+1 əjdaha
1. Ora getməyək boykotdur, bunu yemə boykotdur deyən (bəli, hələ də hökm sürür) tanışların yaratdığı mənzərənin təəssüratlarını və fikir ayrılıqlarımı sizlərlə bölüşmək istərdim.Əvvəla, Boykot nədir?
bir şəxsə, şirkətə və ya ölkəyə qarşı etiraz olaraq onun məhsullarını almamaq, xidmətindən istifadə etməmək və ya dəstək verməməkdir. Məqsəd odur ki, qarşı tərəf iqtisadi və ya sosial təzyiq hiss edib davranışını dəyişsin.
Bəs boykot doğrudan da işə yaramışmıdır? Bunun üçün tarixin təqribi bir əsr əvvəlki vərəqlərinə baxaq.
1955-ci ildə Rosa Parks-ın Montgomery şəhərində avtobusda yerini bir ağdəriliyə verməkdən imtina etməsi ilə başlayan tarixi prosesdən bəhs edir. Parksın bu cəsarətli addımı, Martin Luther King Jr. rəhbərliyində təşkil olunan 381 günlük Montgomery Bus Boycott-nu alovlandırdı. King-in zorakılıqsız müqavimət fəlsəfəsini necə tətbiq etdiyini və boykotun ABŞ Ali Məhkəməsinin avtobuslarda ayrı-seçkiliyi konstitusiyaya zidd hesab etməsi ilə necə uğur qazandığını göstərir.
Müasir boykotlar da bəzən nəticə verir, məsələn, bəzi şirkətlər heyvan üzərində testləri dayandırdı, ekoloji məsələ ilə bağlı məhsulları dəyişdi.
Az əvvəl misal çəkdiyim tarixi boykotlar məqsədli, təşkilatlı və konkret hədəflə idi.
Müasir boykotlar isə sosial media təsiri ilə, çox vaxt fərdi qəzəb və trend motivi ilə baş verir.
Bu müqayisədən də aydındır ki, boykotun uğuru niyyətin aydınlığı və sistemli olması ilə birbaşa bağlıdır, təkcə trendə qoşulmaqla yox.
Və indi isə bu hərəkat bir sürü axınıdır. Hazırda, geniş kütləvi və qısa müddətli boykotlar çox nadirdir, əksəriyyət trend olaraq qalır.
Bəs indiki əsrdə boykot hökm sürür mü ?
Bəli, insan haqları (işçiyə pis davranma), ekoloji səbəblər (təbiəti çirkləndirmə), sosial media təsiri (filan qatqı maddəsi kanserogen) və ən əsası siyasi səbəblər..
Əvvəla, onu deyim ki, mən də bir zamanlar boykot tərəfdarı olmuşam. Bu kosmetik vasitələrin heyvan üzərində yoxlanıb yoxlanmamasına əsaslanırdı. Çox diqqət etmirdim, zamanla da heç etmədim. Amma ağlımda seçilməli və seçilməməli olan məhsullar şəklində iki yerə haçalanmışdı. Yəni, dəyərlərimə uyğun gəlmədi, qarşı çıxdım və kiçik də olsa öz dünyamda vicdanən nəticə var idi. Bir qədər də anlaşılandır. Amma gələk, bir zamanlarki aspektə.
israil - Fələstin münaqişəsi..
bu münaqişə ilə bağlı bir çox qlobal brend, o cümlədən McDonald's boykot çağırışlarının hədəfi olmuşdu. Bəzi ölkələrdə McDonald's-ın yerli filiallarının israil ordusuna dəstək verdiyi xəbərləri yayılmış və etirazlara səbəb olmuşdu. şirkətin hansı ölkədə necə fəaliyyət göstərməsi, vergi siyasəti, müəyyən sosial məsələlərdə mövqeyi də bir ayrı səbəbdir. Mənim qəpiyim onların boğazından keçə bilməz deyən, gedib boş masaları etiraz niyyətinə tutan, restoranlara siçan salmalar, qısaca çirkin əməllərlə hökm sürən bir etiraz aksiyası.. hə, dinci bir qisim də var. Biz onlardan məhsul alsaq o ölkəyə dəstək vermiş olarıq və axirətdə necə üzə baxarıq. Editlər isə emosional tərzdə, reallığa uymayaraq, bir burgeri göstərərək "gazzedəki uşaqların qanını içirsən "şəklindədir , bu kiçikdən böyüyə çox kəsi narahat etdirmişdir və sorğulatmışdır. Bunlar (dincilər, sosial şəbəkənin qatıq istifadəçiləri) barəsində danışmaq belə istəmirəm. Keçdik..
Boykotu niyə cəfəngiyyat, absürdlük olaraq görürəm.
1. Əvvəla, sərf eləmir. Hansı məşhur markaya baxırsan bax və ya inqredient cəhətdən keyfiyyətlisinə "boykot" əl sallayır. Bəzi insanlar əllərində boykot listi olaraq alışveriş edirlər. Və gülməlisi də odur ki, əksər məhsul da məhz bu "qara" siyahıdakılardır.
2.
“Sənin dəyərlərin mənim dəyərlərimə ziddirsə, sənə pul qazandırmayacam.”
