlikdən gələ bilərlər, lakin bu halda heç birində öz-şüurluluq formalaşmaz, çünki biri digərinə özünü tanıda bilməmiş və bu tanınmama nəticəsində özündən əmin olmanı təcrübə edə bilməmiş olur. Və ya, ikinci halda, şüurlar özünü digərinə təsdiq etdirmək üçün ölümünə bir mübarizəyə girərlər. Mübarizə nəticəsində şüurların birinin ölməyi/yox olmağı vəziyyətində digəri öz-şüurluluq sahibi ola bilməz çünki tanınma, özünü iradəsini başqasına qəbul etdirmə baş verməz. Əgər tərəflərdən biri ölməkdən çəkinərək geri addım atarsa, ölümü gözə alan ağa, təslim olan isə kölə olur və ağa-kölə əlaqəsi yaranır.
Ağanın ağa olması onun ölümünə mübarizə nəticəsində sonradan kölə olacaq şüur tərəfindən tanınmağı səbəbilədir. Ağa köləyə öz iradəsini yeritməyi bacarmışdır və kölə özünün asılı olduğunu qəbul etmişdir. Ağa kölə ilə doğrudan əlaqə qurmaz, lakin kölə ağa üçün sadəcə bir alətdir. Ağanın əlaqə qurduğu şeylər kölənin yaratdıqlarıdır, ağa köləni təbiətlə əlaqə qurmaq, təbiəti istismar etmək üçün istifadə edir.
ilk mübarizədə ağa ağalığını, azadlığını, gücünü, asılısızlığını isbat etmişdir, fəqət ağa köləni istifadə etdiyi, kölə də ağanı qane etməyə çalışdığı müddətcə ağa kölənin xidmətindən asılı hala düşür, özünü kölənin varlığı ilə kimlikləndirir. Kölə olmadığı halda, ağa ağa deyildir və buna görə də köləyə ehtiyacı vardır, bir mənada ağa da azadlığını itirmiş olur. Eyni zamanda kölə ağa üçün şeylər istehsal edərkən, ona xidmət edərkən öz gücünü, bu güclə ağaya tabe olmağına bir ehtiyac olmadığını görərək ağadan asılı olmadığını təcrübə edir və öz-şüurluluğa çatır.
istinadlar:
link1
link2
link3
Faydalı videolar:
(youtube: 
)
)(youtube: )
)(youtube: )
)