44 yazar | 28 başlıq | 87 entry
yenilə | gündəm


#son entylər 87 yeni entry cəmiyyətə demək istənilənlər 17 yüz ilin yalanları 7 koreya serialları 7 qısqanclıq   əfsanəvi albom qapaqları   ikinci qarabağ müharibəsi 4 sözaltı meme   qıy vaar! 2 getcontact   mubi.com 2 penelope cruz   öldürən facebook şərhləri   26 sentyabr 2021 almaniya seçkiləri 5 #sözaltı fotoqrafiya 2 varlıq və yoxluq arasında   fuad rəsulzadə   erqoterapiya   metroda kitab oxumaq   qarabağ   koreya serialları 6 gecəyə bir mahnı paylaş 3 game of thrones   kiçik xoşbəxtliklər   the trial   heç vaxt axtarılmayan adam 2 dirilmə   yazarların sərxoşkən elədiyi umbaylıqlar   sözlüyün getdikcə maraqsızlaşması   yazarların qısa ədəbi nəsrləri   zion clark   vitor pereira   yadedirik.az   7-ci bakı beynəlxalq kitab sərgisi   cəmiyyətə demək istənilənlər 12 global citizen festivalı   qaya vokal kvarteti   illərdir dəyişməyən şeylər 3 yazarların 17 yaşlarındakı hallarına deyəcəkləri   günəş sisteminin ən kriminalni planeti yupiter   the dyrus treatment   hillel slovak   öldürən facebook statusları   reinkarnasiya   yaran family guy gag-ları   bakı dövlət universiteti   kök olmaq   azərbaycanda karantin rejimi 4 gecəyə bir şeir paylaş   hipoqlikemiya   əzilmə hissi   ubi sunt   acı uşaqlıq xatirələri   art journaling  







fəlsəfənin əsas sualları

| fəlsəfə

facebook twitter əjdaha lazımdı   googllalink
bertrand zobrist
    1. fəlsəfənin əsas problemləri ontologiya və epistemologiya sahəsindən çıxmaqdadır. epistemolojik baxımdan descartes'a görə ancaq açıq aşkar bilinən şeylər güvənli bilgidi. məsələn matematika. cogito ergo sum isə tək dəyişməyən gerçəklikdi elə bu səbəblə tanrının varlığını da sübut etməyə çalışmışdır.
    4. intihar etmək ya etməmək? başqa formada desək intihar etmək şəxsin hüququdur mu? əgər bu bir hüquqdursa, bizi bu fikir niyə bu qədər narahat edir? əgər bu bir hüquq deyilsə nədir, azad individualdan başqasını niyə maraqlandırır?
    5. Biz kimik? Hardan gəlmişik, hara gedirik?
    Həyatın mənası nədir/varmı? Yaşamağa dəyərmi?
    Bir şey həqiqətən var?/ reallıq nədir?
    insanın həyatdakı məqsədi, rolu nədir?
    Azad iradəmiz varmı?
    və s. və ilaxır.
    7. Sual deməyimdə, məni universitetdə Fəlsəfə fənnin ilk müharizəsində patokumuzun 90%-nin güldüyü "Görünənlərdə görünməyənləri görə bilmək" məsələsi hər zaman düşündürmüşdür. Həmən gün bu məsələyə gülməyən az sayda uşaqdan biri də mən idim və həmən gündən bəri də bu məsələ məni çox düşündürür. Həqiqətən də, həyatımıza əks etdirsək, "Görünənlərdə görünməyənləri görə bilmək" bacarığı çox gözəldir əslində.. Deyə bilmərəm, bunu həyatımda tamamən tətbiq edə bilmişəm, yalan demiş olaram, amma çalışıram riayət edim, etdikdə görürəm ki, daha geniş diapazonda məsələlərə, fikirlərə, hadisələrə baxa bilirəm..
    indi əziz dost, vaxtın olsa bu barədə oxu, tətbiq et.. Əgər yanlış düşündüyüm fikirləşirsənsə də, mənə yaz..
    8. (bax: Euthyphro dilemma )
    Sokratın verdiyi, 2400 ildən çoxdur din fəlsəfəsinin əsasını təşkil edən sual:
    "Əxlaq davranışları tanrı əmr etdiyi üçün mü belədir, yoxsa əxlaqi olduğu üçün mü tanrı əmr edib".
    Bu sualı müzakirə zamanı sokrat eftifrona verir. Eftifron əvvəlcə bir variantı seçir, çətinliyə düşdüyünü görüb digər variantı seçir, amma yenə də eyni hala düşür. Daha sonra müzakirədən qaçmaq üçün vacib işi oldğunu deyir və uzaqlaşır.
    Bu sualın hər iki cavabının da problemləri var.
    "Tanrı verdiyi üçün əxlaq qaydaları sayılır" desəz,
    "Tanrı X istəyir
    Deməli X yaxşıdır." məntiqinə çatırsız. Amma bu fikrin doğru olmağı üçün araya bir arqument daha əlavə etmək lazım gəlir:
    "Tanrı X-i istəyir
    Tanrının istədiyi hər şey yaxşıdı
    Deməli X yaxşıdır." bunun doğru olduğunu qəbul edə bilərsiz, amma yenə də ikinci faktı sübut etmək lazım gəlir. Bu da yeni müzakirələrə gətirib çıxarır.
    Başqa bir problem isə "Tanrı niyə X yerinə Y əmr edir" düşüncəsidir. Əgər burada "çünki tanrı elə istəyir" desəz, bu arqument sayılmır və ilahi qaydaların "necəgəldi" qəbul olunmasını göstərir.


    Əgər "bir şey əxlaqi olduğu üçün tanrı əmr edib" düşüncəsinə baxsaq daha böyük problemlər çıxır:
    "Onda əxlaq qaydalarını kim qoyub?"; "Əgər tanrı olmadan da əxlaq qaydaları mövcuddursa onda insanların Tanrıya ehtiyacı yoxdur." ; "Əgər tanrıdan azad əxlaq qaydaları varsa deməli tanrı sonsuz qüvvətdə deyil" və s. Kimi.
    9. Fəlsəfənin əsas sualları deyə biləcəyimiz kategoriyadakı suallar şübhəsiz ki, zamanın önünə keçmiş və hər daim tutarlı ola biləcək suallardır. Lakin hər dövrün nisbətən daha önə çıxan sualları da olur. içində yaşadığımız zamana uyğun olaraq "zehin", "idrak", "şüur" problemləri daha çox ələ alınır. AI - süni intellektlərin inkişafı ilə bu kimi problemlər müzakirə edilir. Alan Turing (?), John Searle, Daniel Dennett və başqa filosoflar bu sahədə önəmli işlər ortaya qoyublar. "Şüur/Şüurluluq nədir?" ən geniş yayılmış suallardan biridir. Həmçinin sosial şəbəkə dövründə, etik suallar da ön plana çıxır. Sosial şəbəkənin ortaya çıxması ilə insanların heç bir zaman olmadığı qədər "şəxsi məlumatlarının" bu qədər açıq, əlçatan olması digər sualları doğurur.


sən də yaz!