Digər bir aspektdən, Bir ölkəni dəstəkləməyərək, əksinə öz dövlətlərinin gəlirlərinə qarşı çıxırlar.
3. 3- 5 i almır, minlərlə şəxs alır. Bu stastika ilə bir yerə gəlmək olmaz. Olsa da belə, bu qısa çəkəcək bir hərəkatdır. bu cür aksiyaların qlobal təsiri statistik olaraq əksər hallarda 1–2% ətrafında olur.
4. Ölkə həmin məhsulları idxal edir və bu üstünlük təşkil edir. Belə düşüncəylə bir yerdən sonra məhsul tapmayıb aclıq grevinə də başlanıla bilər. Absurddur.
5. Qlobal brendlər (məsələn, McDonald's) çox vaxt françayzinq sistemi ilə işləyir, yəni hər ölkədəki filiallar ayrı-ayrı idarə olunur. McDonald’sdan hamburger alırsan, onun ət və məhsulları ABŞdan gəlmir, yerli istehsal olunur. Hətta həmin ölkədəki filialın hansı sosial və ya siyasi fəaliyyət göstərdiyini sən bilmirsən. Yəni sən məhsulu boykot edərək düşündüyün hədəfə təsir etmirsən.
Həmçinin, dəstəkləmə də qlobal McDonald's şirkətinin rəsmi qərarı yox, yerli filialın addımı idi. Sən bu gün McDonald's yerinə burger king seçirsən, sabah king'in hansı yerli filialının nə edəcəyindən xəbərsizsən.
6. Məncə, bu şişirdilmiş reaksiyadır. Və bu kimi aksiyalarda əli boş qalınmasında səbəb insanların bilinçsiz şəkildə "a bu boykotdur, almayaq" trendinə qoşulmasıdır. Sizə "forrest gump" filmində forrestin aramsız qaçında jurnalistlər bu qaçışın səbəbini soruşduqda forrest aidiyyatsız bir cavab vermişdi. Məqsəd heç kimə aydın olmamışdı. Və bir kütlə onun arxasınca qaçmağa hələ də davam etmişdi. Forrest mən fiziki məhdudiyyətimə rəğmən bunu edirəm desəydi çoxlarına və ən əsası, lazimi şəxslərə stimul olardı. Bu boykotda da insanlar passiv bir hərəkat güdürlər və əlbət, bu da sönməyə meyillidir. Ki söndü də.
Buraxın, özlərini yaxşı hiss etsinlər, günün sonunda bilirlər ki, dünya dəyişmir. Əllərindəki iphone/ apple, istifadə etdikləri instagram, axtarış sistemi olaraq google a yenə davam etsinlər. Soruşulduqda reportaja bu cavabı versinlər: əlimdəki iphone bu hadisələrdən çox əvvəlindir. (Yaşanıb)
Son olaraq, fikrim: kimisi şirkətində ucuz maaşa mı işlədirmiş, uşaq mı işlədirmiş, çox pul mu qazanırmış, hansısa ölkəyə yemək mi veribmiş, internet axtarışlarının məxfiliyi gedib amma eyni qlobal şirkətlərə bağlı bank kartından mı istifadə edir, afedersiniz de kalemime deyil.
Sevərək istifadə edərəm, gedərəm. Onlar isə həmin məhsulların saxtasını , daha çox qatqı maddəlisini ala bilərlər.
Düzü, insanlar brendləri yox, hekayələri boykot edir. Və bu əvvəl dediyim səbəb və passiv davranış olaraq gördüyümdən mənasız və zəif gəlir.
Ha, bir də onların həddinə deyil mənim nə içib hara gedəcəyim.
" mən bunu yemirəm, boykotdur, amma istəsən sən yeyə bilərsən" deyilməli.. bir yeməyə görə terrorist seçilirəmsə ya da israili bankrot etmədiyimi düşünürsə bir az özünü sorğulasın. Bu qədər. içdiyin kolanı al yerə tök ( düzü özü aldığı üçün boykot da olmur) amma mənim içkimə əl dəymə. Din empoze edər kimi də edilməz bu. Əsl mən siz kimiləri boykot edirəm. -*
- şofer, sən mənim seçimim haqda sözlüyə yazmısan
- sən söz6 ya daxil olmusan?
- hə, nə var ki?
- söz6 ya google dan daxil oldun, google da amerikaya bağlıdırsa? Ya məlumatların məxfi deyilsə? Buna susmuş olacaqsan? Bura da boykot deyil?
Nəticə : Boykot anlayışı tarixi və sosial baxımdan mənalı ola bilər, amma müasir dünyada onu yüz faiz effektiv və universal hərəkat kimi görmək yanıltıcıdır. Əsas məsələ fərdi seçimlərdə şüurlu olmaqdır , sən nəyi dəstəkləyirsən, nəyi etmirsən, niyə etmirsən, bunu başa düşmək və buna görə davranmaq. Başqalarının “trend boykot”una qoşulmaqdan daha vacib olan, öz prinsiplərinə uyğun qərarlar verməkdir. Sənə hər hansı məhsul, şirkət xoş deyilsə, əlbət etməyə (onların fikrincə-> dəstəkləmək) bilərsən. Əsas məsələ, başqalarını məcbur etməyə çalışmadan, öz seçimlərinə hörmətlə yanaşmaqdır.